Śrīmad-Bhāgavatam
Two Birds in One Tree11.11.8-12
4910 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 11.11.8-12
Devanāgarī

देह-स्थो ऽपि न देह-स्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः
अदेह-स्थो ऽपि देह-स्थः कुमतिः स्वप्न-दृग् यथा
इन्द्रियैर् इन्द्रियार्थेषु गुणैर् अपि गुणेषु च
गृह्यमाणेष्व् अहं कुर्यान् न विद्वान् यस् त्व् अविक्रियः
दैवाधीने शरीरे ऽस्मिन् गुण-भाव्येन कर्मणा
वर्तमानो ऽबुधस् तत्र कर्तास्मीति निबध्यते
एवं विरक्तः शयन आसनाटन-मज्जने
दर्शन-स्पर्शन-घ्राण- भोजन-श्रवणादिषु
न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्रादयन् गुणान्
प्रकृति-स्थो ऽप्य् असंसक्तो यथा खं सवितानिलः
वैशारद्येक्षयासङ्ग- शितया छिन्न-संशयः
प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान् नानात्वाद् विनिवर्तते

Transliteration (IAST)

deha-stho 'pi na deha-stho vidvān svapnād yathotthitaḥ
adeha-stho 'pi deha-sthaḥ kumatiḥ svapna-dṛg yathā
indriyair indriyārtheṣu guṇair api guṇeṣu ca
gṛhyamāṇeṣv ahaṃ kuryān na vidvān yas tv avikriyaḥ
daivādhīne śarīre 'smin guṇa-bhāvyena karmaṇā
vartamāno 'budhas tatra kartāsmīti nibadhyate
evaṃ viraktaḥ śayana āsanāṭana-majjane
darśana-sparśana-ghrāṇa- bhojana-śravaṇādiṣu
na tathā badhyate vidvān tatra tatrādayan guṇān
prakṛti-stho 'py asaṃsakto yathā khaṃ savitānilaḥ
vaiśāradyekṣayāsaṅga- śitayā chinna-saṃśayaḥ
pratibuddha iva svapnān nānātvād vinivartate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
देह-स्थः अपि न देह-स्थः विद्वान् स्वप्नात् यथा उत्थितःdeha-sthaḥ api na deha-sthaḥ vidvān svapnāt yathā utthitaḥ«пребывая в теле, знающий не в теле — как поднявшийся ото сна;; телепребывающий также не телепребывающий знающий сна как вставший
अ-देह-स्थः अपि देह-स्थः कु-मतिः स्वप्न-दृक् यथाa-deha-sthaḥ api deha-sthaḥ ku-matiḥ svapna-dṛk yathāне пребывая в теле, дурноумный — в теле, как видящий сон; нетелепребывающий также телепребывающий дурноумный соновидец как
इन्द्रियैः इन्द्रिय-अर्थेषु गुणैः अपि गुणेषु चindriyaiḥ indriya-artheṣu guṇaiḥ api guṇeṣu ca«когда чувствами схватываются предметы чувств, а гунами — гуны,; чувствами чувствпредметах гунами также гунах же
गृह्यमाणेषु अहम् कुर्यात् न विद्वान् यः तु अ-विक्रियःgṛhyamāṇeṣu aham kuryāt na vidvān yaḥ tu a-vikriyaḥпусть не делает «я» знающий — тот, кто неизменен; схватываемых я делал бы не знающий который же неизменный
दैव-अधीने शरीरे अस्मिन् गुण-भाव्येन कर्मणाdaiva-adhīne śarīre asmin guṇa-bhāvyena karmaṇā«пребывая в этом теле, подвластном судьбе, движимом деянием, что творится гунами,; судьбеподвластном теле этом гунамитворимым деянием
वर्तमानः अ-बुधः तत्र कर्ता अस्मि इति निबध्यतेvartamānaḥ a-budhaḥ tatra kartā asmi iti nibadhyateнеразумный связывается там [мыслью] «я делатель»; пребывающий неразумный там делатель есмь так связывается
एवम् विरक्तः शयने आसन-अटन-मज्जनेevam viraktaḥ śayane āsana-aṭana-majjane«так отрешённый — в лежании, сидении, хождении, омовении,; так отрешённый лежании сидениехождениеомовении
दर्शन-स्पर्शन-घ्राण-भोजन-श्रवण-आदिषुdarśana-sparśana-ghrāṇa-bhojana-śravaṇa-ādiṣuв видении, осязании, обонянии, вкушении, слушании и прочем —; видениеосязаниеобоняниевкушениеслушаниеипрочем
न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्र आदयन् गुणान्na tathā badhyate vidvān tatra tatra ādayan guṇānзнающий не связывается так, лишь позволяя гунам вкушать здесь и там; не так связывается знающий там там кормящий гуны
प्रकृति-स्थः अपि अ-संसक्तः यथा खम् सविता अनिलःprakṛti-sthaḥ api a-saṃsaktaḥ yathā kham savitā anilaḥ«пребывая в природе, он не привязан — как пространство, солнце и ветер;; природепребывающий также непривязанный как пространство солнце ветер
वैशारद्य-ईक्षया अ-सङ्ग-शितया छिन्न-संशयःvaiśāradya-īkṣayā a-saṅga-śitayā chinna-saṃśayaḥискусным взглядом, отточенным непривязанностью, рассёкши сомнение,; искусностивзглядом непривязанностьюотточенным рассечённоесомнение
प्रतिबुद्धः इव स्वप्नात् नानात्वात् विनिवर्ततेpratibuddhaḥ iva svapnāt nānātvāt vinivartateон, будто проснувшийся от сна, отвращается от множественности; пробуждённый как сна множественности отвращается
Translation

«Пребывая в теле, знающий не в теле — как поднявшийся ото сна; не пребывая в теле, дурноумный — в теле, как видящий сон. Когда чувствами схватываются предметы чувств, а гунами — гуны, пусть не делает „я“ знающий — тот, кто неизменен. Пребывая же в этом теле, подвластном судьбе и движимом деянием, что творится гунами, неразумный связывается там мыслью „я делатель“. Так отрешённый — в лежании, сидении, хождении, омовении, в видении, осязании, обонянии, вкушении, слушании и прочем — не связывается, как тот: знающий лишь позволяет гунам кормиться здесь и там. Пребывая в природе, он не привязан — как пространство, солнце и ветер; и, рассёкши сомнение искусным взглядом, отточенным непривязанностью, он, будто проснувшийся от сна, отвращается от множественности».

Version

4840f1ecec8f · published Aug 16, 2026, 6:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with