Garuḍa Purāṇa
The Origin of a Creature, the Elements of the Body, and the Worlds Within It2.32.105-117
1082 / 1147
LinuxTurn pages
Garuḍa Purāṇa · 2.32.105-117
Devanāgarī

एतत्ते सर्वमाख्यातं स्नानादिषु फलं मया । ब्रह्माण्डे ये गुणाः सन्ति शरीरे ते व्यवस्थिताः
पातालभूधरा लोकास्तथान्ये द्वीपसागराः । आदित्यादिग्रहाः सर्वे पिण्डमध्ये व्यवस्थिताः
पादाधस्तु तलं ज्ञेयं पादोर्ध्वं वितलं तथा । जानुभ्यां सुतलं विद्धि सक्थिदेशे महातलम्
तथा तलातलञ्चोरौ गुह्यदेशे रसातलम् । पातालं कटिसंस्थन्तु पादादौ लक्षयेद्बुधः
भूर्लोकं नाभिमध्ये तु भुवर्लोकं तदूर्ध्वतः । स्वर्गलोकं हृदये विद्यात् कण्ठदेशे महस्तथा
जनलोकं वक्त्रदेशे तपोलोकं ललाटके । सत्यलोकं महारन्ध्रे भुवनानि चतुर्दश
त्रिकोणे संस्थितो मेरुरधः कोणे च मन्दरः । दक्षिणे चेव कैलासो वामभागे हिमाचलः
निषधश्चोर्ध्वभागे च दक्षिणे गन्धमादनः । मलयो (रमणो) वामरेखायां सप्तैते कुलपर्वताः
अस्थिस्थाने स्थितो जम्बूः शाको मज्जासु संस्थितः । कुशद्वीपः स्थितो मांसे क्रौञ्चद्वीपः शिरास्थितः
त्वचायां शाल्मलिद्वापो प्लक्षः रोम्णां च सञ्चये । नखस्थः पुष्करद्वीपः सागरास्तदनन्तरम्
क्षारोदश्च तथा मूत्रे क्षारे क्षीरोदसागरः । सुरोदधिश्च श्लेष्मस्थः मज्जायां घृतसागरः
रसोदधिं रसे विद्याच्छोणिते दधिसगरम् । स्वादुलं लम्बिकास्थाने गर्भोदं शुक्रसंस्थितम्
नादचक्रे स्थितः सूर्यो बिन्दुचक्रे च चन्द्रमाः । लोचनस्थः कुजो ज्ञेयो हृदये च बुधः स्मृतः

Transliteration (IAST)

