दमन उवाच
हस्तिनः पत्तयश्चैव कोटिशः प्रधनोद्यताः । चिरकालमभीप्सन्तो रणं वीरेण कारितम्
तदोद्यतं समाज्ञाय रिपुसैन्यं नृपात्मजः । प्रत्युज्जगाम वीराग्र्यो महाबलपरीवृतः
सन्नद्धः कवची खड्गी शरासनधरो युवा । लीलयैव ययौ योद्धुं मृगराड्गजयूथमिव
तदा योधाः प्रकुपिताः परस्परवधैषिणः । छिन्धि भिन्धीति भाषन्तो रणकार्यविशारदाः
पत्तयः पत्तिसङ्घेन गजारूढाश्च सादिभिः । रथारूढा रथस्थैश्च वाहारूढाश्च वाहगैः
गजा भिन्ना द्विधा जाता हयाश्च द्विदलीकृताः । अनेकनरमांसैस्तु मेदिनी पूरिता ह्यभूत् । तदा प्रकुपितो राजा प्रतापाग्र्यो महाबलः । स्वसैन्यकदनोद्युक्तं राजपुत्रं समीक्ष्य च
उवाच सारथिं तत्र प्रापयाश्वान्यतो मम । सैन्यस्य कदनासक्तो राजपुत्रो महारथः
अथ वीरशिरोरत्ननमिताङ्घ्रिर्नृपात्मजः । ययौ संमुखमेवास्य प्रतापाग्र्यस्य वीर्यवान्
सारथिः प्रापयामास प्रतापाग्र्यस्य वाजिनः । यत्रासौ दमनो वीरः सर्वशूरशिरोमणिः
गत्वा तमाह्वयामास राजपुत्रं रणोद्यतम् । रथे पुरटनिर्णिक्ते तिष्ठन्कोदण्डदण्डभृत्
हे राजपुत्रक शिशो त्वया बद्धोऽश्वसत्तमः । न जानासि महाराजं सर्ववीरेन्द्रसेवितम्
यस्य प्रतापं दैत्येन्द्रो न शक्तः सोढुमद्भुतम् । तस्य त्वं वाजिनं नीत्वा गतोऽसि पुटभेदनम्
मां जानीहि पुरः प्राप्तं कालरूपं तु वैरिणम् । मुञ्चाश्वं मम गच्छाशु बालक्रीडनकं कुरु
कस्यात्मजस्त्वं कुत्रत्यः कथं नो दीर्घदर्शिना । हृतोऽश्वस्त्वथ सञ्जाता घृणा मम शिशो त्वयि
इत्थमाकर्ण्य दमनः स्मितं चक्रे महामनाः । उवाच च प्रतापाग्र्यं तृणीकुर्वंश्च तद्बलम्
मया बद्धो बलादश्वो नीतः स्वपुटभेदनम् । नार्पयिष्येऽद्य सप्राणः कुरु युद्धं महाबल । त्वया यदुक्तं बालस्त्वं गत्वा क्रीडनकं कुरु । तन्मे पश्य महाराज क्रीडनं रणमूर्धनि
इत्युक्त्वा सगुणं चापं विधाय भूभुजोऽङ्गजः । शराणां शतमाघत्त प्रतापाग्र्यस्य वक्षसि
सन्धाय बाणशतकं शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् । तेन शङ्खनिनादेन कातराणां भयं ह्यभूत्
hastinaḥ pattayaścaiva koṭiśaḥ pradhanodyatāḥ | cirakālamabhīpsanto raṇaṃ vīreṇa kāritam
tadodyataṃ samājñāya ripusainyaṃ nṛpātmajaḥ | pratyujjagāma vīrāgryo mahābalaparīvṛtaḥ
sannaddhaḥ kavacī khaḍgī śarāsanadharo yuvā | līlayaiva yayau yoddhuṃ mṛgarāḍgajayūthamiva
tadā yodhāḥ prakupitāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ | chindhi bhindhīti bhāṣanto raṇakāryaviśāradāḥ
pattayaḥ pattisaṅghena gajārūḍhāśca sādibhiḥ | rathārūḍhā rathasthaiśca vāhārūḍhāśca vāhagaiḥ
gajā bhinnā dvidhā jātā hayāśca dvidalīkṛtāḥ | anekanaramāṃsaistu medinī pūritā hyabhūt | tadā prakupito rājā pratāpāgryo mahābalaḥ | svasainyakadanodyuktaṃ rājaputraṃ samīkṣya ca
uvāca sārathiṃ tatra prāpayāśvānyato mama | sainyasya kadanāsakto rājaputro mahārathaḥ
atha vīraśiroratnanamitāṅghrirnṛpātmajaḥ | yayau saṃmukhamevāsya pratāpāgryasya vīryavān
sārathiḥ prāpayāmāsa pratāpāgryasya vājinaḥ | yatrāsau damano vīraḥ sarvaśūraśiromaṇiḥ
gatvā tamāhvayāmāsa rājaputraṃ raṇodyatam | rathe puraṭanirṇikte tiṣṭhankodaṇḍadaṇḍabhṛt
he rājaputraka śiśo tvayā baddho'śvasattamaḥ | na jānāsi mahārājaṃ sarvavīrendrasevitam
yasya pratāpaṃ daityendro na śaktaḥ soḍhumadbhutam | tasya tvaṃ vājinaṃ nītvā gato'si puṭabhedanam
