摩诃婆罗多
Bṛhaspati's Counsel on Enemies (Bṛhaspati's Instruction on Enemies)12.104.33-43
10418 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.104.33-43
天城文

मृदुम् अप्य् अवमन्यन्ते तीक्ष्णाद् उद्विजते जनः ॥
मातीक्ष्णो मामृदुर् भूस् त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर् भव ॥
यथा वप्रे वेगवति सर्वतःसंप्लुतोदके ॥
नित्यं विवरणाद् बाधस् तथा राज्यं प्रमाद्यतः ॥
न बनून् अभियुञ्जीत यौगपद्येन शात्रवान् ॥
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर ॥
एकैकम् एषां निष्पिंषञ् शिष्टेषु निपुणं चरेत् ॥
न च शक्तो ऽपि मेधावी सर्वान् एवारभेन् नृपः ॥
यदा स्यान् महती सेना हयनागरथाकुला ॥
पदातियन्त्रबहुला स्वनुरक्ता षडङ्गिनी ॥
यदा बहुविधां वृद्धिं मन्यते प्रतिलोमतः ॥
तदा विवृत्य प्रहरेद् दस्यूनाम् अविचारयन् ॥
न साम दण्डोपनिषत् प्रशस्यते; न मार्दवं शत्रुषु यात्रिकं सदा ॥
न सस्यघातो न च संकरक्रिया; न चापि भूयः प्रकृतेर् विचारणा ॥
मायाविभेदानुपसर्जनानि; पापं तथैव स्पशसंप्रयोगात् ॥
आप्तैर् मनुष्यैर् उपचारयेत; पुरेषु राष्ट्रेषु च संप्रयुक्तः ॥
पुराणि चैषाम् अनुसृत्य भूमिपाः; पुरेषु भोगान् निखिलान् इहाजयन् ॥
पुरेषु नीतिं विहितां यथाविधि; प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन ॥
प्रदाय गूढानि वसूनि नाम; प्रच्छिद्य भोगान् अवधाय च स्वान् ॥
दुष्टाः स्वदोषैर् इति कीर्तयित्वा; पुरेषु राष्ट्रेषु च योजयन्ति ॥
तथैव चान्यै रतिशास्त्रवेदिभिः; स्वलंकृतैः शास्त्रविधानदृष्टिभिः ॥
सुशिक्षितैर् भाष्यकथाविशारदैः; परेषु कृत्यान् उपधारयस्व ॥

转写 (IAST)

mṛdum apy avamanyante tīkṣṇād udvijate janaḥ ||
mātīkṣṇo māmṛdur bhūs tvaṃ tīkṣṇo bhava mṛdur bhava ||
yathā vapre vegavati sarvataḥsaṃplutodake ||
nityaṃ vivaraṇād bādhas tathā rājyaṃ pramādyataḥ ||
na banūn abhiyuñjīta yaugapadyena śātravān ||
sāmnā dānena bhedena daṇḍena ca puraṃdara ||
ekaikam eṣāṃ niṣpiṃṣañ śiṣṭeṣu nipuṇaṃ caret ||
na ca śakto 'pi medhāvī sarvān evārabhen nṛpaḥ ||
yadā syān mahatī senā hayanāgarathākulā ||
padātiyantrabahulā svanuraktā ṣaḍaṅginī ||
yadā bahuvidhāṃ vṛddhiṃ manyate pratilomataḥ ||
tadā vivṛtya prahared dasyūnām avicārayan ||
na sāma daṇḍopaniṣat praśasyate; na mārdavaṃ śatruṣu yātrikaṃ sadā ||
na sasyaghāto na ca saṃkarakriyā; na cāpi bhūyaḥ prakṛter vicāraṇā ||
māyāvibhedānupasarjanāni; pāpaṃ tathaiva spaśasaṃprayogāt ||
āptair manuṣyair upacārayeta; pureṣu rāṣṭreṣu ca saṃprayuktaḥ ||
purāṇi caiṣām anusṛtya bhūmipāḥ; pureṣu bhogān nikhilān ihājayan ||
pureṣu nītiṃ vihitāṃ yathāvidhi; prayojayanto balavṛtrasūdana ||
pradāya gūḍhāni vasūni nāma; pracchidya bhogān avadhāya ca svān ||
duṣṭāḥ svadoṣair iti kīrtayitvā; pureṣu rāṣṭreṣu ca yojayanti ||
tathaiva cānyai ratiśāstravedibhiḥ; svalaṃkṛtaiḥ śāstravidhānadṛṣṭibhiḥ ||
suśikṣitair bhāṣyakathāviśāradaiḥ; pareṣu kṛtyān upadhārayasva ||