etatte sarvamākhyātaṃ snānādiṣu phalaṃ mayā / brahmāṇḍe ye guṇāḥ santi śarīre te vyavasthitāḥ
pātālabhūdharā lokāstathānye dvīpasāgarāḥ / ādityādigrahāḥ sarve piṇḍamadhye vyavasthitāḥ
pādādhastu talaṃ jñeyaṃ pādordhvaṃ vitalaṃ tathā / jānubhyāṃ sutalaṃ viddhi sakthideśe mahātalam
tathā talātalañcorau guhyadeśe rasātalam / pātālaṃ kaṭisaṃsthantu pādādau lakṣayedbudhaḥ
bhūrlokaṃ nābhimadhye tu bhuvarlokaṃ tadūrdhvataḥ / svargalokaṃ hṛdaye vidyāt kaṇṭhadeśe mahastathā
janalokaṃ vaktradeśe tapolokaṃ lalāṭake / satyalokaṃ mahārandhre bhuvanāni caturdaśa
trikoṇe saṃsthito meruradhaḥ koṇe ca mandaraḥ / dakṣiṇe ceva kailāso vāmabhāge himācalaḥ
niṣadhaścordhvabhāge ca dakṣiṇe gandhamādanaḥ / malayo (ramaṇo) vāmarekhāyāṃ saptaite kulaparvatāḥ
asthisthāne sthito jambūḥ śāko majjāsu saṃsthitaḥ / kuśadvīpaḥ sthito māṃse krauñcadvīpaḥ śirāsthitaḥ
tvacāyāṃ śālmalidvāpo plakṣaḥ romṇāṃ ca sañcaye / nakhasthaḥ puṣkaradvīpaḥ sāgarāstadanantaram
kṣārodaśca tathā mūtre kṣāre kṣīrodasāgaraḥ / surodadhiśca śleṣmasthaḥ majjāyāṃ ghṛtasāgaraḥ
rasodadhiṃ rase vidyācchoṇite dadhisagaram / svādulaṃ lambikāsthāne garbhodaṃ śukrasaṃsthitam
nādacakre sthitaḥ sūryo binducakre ca candramāḥ / locanasthaḥ kujo jñeyo hṛdaye ca budhaḥ smṛtaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एतत्etatэто
तेteтебе
सर्वम्sarvamвсё
आख्यातंākhyātaṃповедано
स्नानादिषुsnānādiṣuоб омовении и прочем
फलंphalaṃплод
मयाmayāМною
ब्रह्माण्डेbrahmāṇḍeв мировом яйце
येyeкоторые
गुणाःguṇāḥсвойства
सन्तिsantiсуть
शरीरेśarīreв теле
व्यवस्थिताःvyavasthitāḥутверждены
पातालभूधराpātālabhūdharāпреисподние и горы
लोकास्lokāsмиры
तथान्येtathānyeи иные
द्वीपसागराःdvīpasāgarāḥматерики и океаны
आदित्यादिग्रहाःādityādigrahāḥСолнце и прочие светила
सर्वेsarveвсе
पिण्डमध्येpiṇḍamadhyeвнутри тела
पादाद्pādādот стоп
अधस्adhasниже
तलंtalaṃТала
ज्ञेयंjñeyaṃдолжна быть узнана
पादोर्ध्वंpādordhvaṃвыше стоп
वितलंvitalaṃВитала
जानुभ्यांjānubhyāṃв коленях
सुतलंsutalaṃСутала
विद्धिviddhiзнай
सक्थिदेशेsakthideśeв бёдрах
महातलम्mahātalamМахатала
तलातलञ्talātalañТалатала
ऊरौūrauв ляжках
गुह्यदेशेguhyadeśeв срамном месте
रसातलम्rasātalamРасатала
पातालंpātālaṃПатала
कटिसंस्थंkaṭisaṃsthaṃв пояснице
पादादौpādādauот стоп начиная
लक्षयेद्lakṣayedда отмечает
बुधःbudhaḥразумный
भूर्लोकंbhūrlokaṃБхурлоку
नाभिमध्येnābhimadhyeпосреди пупа
भुवर्लोकंbhuvarlokaṃБхуварлоку
तदूर्ध्वतःtadūrdhvataḥвыше него
स्वर्गलोकंsvargalokaṃСваргалоку
हृदयेhṛdayeв сердце
विद्यात्vidyātда знает
कण्ठदेशेkaṇṭhadeśeв горле
महस्mahasМахас
जनलोकंjanalokaṃДжаналоку
वक्त्रदेशेvaktradeśeв лице
तपोलोकंtapolokaṃТаполоку
ललाटकेlalāṭakeво лбу
सत्यलोकंsatyalokaṃСатьялоку
महारन्ध्रेmahārandhreв великом отверстии
भुवनानिbhuvanāniмиров
चतुर्दशcaturdaśaчетырнадцать
त्रिकोणेtrikoṇeв треугольнике
संस्थितोsaṃsthitoпребывает
मेरुर्merurМеру
अधःकोणेadhaḥkoṇeв нижнем углу
मन्दरःmandaraḥМандара
दक्षिणेdakṣiṇeсправа
कैलासोkailāsoКайласа
वामभागेvāmabhāgeслева
हिमाचलःhimācalaḥГималаи
निषधश्niṣadhaśНишадха
ऊर्ध्वभागेūrdhvabhāgeв верхней части
गन्धमादनःgandhamādanaḥГандхамадана
मलयोmalayoМалая
वामरेखायांvāmarekhāyāṃна левой черте
सप्तैतेsaptaiteэти семеро
कुलपर्वताःkulaparvatāḥродовые горы
अस्थिस्थानेasthisthāneв месте костей
स्थितोsthitoпребывает
जम्बूःjambūḥДжамбу
शाकोśākoШака
मज्जासुmajjāsuв мозге
संस्थितःsaṃsthitaḥпребывает
कुशद्वीपःkuśadvīpaḥКушадвипа
मांसेmāṃseв мясе
क्रौञ्चद्वीपःkrauñcadvīpaḥКраунчадвипа
शिरास्थितःśirāsthitaḥв жилах
त्वचायांtvacāyāṃв коже
शाल्मलिद्वीपःśālmalidvīpaḥШалмалидвипа
प्लक्षःplakṣaḥПлакша
रोम्णांromṇāṃволос
सञ्चयेsañcayeв скоплении
नखस्थःnakhasthaḥв ногтях
पुष्करद्वीपःpuṣkaradvīpaḥПушкарадвипа
सागरास्sāgarāsокеаны
तदनन्तरम्tadanantaramвслед за тем
क्षारोदश्kṣārodaśсолёный
मूत्रेmūtreв моче
क्षारेkṣāreв солёном
क्षीरोदसागरःkṣīrodasāgaraḥмолочный океан
सुरोदधिश्surodadhiśокеан хмельного
श्लेष्मस्थःśleṣmasthaḥв мокроте
मज्जायांmajjāyāṃв мозге
घृतसागरःghṛtasāgaraḥокеан топлёного масла
रसोदधिंrasodadhiṃокеан сока
रसेraseво вкусе
विद्याच्vidyācда знает
छोणितेchoṇiteв крови
दधिसागरम्dadhisāgaramокеан простокваши
स्वादूदकंsvādūdakaṃсладководный
लम्बिकास्थानेlambikāsthāneв месте нёбного язычка
गर्भोदंgarbhodaṃокеан чрева
शुक्रसंस्थितम्śukrasaṃsthitamв семени
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
स्थितःsthitaḥпребывает
स्थितःsthitaḥпребывает
Translation

