Bhaviṣya Purāṇa
The Account of Creation and the Sacraments1.2.120-127
29 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.2.120-127
Devanāgarī

सर्वस्य राजन्सर्गस्य गुप्त्यर्थं च महाद्युते । मुखबाहूरुपादानां पृथक्कर्माण्यकल्पयत्
अध्यापनमध्ययनं यजनं याजनं तथा । दानं प्रतिग्रहं चैव ब्राह्मणानामकल्पयत्
प्रजानां पालनं राजन्दानमध्ययनं तथा । विषयेषु प्रसक्तिं च तथेज्यां क्षत्रियस्य तु
पशूनां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेव च । वणिक्पथं कुसीदं च वैश्यस्य कृषिरेव च
एकमेव तु शूद्रस्य कर्म लोके प्रकीर्तितम् । एतेषामेव वर्णानां शुश्रूषामनुपूर्वशः
पुरुषस्य सदा श्रेष्ठं नाभेरूर्ध्वं नृपोत्तम । तस्मादपि शुचितरं मुखं तात स्वयम्भुवः
तस्मान्मुखाद्द्विजो जात इतीयं वैदिकी श्रुतिः । सर्वस्यैवास्य धर्मस्य धर्मतो ब्राह्मणः प्रभुः
स सृष्टो ब्रह्मणा पूर्वं तपस्तप्त्वा कुरूद्वह । हव्यानामिव कव्यानां सर्वस्यापि च गुप्तये

Transliteration (IAST)

sarvasya rājansargasya guptyarthaṃ ca mahādyute | mukhabāhūrupādānāṃ pṛthakkarmāṇyakalpayat
adhyāpanamadhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā | dānaṃ pratigrahaṃ caiva brāhmaṇānāmakalpayat
prajānāṃ pālanaṃ rājandānamadhyayanaṃ tathā | viṣayeṣu prasaktiṃ ca tathejyāṃ kṣatriyasya tu
paśūnāṃ rakṣaṇaṃ dānamijyādhyayanameva ca | vaṇikpathaṃ kusīdaṃ ca vaiśyasya kṛṣireva ca
ekameva tu śūdrasya karma loke prakīrtitam | eteṣāmeva varṇānāṃ śuśrūṣāmanupūrvaśaḥ
puruṣasya sadā śreṣṭhaṃ nābherūrdhvaṃ nṛpottama | tasmādapi śucitaraṃ mukhaṃ tāta svayambhuvaḥ
tasmānmukhāddvijo jāta itīyaṃ vaidikī śrutiḥ | sarvasyaivāsya dharmasya dharmato brāhmaṇaḥ prabhuḥ
sa sṛṣṭo brahmaṇā pūrvaṃ tapastaptvā kurūdvaha | havyānāmiva kavyānāṃ sarvasyāpi ca guptaye

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सर्वस्य राजन्सर्गस्य गुप्त्यर्थं च महाद्युतेsarvasya rājansargasya guptyarthaṃ ca mahādyute«„ради охраны всего творения, о царь, о великосияющий,; всего царь творения охраныради великосияющий
मुखबाहूरुपादानां पृथक्कर्माण्यकल्पयत्mukhabāhūrupādānāṃ pṛthakkarmāṇyakalpayatон установил порознь дела для [вышедших] из уст, рук, бёдер и стоп; уструкбёдерстоп порозньдела установил
अध्यापनमध्ययनं यजनं याजनं तथाadhyāpanamadhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā«„обучение, изучение, жертвоприношение, жречество,; обучение изучение жертвование жречество также
दानं प्रतिग्रहं चैव ब्राह्मणानामकल्पयत्dānaṃ pratigrahaṃ caiva brāhmaṇānāmakalpayatдаяние и принятие даров установил для брахманов; даяние принятие же брахманов установил
प्रजानां पालनं राजन्दानमध्ययनं तथाprajānāṃ pālanaṃ rājandānamadhyayanaṃ tathā«„охрану подданных, о царь, даяние и изучение,; подданных охрану царь даяние изучение также
विषयेषु प्रसक्तिं च तथेज्यां क्षत्रियस्य तुviṣayeṣu prasaktiṃ ca tathejyāṃ kṣatriyasya tuи привязанность к предметам чувств, и жертву — кшатрию; впредметах привязанность жертву кшатрию же
पशूनां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेव चpaśūnāṃ rakṣaṇaṃ dānamijyādhyayanameva ca«„охрану скота, даяние, жертву и изучение,; скота охрану даяние жертвуизучение же
वणिक्पथं कुसीदं च वैश्यस्य कृषिरेव चvaṇikpathaṃ kusīdaṃ ca vaiśyasya kṛṣireva caторговый путь, рост и земледелие — вайшье; торговыйпуть рост же вайшьи земледелие же
एकमेव तु शूद्रस्य कर्म लोके प्रकीर्तितम्ekameva tu śūdrasya karma loke prakīrtitam«„а у шудры дело в мире возглашено одно:; одно именно же шудры дело вмире возглашённое
एतेषामेव वर्णानां शुश्रूषामनुपूर्वशःeteṣāmeva varṇānāṃ śuśrūṣāmanupūrvaśaḥуслужение этим же сословиям по порядку; этих же сословий услужение попорядку
तस्मान्मुखाद्द्विजो जात इतीयं वैदिकी श्रुतिःtasmānmukhāddvijo jāta itīyaṃ vaidikī śrutiḥ«„оттого-то дваждырождённый рождён из уст — таково ведийское речение“; оттого изуст дваждырождённый рождённый так это ведийское речение
Translation

«„Ради охраны всего творения, о царь, о великосияющий, он установил порознь дела для вышедших из уст, рук, бёдер и стоп: обучение, изучение, жертвоприношение, жречество, даяние и принятие даров установил для брахманов; охрану подданных, о царь, даяние и изучение, и привязанность к предметам чувств, и жертву — кшатрию; охрану скота, даяние, жертву и изучение, торговый путь, рост и земледелие — вайшье. А у шудры дело в мире возглашено одно: услужение этим же сословиям по порядку. У человека выше пупа всегда чище, о лучший из царей; а того чище — уста Самосущего, милый. Оттого-то дваждырождённый рождён из уст — таково ведийское речение; и по дхарме брахман — владыка всей этой дхармы“».

Version

e0233c0f5404 · published Aug 19, 2026, 4:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with