逐字释义
梵语IAST释义
मृदुम् अपि अवमन्यन्तेmṛdum api avamanyanteмягкого также презирают; слишком кроткого
तीक्ष्णात् उद्विजते जनःtīkṣṇāt udvijate janaḥот резкого народ пугается; сурового боится
मा अतीक्ष्णःmā atīkṣṇaḥне будь чрезмерно резким; не слишком суровым
मा अमृदुः भूः त्वम्mā amṛduḥ bhūḥ tvamи не будь немягким; не лишайся мягкости
तीक्ष्णः भव मृदुः भवtīkṣṇaḥ bhava mṛduḥ bhavaбудь резким, будь мягким; соединяй оба
यथा वप्रे वेगवतिyathā vapre vegavatiкак в насыпи при сильном потоке; быстрой воде
सर्वतः संप्लुत उदकेsarvataḥ saṃpluta udakeкогда вода заливает со всех сторон; окружённой водой
नित्यम् विवरणात् बाधःnityam vivaraṇāt bādhaḥпостоянно от отверстий вред; размывание
तथा राज्यम् प्रमाद्यतःtathā rājyam pramādyataḥтак царство у беспечного; от небрежности
न बहून् अभियुञ्जीतna bahūn abhiyuñjītaне следует нападать на многих; многих врагов
यौगपद्येन शात्रवान्yaugapadyena śātravānодновременно недругов; сразу
साम्ना दानेन भेदेनsāmnā dānena bhedenaмиром, даром, разделением; убеждением
दण्डेन च पुरंदरdaṇḍena ca puraṃdaraи наказанием, Пурандара; силой
एकैकम् एषाम् निष्पिंषन्ekaikam eṣām niṣpiṃṣanкаждого из них сокрушая; по одному
शिष्टेषु निपुणम् चरेत्śiṣṭeṣu nipuṇam caretс остальными пусть действует тонко; умело
न च शक्तः अपि मेधावीna ca śaktaḥ api medhāvīи даже способный мудрый; разумный
सर्वान् एव आरभेत् नृपःsarvān eva ārabhet nṛpaḥне начинает против всех, о царь; сразу
यदा स्यात् महती सेनाyadā syāt mahatī senāкогда будет великое войско; большая армия
हय नाग रथ आकुलाhaya nāga ratha ākulāполная коней, слонов и колесниц; смешанная
पदाति यन्त्र बहुलाpadāti yantra bahulāс множеством пехоты и машин; осадных средств
स्वनुरक्ता षडङ्गिनीsvanuraktā ṣaḍaṅginīхорошо преданная, шестичастная; лояльная
यदा बहु विधाम् वृद्धिम्yadā bahu vidhām vṛddhimкогда многообразный рост; усиление
मन्यते प्रतिलोमतःmanyate pratilomataḥсчитает против хода; у противника
तदा विवृत्य प्रहरेत्tadā vivṛtya praharetтогда открывшись, пусть ударит; явно
दस्यूनाम् अविचारयन्dasyūnām avicārayanпо разбойникам без колебаний; не раздумывая
न साम दण्ड उपनिषत्na sāma daṇḍa upaniṣatне тайное учение мира и кары; не одна политика
प्रशस्यतेpraśasyateхвалится; одобряется
न मार्दवम् शत्रुषुna mārdavam śatruṣuне мягкость к врагам; к недругам
यात्रिकम् सदाyātrikam sadāпри походе всегда; постоянная
न सस्य घातःna sasya ghātaḥне уничтожение посевов; порча урожая
न च संकर क्रियाna ca saṃkara kriyāи не смешивающее действие; разрушение порядка
न च अपि भूयःna ca api bhūyaḥи также не снова; не чрезмерно
प्रकृतेः विचारणाprakṛteḥ vicāraṇāрасследование подданных; беспокойство народа
माया विभेद अनुपसर्जनानिmāyā vibheda anupasarjanāniобманы, расколы и приманки; тайные добавления
पापम् तथा एवpāpam tathā evaзло также именно; дурные дела
स्पश संप्रयोगात्spaśa saṃprayogātчерез применение шпионов; тайных агентов
आप्तैः मनुष्यैः उपचारयेतāptaiḥ manuṣyaiḥ upacārayetaнадёжными людьми пусть управляет; проводит
पुरेषु राष्ट्रेषु चpureṣu rāṣṭreṣu caв городах и областях; царствах
संप्रयुक्तःsaṃprayuktaḥдействуя соединённо; применяя
पुराणि च एषाम् अनुसृत्यpurāṇi ca eṣām anusṛtyaи их города проследив; наблюдая
भूमिपाःbhūmipāḥцари; землевладыки
पुरेषु भोगान् निखिलान्pureṣu bhogān nikhilānв городах все доходы; пользования
इह आजयन्iha ājayanздесь получали; завоёвывали
पुरेषु नीतिम् विहिताम्pureṣu nītim vihitāmв городах установленную политику; порядок
यथा विधिyathā vidhiкак предписано; по правилу
प्रयोजयन्तःprayojayantaḥприменяя; используя
बल वृत्र सूदनbala vṛtra sūdanaубийца Балы и Вритры; о Индра
प्रदाय गूढानि वसूनिpradāya gūḍhāni vasūniдав тайные богатства; скрытые средства
नामnāmaпод именем; якобы
प्रच्छिद्य भोगान्pracchidya bhogānотрезав доходы; лишив пользования
अवधाय च स्वान्avadhāya ca svānи поставив своих; своих людей
दुष्टाः स्व दोषैः इतिduṣṭāḥ sva doṣaiḥ iti«испорчены своими пороками» так; виновны сами
कीर्तयित्वाkīrtayitvāобъявив; провозгласив
पुरेषु राष्ट्रेषु चpureṣu rāṣṭreṣu caв городах и областях; странах
योजयन्तिyojayantiназначают; устраивают
तथा एव च अन्यैःtathā eva ca anyaiḥтак же и другими; иными
रति शास्त्र वेदिभिःrati śāstra vedibhiḥзнатоками науки удовольствий; искусств
सु अलंकृतैःsu alaṃkṛtaiḥхорошо украшенными; наряженными
शास्त्र विधान दृष्टिभिःśāstra vidhāna dṛṣṭibhiḥвидящими установления науки; знающими правила
सुशिक्षितैःsuśikṣitaiḥхорошо обученными; воспитанными
भाष्य कथा विशारदैःbhāṣya kathā viśāradaiḥискусными в толкованиях и речах; разговорах
परेषु कृत्यान्pareṣu kṛtyānдела среди врагов; поручения
उपधारयस्वupadhārayasvaразмещай; внедряй
译文