Всё это поведано тебе Мною — плод при омовении и прочем. Какие свойства есть в мировом яйце, те утверждены и в теле: преисподние и горы, миры и иные материки и океаны, Солнце и все прочие светила утверждены внутри тела. Ниже стоп должна быть узнана Тала, выше стоп — Витала; в коленях знай Суталу, в бёдрах — Махаталу, в ляжках Талаталу, в срамном месте — Расаталу, а Патала пребывает в пояснице: так, начиная от стоп, да отмечает их разумный. Бхурлоку — посреди пупа, Бхуварлоку — выше него, Сваргалоку да знает он в сердце, Махас — в горле, Джаналоку — в лице, Таполоку — во лбу, а Сатьялоку — в великом отверстии темени: вот четырнадцать миров. В треугольнике пребывает Меру, в нижнем углу — Мандара, справа Кайласа, слева Гималаи, в верхней части Нишадха, справа Гандхамадана, на левой черте Малая: вот эти семеро — родовые горы. В месте костей пребывает Джамбу, в мозге — Шака, в мясе — Кушадвипа, в жилах — Краунчадвипа, в коже — Шалмалидвипа, в скоплении волос — Плакша, в ногтях — Пушкарадвипа; а вслед за тем океаны. Солёный — в моче, а в солёном — молочный океан; океан хмельного в мокроте, в мозге — океан топлёного масла; океан сока да знает он во вкусе, в крови — океан простокваши, сладководный — в месте нёбного язычка, а океан чрева — в семени.

Version

d67870f2ec48 · published Sep 3, 2026, 1:41:27 AM UTC

Available inRU

Page between verses with