摩诃婆罗多
Vyasa's Instruction and Shuka's Renunciation (Vyāsa's Instruction and Śuka's Renunciation)12.309.1-12
11470 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.309.1-12
天城文

युधिष्ठिर उवाच
कथं निर्वेदम् आपन्नः शुको वैयासकिः पुरा ॥
एतद् इच्छामि कौरव्य श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥
भीष्म उवाच
प्राकृतेन सुवृत्तेन चरन्तम् अकुतोभयम् ॥
अध्याप्य कृत्स्नं स्वाध्यायम् अन्वशाद् वै पिता सुतम् ॥
धर्मं पुत्र निषेवस्व सुतीक्ष्णौ हि हिमातपौ ॥
क्षुत्पिपासे च वायुं च जय नित्यं जितेन्द्रियः ॥
सत्यम् आर्जवम् अक्रोधम् अनसूयां दमं तपः ॥
अहिंसां चानृशंस्यं च विधिवत् परिपालय ॥
सत्ये तिष्ठ रतो धर्मे हित्वा सर्वम् अनार्जवम् ॥
देवतातिथिशेषेण यात्रां प्राणस्य संश्रय ॥
फेनपात्रोपमे देहे जीवे शकुनिवत् स्थिते ॥
अनित्ये प्रियसंवासे कथं स्वपिषि पुत्रक ॥
अप्रमत्तेषु जाग्रत्सु नित्ययुक्तेषु शत्रुषु ॥
अन्तरं लिप्समानेषु बालस् त्वं नावबुध्यसे ॥
गण्यमानेषु वर्षेषु क्षीयमाणे तथायुषि ॥
जीविते शिष्यमाणे च किम् उत्थाय न धावसि ॥
ऐहलौकिकम् ईहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ॥
पारलौकिककार्येषु प्रसुप्ता भृशनास्तिकाः ॥
धर्माय ये ऽभ्यसूयन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ॥
अपथा गच्छतां तेषाम् अनुयातापि पीड्यते ॥
ये तु तुष्टाः सुनियताः सत्यागमपरायणाः ॥
धर्म्यं पन्थानम् आरूढास् तान् उपास्स्व च पृच्छ च ॥
उपधार्य मतं तेषां वृद्धानां धर्मदर्शिनाम् ॥
नियच्छ परया बुद्ध्या चित्तम् उत्पथगामि वै ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ nirvedam āpannaḥ śuko vaiyāsakiḥ purā ||
etad icchāmi kauravya śrotuṃ kautūhalaṃ hi me ||
bhīṣma uvāca
prākṛtena suvṛttena carantam akutobhayam ||
adhyāpya kṛtsnaṃ svādhyāyam anvaśād vai pitā sutam ||
dharmaṃ putra niṣevasva sutīkṣṇau hi himātapau ||
kṣutpipāse ca vāyuṃ ca jaya nityaṃ jitendriyaḥ ||
satyam ārjavam akrodham anasūyāṃ damaṃ tapaḥ ||
ahiṃsāṃ cānṛśaṃsyaṃ ca vidhivat paripālaya ||
satye tiṣṭha rato dharme hitvā sarvam anārjavam ||
devatātithiśeṣeṇa yātrāṃ prāṇasya saṃśraya ||
phenapātropame dehe jīve śakunivat sthite ||
anitye priyasaṃvāse kathaṃ svapiṣi putraka ||
apramatteṣu jāgratsu nityayukteṣu śatruṣu ||
antaraṃ lipsamāneṣu bālas tvaṃ nāvabudhyase ||
gaṇyamāneṣu varṣeṣu kṣīyamāṇe tathāyuṣi ||
jīvite śiṣyamāṇe ca kim utthāya na dhāvasi ||
aihalaukikam īhante māṃsaśoṇitavardhanam ||
pāralaukikakāryeṣu prasuptā bhṛśanāstikāḥ ||
dharmāya ye 'bhyasūyanti buddhimohānvitā narāḥ ||
apathā gacchatāṃ teṣām anuyātāpi pīḍyate ||
ye tu tuṣṭāḥ suniyatāḥ satyāgamaparāyaṇāḥ ||
dharmyaṃ panthānam ārūḍhās tān upāssva ca pṛccha ca ||
upadhārya mataṃ teṣāṃ vṛddhānāṃ dharmadarśinām ||
niyaccha parayā buddhyā cittam utpathagāmi vai ||

