摩诃婆罗多
The Dialogue of Death, Gautamī, Time, the Fowler, and the Serpent13.1.1-7
11688 / 15823
摩诃婆罗多 · 13.1.1-7
天城文

युधिष्ठिर उवाच
शमो बहुविधाकारः सूक्ष्म उक्तः पितामह ॥
न च मे हृदये शान्तिर् अस्ति कृत्वेदम् ईदृशम् ॥
अस्मिन्न् अर्थे बहुविधा शान्तिर् उक्ता त्वयानघ ॥
स्वकृते का नु शान्तिः स्याच् छमाद् बहुविधाद् अपि ॥
शराचितशरीरं हि तीव्रव्रणम् उदीक्ष्य च ॥
शमं नोपलभे वीर दुष्कृतान्य् एव चिन्तयन् ॥
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं प्रस्रवन्तं यथाचलम् ॥
त्वां दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्र सीदे वर्षास्व् इवाम्बुजम् ॥
अतः कष्टतरं किं नु मत्कृते यत् पितामहः ॥
इमाम् अवस्थां गमितः प्रत्यमित्रै रणाजिरे ॥
तथैवान्ये नृपतयः सहपुत्राः सबान्धवाः ॥
वयं हि धार्तराष्ट्राश् च कालमन्युवशानुगाः ॥
कृत्वेदं निन्दितं कर्म प्राप्स्यामः कां गतिं नृप ॥
अहं तव ह्य् अन्तकरः सुहृद्वधकरस् तथा ॥
न शान्तिम् अधिगच्छामि पश्यंस् त्वां दुःखितं क्षितौ ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
śamo bahuvidhākāraḥ sūkṣma uktaḥ pitāmaha ||
na ca me hṛdaye śāntir asti kṛtvedam īdṛśam ||
asminn arthe bahuvidhā śāntir uktā tvayānagha ||
svakṛte kā nu śāntiḥ syāc chamād bahuvidhād api ||
śarācitaśarīraṃ hi tīvravraṇam udīkṣya ca ||
śamaṃ nopalabhe vīra duṣkṛtāny eva cintayan ||
rudhireṇāvasiktāṅgaṃ prasravantaṃ yathācalam ||
tvāṃ dṛṣṭvā puruṣavyāghra sīde varṣāsv ivāmbujam ||
ataḥ kaṣṭataraṃ kiṃ nu matkṛte yat pitāmahaḥ ||
imām avasthāṃ gamitaḥ pratyamitrai raṇājire ||
tathaivānye nṛpatayaḥ sahaputrāḥ sabāndhavāḥ ||
vayaṃ hi dhārtarāṣṭrāś ca kālamanyuvaśānugāḥ ||
kṛtvedaṃ ninditaṃ karma prāpsyāmaḥ kāṃ gatiṃ nṛpa ||
ahaṃ tava hy antakaraḥ suhṛdvadhakaras tathā ||
na śāntim adhigacchāmi paśyaṃs tvāṃ duḥkhitaṃ kṣitau ||

逐字释义
梵语IAST释义
शमः बहुविधाकारःśamaḥ bahuvidhākāraḥумиротворение многообразное
सूक्ष्मः उक्तः पितामहsūkṣmaḥ uktaḥ pitāmahaтонко изложено, о дед
न च मे हृदये शान्तिःna ca me hṛdaye śāntiḥи нет в сердце моём покоя
अस्ति कृत्वा इदम् ईदृशम्asti kṛtvā idam īdṛśamсовершив это, такое
अस्मिन् अर्थे बहुविधाasmin arthe bahuvidhāв этом предмете многообразное
शान्तिः उक्ता त्वया अनघśāntiḥ uktā tvayā anaghaумиротворение изложено тобою, о безупречный
स्वकृते का नु शान्तिः स्यात्svakṛte kā nu śāntiḥ syātв содеянном самим какой же покой будет
शमात् बहुविधात् अपिśamāt bahuvidhāt apiот умиротворения многообразного даже
शराचितशरीरं हिśarācitaśarīraṃ hiс телом, утыканным стрелами
तीव्रव्रणम् उदीक्ष्य चtīvravraṇam udīkṣya caс жестокими ранами, взирая
शमं न उपलभे वीरśamaṃ na upalabhe vīraпокоя не обретаю, о герой
दुष्कृतानि एव चिन्तयन्duṣkṛtāni eva cintayanо злодеяниях помышляя
रुधिरेण अवसिक्ताङ्गंrudhireṇa avasiktāṅgaṃс телом, окроплённым кровью
प्रस्रवन्तं यथा अचलम्prasravantaṃ yathā acalamистекающего, словно гора
त्वां दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रtvāṃ dṛṣṭvā puruṣavyāghraтебя увидев, о тигр среди мужей
सीदे वर्षासु इव अम्बुजम्sīde varṣāsu iva ambujamпоникаю, словно лотос в дожди
अतः कष्टतरं किं नुataḥ kaṣṭataraṃ kiṃ nuчто мучительнее этого
मत्कृते यत् पितामहःmatkṛte yat pitāmahaḥчто из-за меня дед
इमाम् अवस्थां गमितःimām avasthāṃ gamitaḥв это состояние приведён
प्रत्यमित्रैः रणाजिरेpratyamitraiḥ raṇājireврагами на поле битвы
वयं हि धार्तराष्ट्राः चvayaṃ hi dhārtarāṣṭrāḥ caмы ведь и Дхартараштры
कालमन्युवशानुगाःkālamanyuvaśānugāḥво власти Времени и гнева
कृत्वा इदं निन्दितं कर्मkṛtvā idaṃ ninditaṃ karmaсовершив это порицаемое дело
प्राप्स्यामः कां गतिं नृपprāpsyāmaḥ kāṃ gatiṃ nṛpaкакого удела достигнем, о царь
अहं तव हि अन्तकरःahaṃ tava hi antakaraḥя ведь твой губитель
सुहृद्वधकरः तथाsuhṛdvadhakaraḥ tathāубийца друзей также
न शान्तिम् अधिगच्छामिna śāntim adhigacchāmiпокоя не обретаю
पश्यन् त्वां दुःखितं क्षितौpaśyan tvāṃ duḥkhitaṃ kṣitauвидя тебя, страдающего на земле
译文

Юдхиштхира сказал: «Умиротворение многообразное тонко изложено тобою, о дед, но нет в сердце моём покоя — после того, как совершено такое. В этом предмете многообразное умиротворение изложено тобою, о безупречный; но какой же покой может быть от любого умиротворения у того, кто сам содеял подобное? Ведь, взирая на тело, утыканное стрелами, с жестокими ранами, не обретаю я покоя, о герой, помышляя лишь о злодеяниях. Видя тебя, о тигр среди мужей, с телом, окроплённым кровью, истекающего, словно гора ручьями, — поникаю я, словно лотос в дожди. Что мучительнее этого, что из-за меня дед приведён в такое состояние врагами на поле битвы? Ведь мы и сыны Дхритараштры, во власти Времени и гнева, совершив это порицаемое дело, какого удела достигнем, о царь? Я ведь твой губитель и убийца друзей; не обретаю я покоя, видя тебя, страдающего на земле».

版本

0d9d9cd4c32b · 发布于 2026年6月20日 19:00:00 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