摩诃婆罗多
The Kinds of Sons and the Adopted Child13.49.12-17
12171 / 15823
摩诃婆罗多 · 13.49.12-17
天城文

युधिष्ठिर उवाच
क्षेत्रजं के चिद् एवाहुः सुतं के चित् तु शुक्रजम् ॥
तुल्याव् एतौ सुतौ कस्य तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
रेतजो वा भवेत् पुत्रस् त्यक्तो वा क्षेत्रजो भवेत् ॥
अध्यूढः समयं भित्त्वेत्य् एतद् एव निबोध मे ॥
युधिष्ठिर उवाच
रेतोजं विद्म वै पुत्रं क्षेत्रजस्यागमः कथम् ॥
अध्यूढं विद्म वै पुत्रं हित्वा च समयं कथम् ॥
भीष्म उवाच
आत्मजं पुत्रम् उत्पाद्य यस् त्यजेत् कारणान्तरे ॥
न तत्र कारणं रेतः स क्षेत्रस्वामिनो भवेत् ॥
पुत्रकामो हि पुत्रार्थे यां वृणीते विशां पते ॥
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यान् न वै तत्रात्मजः सुतः ॥
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रो लक्ष्यते भरतर्षभ ॥
न ह्य् आत्मा शक्यते हन्तुं दृष्टान्तोपगतो ह्य् असौ ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kṣetrajaṃ ke cid evāhuḥ sutaṃ ke cit tu śukrajam ||
tulyāv etau sutau kasya tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
retajo vā bhavet putras tyakto vā kṣetrajo bhavet ||
adhyūḍhaḥ samayaṃ bhittvety etad eva nibodha me ||
yudhiṣṭhira uvāca
retojaṃ vidma vai putraṃ kṣetrajasyāgamaḥ katham ||
adhyūḍhaṃ vidma vai putraṃ hitvā ca samayaṃ katham ||
bhīṣma uvāca
ātmajaṃ putram utpādya yas tyajet kāraṇāntare ||
na tatra kāraṇaṃ retaḥ sa kṣetrasvāmino bhavet ||
putrakāmo hi putrārthe yāṃ vṛṇīte viśāṃ pate ||
tatra kṣetraṃ pramāṇaṃ syān na vai tatrātmajaḥ sutaḥ ||
anyatra kṣetrajaḥ putro lakṣyate bharatarṣabha ||
na hy ātmā śakyate hantuṃ dṛṣṭāntopagato hy asau ||

逐字释义
梵语IAST释义
क्षेत्रजं के चित् एव आहुःkṣetrajaṃ ke cit eva āhuḥ«полевым» иные зовут
सुतं के चित् तु शुक्रजम्sutaṃ ke cit tu śukrajamсына, иные же — «семя-рождённым»
तुल्यौ एतौ सुतौ कस्यtulyau etau sutau kasyaравны эти два сына чьи
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaто мне скажи, о дед
रेतजः वा भवेत् पुत्रःretajaḥ vā bhavet putraḥсемя-рождённым ли был бы сын
त्यक्तः वा क्षेत्रजः भवेत्tyaktaḥ vā kṣetrajaḥ bhavetоставленный ли полевым бывает
अध्यूढः समयं भित्त्वाadhyūḍhaḥ samayaṃ bhittvāадхьюдха, уговор нарушив
इति एतत् एव निबोध मेiti etat eva nibodha meтак это узнай у меня
रेतोजं विद्म वै पुत्रंretojaṃ vidma vai putraṃсемя-рождённого знаем сына
क्षेत्रजस्य आगमः कथम्kṣetrajasya āgamaḥ kathamполевого происхождение каково?
अध्यूढं विद्म वै पुत्रंadhyūḍhaṃ vidma vai putraṃадхьюдху знаем сына
हित्वा च समयं कथम्hitvā ca samayaṃ kathamа уговор нарушив — как?
आत्मजं पुत्रम् उत्पाद्यātmajaṃ putram utpādyaсвоего сына родив
यः त्यजेत् कारणान्तरेyaḥ tyajet kāraṇāntareкто оставит по иной причине
न तत्र कारणं रेतःna tatra kāraṇaṃ retaḥне там причина — семя
स क्षेत्रस्वामिनः भवेत्sa kṣetrasvāminaḥ bhavetон поля-владельца бывает
पुत्रकामः हि पुत्रार्थेputrakāmaḥ hi putrārtheжелающий сына ведь ради сына
यां वृणीते विशां पतेyāṃ vṛṇīte viśāṃ pateкоторую берёт (в жёны), о владыка народа
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यात्tatra kṣetraṃ pramāṇaṃ syātтам поле (жена) — мерило
न वै तत्र आत्मजः सुतःna vai tatra ātmajaḥ sutaḥне там «свой» сын по семени
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रःanyatra kṣetrajaḥ putraḥв ином месте полевой сын
लक्ष्यते भरतर्षभlakṣyate bharatarṣabhaпримечается, о бык Бхаратов
न हि आत्मा शक्यते हन्तुंna hi ātmā śakyate hantuṃибо «себя» нельзя отвергнуть
दृष्टान्तोपगतः हि असौdṛṣṭāntopagataḥ hi asauпримером подтверждённого ведь он
译文

Юдхиштхира сказал: «„Полевым“ иные зовут сына, иные же — „семя-рождённым“; равны эти два сына чьи — то мне скажи, о дед». Бхишма сказал: «Семя-рождённым ли был бы сын, оставленный ли полевым бывает, адхьюдха, уговор нарушив, — так это узнай у меня». Юдхиштхира сказал: «Семя-рождённого знаем сына; полевого происхождение каково? адхьюдху знаем сына; а уговор нарушив — как?» Бхишма сказал: «Своего сына родив, кто оставит по иной причине, — не там причина семя: он поля-владельца бывает. Желающий сына ведь ради сына которую берёт в жёны, о владыка народа, — там поле, жена, — мерило, не там „свой“ сын по семени. В ином месте полевой сын примечается, о бык Бхаратов; ибо „себя“ нельзя отвергнуть, примером подтверждённого ведь он».

版本

2ff20f809c9e · 发布于 2026年6月20日 23:00:00 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