यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात्
yatraikāgratā tatrāviśeṣāt
ГДЕ УМ ЕДИН — ТАМ [и почитай]: предписаний места-времени нет; [тиртха хороша, где нет докуки].
अथ आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः [बृ.आ.उ. 4.5.6] इत्य् आदिषु प्राग्-उक्तेषु वाक्येषु विचारान्तरम् । उपासनेऽस्मिन् दिग्-देश-काल-नियमः स्यान् न वेति वीक्षायां वैदिके कर्मणि तन्-नियमस्य दर्शनाद् उपासनस्य च वैदिकत्वाविशेषाद् इति प्राप्ते—
यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात् ॥
यत्र दिग्-आदौ चित्तैकाग्रता स्यात् तत्रैवोपासीत हरिं नास्त्य् अत्र दिग्-आदि-नियम इत्य् अर्थः । कुतः ? अविशेषात् तद्वद् अत्र विशेषस्याश्रवणात् । स्मृतिश् चैवम् आह—
तम् एव देशं सेवेत तं कालं ताम् अवस्थितिम् ।
तान् एव भोगान् सेवेत मनो यत्र प्रसीदति ॥
न हि देशादिभिः कश्चित् विशेषः समुदीरितः ।
मनः-प्रसादनार्थं हि देश-कालादि-चिन्तनम् ॥ [वराह-पुराण] इति ।
नन्व् अस्ति देश-विशेष-नियमः ।
समे शुचौ शर्करा-वह्नि-बालुका-
विवर्जिते शब्द-जलाश्रयादिभिः ।
मनोऽनुकूले न तु चक्षु-पीडने
गुहा-निवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥ [श्वे.उ. 2.10]
इति श्वेताश्वतरोक्तेस् तीर्थ-सेवाया मोक्ष-हेतुत्व-प्रतिपादनाच् चेति चेत्, सत्यम् । सत्य् उपद्रवे तीर्थम् अप्य् असाधकं, असति तु तस्मिन् साधकतमं तत् । अत उक्तं मनोऽनुकूले इति ॥11॥
atha ātmā vā are draṣṭavyaḥ [bṛ.ā.u. 4.5.6] ity ādiṣu prāg-ukteṣu vākyeṣu vicārāntaram | upāsane'smin dig-deśa-kāla-niyamaḥ syān na veti vīkṣāyāṁ vaidike karmaṇi tan-niyamasya darśanād upāsanasya ca vaidikatvāviśeṣād iti prāpte—
yatraikāgratā tatrāviśeṣāt ||
yatra dig-ādau cittaikāgratā syāt tatraivopāsīta hariṁ nāsty atra dig-ādi-niyama ity arthaḥ | kutaḥ ? aviśeṣāt tadvad atra viśeṣasyāśravaṇāt | smṛtiś caivam āha—
tam eva deśaṁ seveta taṁ kālaṁ tām avasthitim |
tān eva bhogān seveta mano yatra prasīdati ||
na hi deśādibhiḥ kaścit viśeṣaḥ samudīritaḥ |
manaḥ-prasādanārthaṁ hi deśa-kālādi-cintanam || [varāha-purāṇa] iti |
nanv asti deśa-viśeṣa-niyamaḥ |
same śucau śarkarā-vahni-bālukā-
vivarjite śabda-jalāśrayādibhiḥ |
mano'nukūle na tu cakṣu-pīḍane
guhā-nivātāśrayaṇe prayojayet || [śve.u. 2.10]
iti śvetāśvataroktes tīrtha-sevāyā mokṣa-hetutva-pratipādanāc ceti cet, satyam | saty upadrave tīrtham apy asādhakaṁ, asati tu tasmin sādhakatamaṁ tat | ata uktaṁ mano'nukūle iti ||11||
0ab2a1b22af3 · 发布于 2026年7月27日 05:33:46 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Есть ли в почитании правило страны света, места, времени (в обряде — есть)? При полученном —
«Где единоострие — там: по безразличию».
ГДЕ ум единоостр — ТАМ и почитай Хари: оговорок нет. И смрити: «того места держись, того времени, ГДЕ УМ ЯСНЕЕТ: место и время обдумываются ради ясности ума». А предписание «на ровном, чистом… уму пригожем» и тиртхи? Правда; но при ДОКУКЕ и тиртха не средство, без неё — лучшее: потому и сказано «УМУ ПРИГОЖЕМ».