逐字释义
梵语IAST释义
युधिष्ठिरः उवाचyudhiṣṭhiraḥ uvācaЮдхиштхира сказал; спросил
कथम् निर्वेदम् आपन्नःkatham nirvedam āpannaḥкак достиг отрешённости; обрёл безразличие
शुकः वैयासकिः पुराśukaḥ vaiyāsakiḥ purāШука, сын Вьясы, прежде; в древности
एतत् इच्छामि कौरव्यetat icchāmi kauravyaэто желаю, Кауравья; хочу
श्रोतुम् कौतूहलम् हि मेśrotum kautūhalam hi meуслышать, ведь у меня любопытство; интерес
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; ответил
प्राकृतेन सुवृत्तेनprākṛtena suvṛttenaестественным добрым поведением; хорошим нравом
चरन्तम् अकुतोभयम्carantam akutobhayamидущего бесстрашно; живущего
अध्याप्य कृत्स्नम् स्वाध्यायम्adhyāpya kṛtsnam svādhyāyamобучив всему священному изучению; свадхьяе
अन्वशात् वै पिता सुतम्anvaśāt vai pitā sutamотец наставил сына; поучал
धर्मम् पुत्र निषेवस्वdharmam putra niṣevasvaдхарме, сын, служи; следуй
सुतीक्ष्णौ हि हिम आतपौsutīkṣṇau hi hima ātapauведь холод и жар очень остры; суровы
क्षुत् पिपासे च वायुम् चkṣut pipāse ca vāyum caголод, жажду и ветер; лишения
जय नित्यम् जित इन्द्रियःjaya nityam jita indriyaḥпобеждай всегда, обуздав чувства; став владеющим собой
सत्यम् आर्जवम् अक्रोधम्satyam ārjavam akrodhamистину, прямоту, негневливость; безгневие
अनसूयाम् दमम् तपःanasūyām damam tapaḥнезавистливость, самообуздание, тапас; подвиг
अहिंसाम् च अनृशंस्यम् चahiṃsām ca anṛśaṃsyam caи ахимсу, и незлобивость; милосердие
विधिवत् परिपालयvidhivat paripālayaкак предписано соблюдай; охраняй
सत्ये तिष्ठ रतः धर्मेsatye tiṣṭha rataḥ dharmeстой в истине, радуясь дхарме; преданный
हित्वा सर्वम् अनार्जवम्hitvā sarvam anārjavamоставив всякую кривизну; непрямоту
देवता अतिथि शेषेणdevatā atithi śeṣeṇaостатком после богов и гостей; жертвенным остатком
यात्राम् प्राणस्य संश्रयyātrām prāṇasya saṃśrayaподдержание жизни принимай; опирайся
फेन पात्र उपमे देहेphena pātra upame deheв теле, подобном пузырю пены; пенному сосуду
जीवे शकुनि वत् स्थितेjīve śakuni vat sthiteкогда джива пребывает как птица; временно
अनित्ये प्रिय संवासेanitye priya saṃvāseв непостоянном общении с дорогими; близкими
कथम् स्वपिषि पुत्रकkatham svapiṣi putrakaкак ты спишь, сынок; беспечен
अप्रमत्तेषु जाग्रत्सुapramatteṣu jāgratsuкогда бдительные бодрствуют; не небрежны
नित्य युक्तेषु शत्रुषुnitya yukteṣu śatruṣuпостоянно готовые враги; собранные
अन्तरम् लिप्समानेषुantaram lipsamāneṣuищущие промежуток; слабое место
बालः त्वम् न अवबुध्यसेbālaḥ tvam na avabudhyaseты, ребёнок, не понимаешь; не осознаёшь
गण्यमानेषु वर्षेषुgaṇyamāneṣu varṣeṣuкогда годы отсчитываются; считаются
क्षीयमाणे तथा आयुषिkṣīyamāṇe tathā āyuṣiи жизнь так истощается; убывает
जीविते शिष्यमाणे चjīvite śiṣyamāṇe caи жизнь остаётся всё меньше; сокращается
किम् उत्थाय न धावसिkim utthāya na dhāvasiпочему не встаёшь и не спешишь; не бежишь
ऐहलौकिकम् ईहन्तेaihalaukikam īhanteмирского здесь добиваются; земного
मांस शोणित वर्धनम्māṃsa śoṇita vardhanamувеличивающего плоть и кровь; тело
पारलौकिक कार्येषुpāralaukika kāryeṣuв делах будущего мира; посмертного
प्रसुप्ताः भृश नास्तिकाःprasuptāḥ bhṛśa nāstikāḥкрепко спят крайние безбожники; неверующие
धर्माय ये अभ्यसूयन्तिdharmāya ye abhyasūyantiкто завидует дхарме; хулит
बुद्धि मोह अन्विताः नराःbuddhi moha anvitāḥ narāḥлюди, охваченные помрачением разума; заблуждением
अपथा गच्छताम् तेषाम्apathā gacchatām teṣāmидущих дурным путём их; неверным
अनुयाता अपि पीड्यतेanuyātā api pīḍyateдаже спутник страдает; следующий
ये तु तुष्टाः सुनियताःye tu tuṣṭāḥ suniyatāḥте же довольные, хорошо обузданные; сдержанные
सत्य आगम परायणाःsatya āgama parāyaṇāḥпреданные истинному писанию; истине и агаме
धर्म्यम् पन्थानम् आरूढाःdharmyam panthānam ārūḍhāḥвзошедшие на путь дхармы; праведный
तान् उपास्स्व च पृच्छ चtān upāssva ca pṛccha caим служи и спрашивай; расспрашивай
उपधार्य मतम् तेषाम्upadhārya matam teṣāmусвоив мнение их; наставление
वृद्धानाम् धर्म दर्शिनाम्vṛddhānām dharma darśināmстарших, видящих дхарму; мудрых
नियच्छ परया बुद्ध्याniyaccha parayā buddhyāобуздай высшим разумом; сдержи
चित्तम् उत्पथ गामि वैcittam utpatha gāmi vaiум, идущий дурной дорогой; сбившийся
译文

