Garuḍa Purāṇa
The Origin of a Creature, the Elements of the Body, and the Worlds Within It2.32.1-13
1074 / 1147
LinuxTurn pages
Garuḍa Purāṇa · 2.32.1-13

Tārkṣya

Devanāgarī

तार्क्ष्य उवाच । कथमुत्पद्यते जन्तुर्भूतग्रामे चतुर्विधे । त्वचा रक्तं तथा मांसं मेदो मज्जास्थि जीवितम्
पादौ पाणी तथा गुह्यं जिह्वा-केश-नखाः शिरः । सन्धिमार्गाश्च बहुशो रेखा नैकविधास्तथा
कामः क्रोधो भयं लज्जा मनो हर्षः सुखासुखम् । चित्रितं छिद्रितञ्चापि नानाजालेन वेष्टितम्
इन्द्रजालमिदं मन्ये संसारे ऽसारसागरे । कर्ता को ऽत्र हृषीकेश संसारे दुः खसंकुले
श्रीविष्णुरुवाच । कथयामि परं गोप्यं कोशस्यास्य विनिर्णयम् । यस्य विज्ञानमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रज्यते
साधु पृष्टं त्वया लोके सदयं जीवकारणम् । वैनतेय शृणुष्व त्वमेकाग्रकृतमानसः
ऋतुकाले च नारीणां वर्ज्यं दिनचतुष्टयम् । यतस्तस्मिन् ब्रह्महत्यां पुरा वृत्रसमुत्थिताम्
ब्रह्मा शक्रात् समुत्तार्य चतुर्थांशेन दत्तवान् । तावन्नालोक्यते वक्त्रं पापं यावद्वपुः स्थितम्
प्रथमे ऽहनि चाण्डाली द्वितीये ब्रह्मघातिनी । तृतीये रजकी ज्ञेया चतुर्थे ऽहनि शुध्यति
सप्ताहात् पितृदेवानां भवेद्योग्या कृतार्चने । सप्ताहमध्ये यो गर्भस्तत्संम्भूतिर्मलिम्लुचा
निषकसमये पित्रोर्यादृक् चित्तविकल्पना । तादृग्गर्भसमुत्पत्तिर्जायते नात्र संशयः
युग्मासु पुत्त्रा जायन्ते स्त्रियो ऽयुग्मासु रात्रिषु । पूर्वसप्तममुत्सृज्य तस्माद्युग्मासु संविशेत्
षोडशर्तुर्निशाः स्त्रीणां सामान्यात् समुदाहृतः । या चतुर्दशमी रात्रिर्गर्भस्तिष्ठति तत्र चेत्

Transliteration (IAST)

tārkṣya uvāca / kathamutpadyate janturbhūtagrāme caturvidhe / tvacā raktaṃ tathā māṃsaṃ medo majjāsthi jīvitam
pādau pāṇī tathā guhyaṃ jihvā-keśa-nakhāḥ śiraḥ / sandhimārgāśca bahuśo rekhā naikavidhāstathā
kāmaḥ krodho bhayaṃ lajjā mano harṣaḥ sukhāsukham / citritaṃ chidritañcāpi nānājālena veṣṭitam
indrajālamidaṃ manye saṃsāre 'sārasāgare / kartā ko 'tra hṛṣīkeśa saṃsāre duḥ khasaṃkule
śrīviṣṇuruvāca / kathayāmi paraṃ gopyaṃ kośasyāsya vinirṇayam / yasya vijñānamātreṇa sarvajñatvaṃ prajyate
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā loke sadayaṃ jīvakāraṇam / vainateya śṛṇuṣva tvamekāgrakṛtamānasaḥ
ṛtukāle ca nārīṇāṃ varjyaṃ dinacatuṣṭayam / yatastasmin brahmahatyāṃ purā vṛtrasamutthitām
brahmā śakrāt samuttārya caturthāṃśena dattavān / tāvannālokyate vaktraṃ pāpaṃ yāvadvapuḥ sthitam
prathame 'hani cāṇḍālī dvitīye brahmaghātinī / tṛtīye rajakī jñeyā caturthe 'hani śudhyati
saptāhāt pitṛdevānāṃ bhavedyogyā kṛtārcane / saptāhamadhye yo garbhastatsaṃmbhūtirmalimlucā
niṣakasamaye pitroryādṛk cittavikalpanā / tādṛggarbhasamutpattirjāyate nātra saṃśayaḥ
yugmāsu puttrā jāyante striyo 'yugmāsu rātriṣu / pūrvasaptamamutsṛjya tasmādyugmāsu saṃviśet
ṣoḍaśarturniśāḥ strīṇāṃ sāmānyāt samudāhṛtaḥ / yā caturdaśamī rātrirgarbhastiṣṭhati tatra cet

