Śrīmad-Bhāgavatam
The Noose He Tied Himself6.14.1-5
3840 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 6.14.1-5

śrīparīkṣiduvāca

Devanāgarī

रजस्तमःस्वभावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मनः
नारायणे भगवति कथमासीद्दृढा मतिः
देवानां शुद्धसत्त्वानामृषीणां चामलात्मनाम्
भक्तिर्मुकुन्दचरणे न प्रायेणोपजायते
रजोभिः समसङ्ख्याताः पार्थिवैरिह जन्तवः
तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादयः
प्रायो मुमुक्षवस्तेषां केचनैव द्विजोत्तम
मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन् मुच्येत सिध्यति
मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः
सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने

Transliteration (IAST)

rajastamaḥsvabhāvasya brahman vṛtrasya pāpmanaḥ
nārāyaṇe bhagavati kathamāsīddṛḍhā matiḥ
devānāṃ śuddhasattvānāmṛṣīṇāṃ cāmalātmanām
bhaktirmukundacaraṇe na prāyeṇopajāyate
rajobhiḥ samasaṅkhyātāḥ pārthivairiha jantavaḥ
teṣāṃ ye kecanehante śreyo vai manujādayaḥ
prāyo mumukṣavasteṣāṃ kecanaiva dvijottama
mumukṣūṇāṃ sahasreṣu kaścin mucyeta sidhyati
muktānāmapi siddhānāṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ
sudurlabhaḥ praśāntātmā koṭiṣvapi mahāmune

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
रजः-तमः-स्व-भावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मनःrajaḥ-tamaḥ-sva-bhāvasya brahman vṛtrasya pāpmanaḥу Вритры, грешника, чья природа — страсть и тьма, о брахман; у страсть и тьму природою имеющего, о брахман, у Вритры грешного
नारायणे भगवति कथम् आसीत् दृढा मतिःnārāyaṇe bhagavati katham āsīt dṛḍhā matiḥкак оказался твёрдый разум в досточтимом Нараяне; при Нараяне почтенном как был твёрдый разум
देवानाम् शुद्ध-सत्त्वानाम् ऋषीणाम् च अमल-आत्मनाम्devānām śuddha-sattvānām ṛṣīṇām ca amala-ātmanāmу богов, чьё бытие чисто, и у мудрецов, чья самость незапятнанна; у богов чистого бытия, у мудрецов же незапятнанной самости
भक्तिः मुकुन्द-चरणे न प्रायेण उपजायतेbhaktiḥ mukunda-caraṇe na prāyeṇa upajāyateпреданность стопам Мукунды большею частью не рождается; преданность при Мукунды стопе не большею частью рождается
रजोभिः सम-सङ्ख्याताः पार्थिवैः इह जन्तवःrajobhiḥ sama-saṅkhyātāḥ pārthivaiḥ iha jantavaḥтвари здесь числом равны земным пылинкам; пылинками равносчислимы земными здесь твари
तेषाम् ये केचन ईहन्ते श्रेयः वै मनुज-आदयःteṣām ye kecana īhante śreyaḥ vai manuja-ādayaḥиз них лишь некоторые — люди и прочие — стремятся к благу; у них какие некоторые стремятся к благу поистине, люди и прочие
मुमुक्षूणाम् सहस्रेषु कश्चित् मुच्येत सिध्यतिmumukṣūṇām sahasreṣu kaścit mucyeta sidhyatiиз тысяч ищущих свободы едва один освобождается и достигает совершенства; у освобождения жаждущих при тысячах некто освободился бы, достигает
मुक्तानाम् अपि सिद्धानाम् नारायण-परायणःmuktānām api siddhānām nārāyaṇa-parāyaṇaḥи среди освобождённых и совершенных тот, чьё высшее прибежище — Нараяна; у освобождённых даже, у совершенных Нараяну высшим прибежищем имеющий
सु-दुर्-लभः प्रशान्त-आत्मा कोटिषु अपि महा-मुनेsu-dur-labhaḥ praśānta-ātmā koṭiṣu api mahā-muneутихший душою, крайне редок — и среди миллионов, о великий мудрец; весьма труднодостижим, утихшая душа, при миллионах даже, о великий мудрец
Translation

«Царь сказал: „Как у Вритры, грешника, чья природа — страсть и тьма, о брахман, оказался твёрдый разум в досточтимом Нараяне? Даже у богов, чьё бытие чисто, и у мудрецов, чья самость незапятнанна, преданность стопам Мукунды большею частью не рождается. Твари здесь числом равны земным пылинкам; из них лишь некоторые — люди и прочие — стремятся к благу; из них лишь немногие ищут свободы, а из тысяч ищущих свободы едва один освобождается и достигает совершенства. И даже среди освобождённых и совершенных тот, чьё высшее прибежище — Нараяна, утихший душою, крайне редок — и среди миллионов, о великий мудрец“».

Version

e19ef5b7d42a · published Aug 14, 2026, 7:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with