Юдхиштхира сказал: «Как Шука, сын Вьясы, в древности достиг отрешённости? Я хочу услышать это, Кауравья, потому что мне очень интересно». Бхишма сказал: «Отец, обучив сына всей свадхьяе, наставлял его, когда тот жил естественно, добронравно и бесстрашно: 'Сын, служи дхарме. Холод, жар, голод, жажду и ветер всегда побеждай, обуздав чувства. Истину, прямоту, негневливость, независтливость, самообуздание, тапас, ахимсу и незлобивость соблюдай как предписано. Стой в истине, радуйся дхарме, оставь всякую кривизну и поддерживай жизнь остатком после богов и гостей. В теле, подобном пузырю пены, где джива пребывает как птица, среди непостоянного общения с дорогими, как ты можешь спать, сынок? Пока бдительные враги постоянно готовы и ищут слабое место, ты, ребёнок, не понимаешь. Годы отсчитываются, жизнь убывает, оставшееся время сокращается: почему ты не встаёшь и не спешишь? Крайние безбожники добиваются только мирского, питающего плоть и кровь, а в делах будущего мира крепко спят. Люди, помрачённые разумом, хулят дхарму; даже спутник тех, кто идёт дурным путём, страдает. Поэтому служи довольным, хорошо обузданным людям, преданным истинному писанию, взошедшим на путь дхармы; спрашивай их, усваивай мнение старших, видящих дхарму, и высшим разумом удерживай ум, который склонен уходить на дурную дорогу'».

版本

55e508fc1a9c · 发布于 2026年6月21日 09:17:54 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