इन्द्र उवाच
कानि लिङ्गानि दुष्टस्य भवन्ति द्विजसत्तम ॥
कथं दुष्टं विजानीयाद् एतत् पृष्टो ब्रवीहि मे ॥
बृहस्पतिर् उवाच
परोक्षम् अगुणान् आह सद्गुणान् अभ्यसूयति ॥
परैर् वा कीर्त्यमानेषु तूष्णीम् आस्ते पराङ्मुखः ॥
तूष्णींभावे ऽपि हि ज्ञानं न चेद् भवति कारणम् ॥
विश्वासम् ओष्ठसंदंशं शिरसश् च प्रकम्पनम् ॥
करोत्य् अभीक्ष्णं संसृष्टम् असंसृष्टश् च भाषते ॥
अदृष्टितो विकुरुते दृष्ट्वा वा नाभिभाषते ॥
पृथग् एत्य समश्नाति नेदम् अद्य यथाविधि ॥
आसने शयने याने भावा लक्ष्या विशेषतः ॥
आर्तिर् आर्ते प्रिये प्रीतिर् एतावन् मित्रलक्षणम् ॥
विपरीतं तु बोद्धव्यम् अरिलक्षणम् एव तत् ॥
एतान्य् एवं यथोक्तानि बुध्येथास् त्रिदशाधिप ॥
पुरुषाणां प्रदुष्टानां स्वभावो बलवत्तरः ॥
इति दुष्टस्य विज्ञानम् उक्तं ते सुरसत्तम ॥
निशाम्य शास्त्रतत्त्वार्थं यथावद् अमरेश्वर ॥
indra uvāca
kāni liṅgāni duṣṭasya bhavanti dvijasattama ||
kathaṃ duṣṭaṃ vijānīyād etat pṛṣṭo bravīhi me ||
bṛhaspatir uvāca
parokṣam aguṇān āha sadguṇān abhyasūyati ||
parair vā kīrtyamāneṣu tūṣṇīm āste parāṅmukhaḥ ||
tūṣṇīṃbhāve 'pi hi jñānaṃ na ced bhavati kāraṇam ||
viśvāsam oṣṭhasaṃdaṃśaṃ śirasaś ca prakampanam ||
karoty abhīkṣṇaṃ saṃsṛṣṭam asaṃsṛṣṭaś ca bhāṣate ||
adṛṣṭito vikurute dṛṣṭvā vā nābhibhāṣate ||
pṛthag etya samaśnāti nedam adya yathāvidhi ||
āsane śayane yāne bhāvā lakṣyā viśeṣataḥ ||
ārtir ārte priye prītir etāvan mitralakṣaṇam ||
viparītaṃ tu boddhavyam arilakṣaṇam eva tat ||
etāny evaṃ yathoktāni budhyethās tridaśādhipa ||
puruṣāṇāṃ praduṣṭānāṃ svabhāvo balavattaraḥ ||
iti duṣṭasya vijñānam uktaṃ te surasattama ||
niśāmya śāstratattvārthaṃ yathāvad amareśvara ||
Индра спросил: «Лучший из дваждырождённых, какие бывают признаки испорченного человека? Как узнать дурного? Скажи мне это, раз я спросил». Брихаспати ответил: «Он заочно говорит о недостатках, завидует добрым качествам, а когда другие кого-то хвалят, молчит и сидит отвернувшись. Даже молчание бывает признаком, если нет причины: прикусывание губ, качание головы и показное доверие. Он часто ведёт себя странно: с близким становится как чужой, а с чужим разговаривает; тайно меняется, а увидев человека, не говорит с ним. Он приходит отдельно и ест отдельно, говоря: “Сегодня это не по правилу”; особенно надо наблюдать его настроение в сидении, ложе и поездке. Страдание при страдании другого и радость при его радости — вот признак друга. Противоположное следует понимать как признак врага. Пойми это так, как сказано, владыка тридцати богов: у испорченных людей природа сильнее. Так тебе сказано знание о дурном человеке, лучший из богов; выслушай как следует истинный смысл науки, о владыка бессмертных».
d287c27695a1 · 发布于 2026年6月20日 20:26:25 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Брихаспати переводит политику из внешних деклараций в наблюдение за сердцем. Друг проявляется в сочувствии и радости за другого; враг — в зависти, отстранении и скрытой перемене поведения.