«Мягкого презирают, а резкого народ боится. Поэтому не будь чрезмерно суровым и не будь лишённым мягкости: будь и резким, и мягким. Как насыпь у сильного потока размывается отверстиями, когда вода заливает её со всех сторон, так царство беспечного страдает от брешей. Не следует нападать одновременно на многих недругов, Пурандара: миром, даром, разделением и наказанием сокрушай их по одному, а с оставшимися действуй тонко. Даже способный и мудрый царь не должен начинать против всех сразу. Когда у него есть великое, преданное, шестичастное войско с конями, слонами, колесницами, пехотой и машинами, и когда он видит многообразный рост враждебной силы, тогда пусть открыто ударит по разбойникам, не колеблясь. В походе не всегда хвалятся одни тайные способы мира и кары, не всегда мягкость к врагам; не следует уничтожать посевы, разрушать общественный порядок и чрезмерно тревожить подданных. Обманы, расколы, приманки и дурные дела через шпионов следует проводить надёжными людьми в городах и областях. Цари, наблюдая города врагов, получали в них все доходы, когда по правилу применяли установленную городскую политику, о убийца Балы и Вритры. Дав тайные богатства, отрезав доходы, поставив своих людей и объявив, что виновные испорчены собственными пороками, они устраивают дела в городах и областях. Так же внедряй поручения среди врагов через других людей: знатоков искусства удовольствий, хорошо украшенных, обученных, знающих правила и искусных в толкованиях и разговорах».

版本

0ee65f068f43 · 发布于 2026年6月20日 20:26:25 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