māṃ jānīhi puraḥ prāptaṃ kālarūpaṃ tu vairiṇam | muñcāśvaṃ mama gacchāśu bālakrīḍanakaṃ kuru
kasyātmajastvaṃ kutratyaḥ kathaṃ no dīrghadarśinā | hṛto'śvastvatha sañjātā ghṛṇā mama śiśo tvayi
itthamākarṇya damanaḥ smitaṃ cakre mahāmanāḥ | uvāca ca pratāpāgryaṃ tṛṇīkurvaṃśca tadbalam
mayā baddho balādaśvo nītaḥ svapuṭabhedanam | nārpayiṣye'dya saprāṇaḥ kuru yuddhaṃ mahābala | tvayā yaduktaṃ bālastvaṃ gatvā krīḍanakaṃ kuru | tanme paśya mahārāja krīḍanaṃ raṇamūrdhani
ityuktvā saguṇaṃ cāpaṃ vidhāya bhūbhujo'ṅgajaḥ | śarāṇāṃ śatamāghatta pratāpāgryasya vakṣasi
sandhāya bāṇaśatakaṃ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān | tena śaṅkhaninādena kātarāṇāṃ bhayaṃ hyabhūt
«Слоны и пешие мириадами изготовились к бою, долгое время желавшие битвы, устроенной героем. Тогда, уразумев изготовившееся вражеское войско, сын царя, первый из героев, выступил навстречу, окружённый великим войском. Снаряжённый, в доспехе, с мечом, с луком, юноша пошёл сражаться как бы играючи — словно царь зверей на стадо слонов. Воины, разъярённые, ищущие убить друг друга, говорили: „Руби, рази!“ — искушённые в деле битвы. Пешие [сошлись] с отрядом пеших, на слонах — со всадниками, на колесницах — с колесничими, на конях — с конными. Слоны стали рассечёнными надвое, кони — рассечены пополам; земля наполнилась плотью многих людей. Тогда разъярённый царь Пратапагрья, весьма сильный, увидев царевича, губящего его войско, сказал возничему: „Направь моих коней туда, где великий колесничий, царевич, занят истреблением войска“. Затем доблестный сын царя, чьих стоп касаются самоцветы на головах героев, пошёл прямо навстречу тому Пратапагрье. Возничий направил коней Пратапагрьи туда, где [был] герой Дамана, венец всех храбрецов. Придя, он вызвал изготовившегося к бою царевича, стоя на колеснице, вычищенной золотом, держа жезл лука: „О царевич, о дитя! Тобою связан лучший из коней; ты не знаешь великого царя, чтимого всеми владыками героев, — того, чью дивную мощь не смог снести владыка дайтьев. Уведя его коня, ты ушёл в город. Знай меня — пришедшего впереди врага в облике Смерти. Отпусти коня, ступай скорее и твори детскую забаву. Чей ты сын, откуда? Как это конь уведён у меня, дальновидного? И явилась моя жалость к тебе, о дитя“. Услышав так, великий духом Дамана улыбнулся и, почитая то войско за соломину, сказал Пратапагрье: „Мною силою уведён конь в свой город; не отдам его ныне, пока жив, — твори битву, о весьма сильный. А что сказано: «ты дитя, пойди и твори забаву», — то смотри, о великий царь, мою игру во главе битвы.“»
0fbeb1f7de62 · 发布于 2026年9月3日 04:13:45 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Оба обмениваются насмешками, но вес их разный: старший давит именем Рамы, младший отвечает делом. Слово «жалость» в устах Пратапагрьи звучит как оскорбление, и на него отвечено не бранью, а улыбкой. Битва к этому времени уже идёт, и земля покрыта телами — вежливые издёвки произносятся над ними.