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तार्क्ष्यtārkṣyaТаркшья
उवाचuvācaсказал
कथम्kathamкак
उत्पद्यतेutpadyateвозникает
जन्तुर्janturсущество
भूतग्रामेbhūtagrāmeв сонме существ
चतुर्विधेcaturvidheчетырёхвидном
त्वचाtvacāкожа
रक्तंraktaṃкровь
तथाtathāтакже
मांसंmāṃsaṃмясо
मेदोmedoжир
मज्जाmajjāмозг
अस्थिasthiкость
जीवितम्jīvitamжизнь
पादौpādauстопы
पाणीpāṇīруки
गुह्यंguhyaṃсрамное
जिह्वाjihvāязык
केशkeśaволосы
नखाःnakhāḥногти
शिरःśiraḥголова
सन्धिमार्गाश्sandhimārgāśсуставные ходы
बहुशोbahuśoмногие
रेखाrekhāчерты
नैकविधास्naikavidhāsмноговидные
कामःkāmaḥвожделение
क्रोधोkrodhoгнев
भयंbhayaṃстрах
लज्जाlajjāстыд
मनोmanoум
हर्षःharṣaḥрадость
सुखासुखम्sukhāsukhamсчастье и несчастье
चित्रितंcitritaṃрасписанное
छिद्रितञ्chidritañпродырявленное
नानाजालेनnānājālenaразными сетями
वेष्टितम्veṣṭitamобвитое
इन्द्रजालम्indrajālamнаваждением
इदंidaṃэто
मन्येmanyeсчитаю
संसारेsaṃsāreв круговороте
असारसागरेasārasāgareв океане бессущностного
कर्ताkartāделатель
कोkoкто
अत्रatraздесь
हृषीकेशhṛṣīkeśaо Хришикеша
दुःखसंकुलेduḥkhasaṃkuleполном страдания
श्रीविष्णुर्śrīviṣṇurШри Вишну
कथयामिkathayāmiповедаю
परंparaṃвысшее
गोप्यंgopyaṃхранимое втайне
कोशस्यkośasyaоболочки
अस्यasyaэтой
विनिर्णयम्vinirṇayamрешение
यस्यyasyaкоторого
विज्ञानमात्रेणvijñānamātreṇaодним познанием
सर्वज्ञत्वंsarvajñatvaṃвсеведение
प्रजायतेprajāyateрождается
साधुsādhuхорошо
पृष्टंpṛṣṭaṃспрошено
त्वयाtvayāтобою
लोकेlokeв мире
सदयंsadayaṃсострадательно
जीवकारणम्jīvakāraṇamради живых
वैनतेयvainateyaо сын Винаты
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
त्वम्tvamты
एकाग्रकृतमानसःekāgrakṛtamānasaḥс сосредоточенным умом
ऋतुकालेṛtukāleв пору
नारीणांnārīṇāṃу женщин
वर्ज्यंvarjyaṃдолжно быть избегаемо
दिनचतुष्टयम्dinacatuṣṭayamчетыре дня
यतस्yatasпоскольку
तस्मिन्tasminв то
ब्रह्महत्यांbrahmahatyāṃубийство брахмана
पुराpurāв древности
वृत्रसमुत्थिताम्vṛtrasamutthitāmвозникшее от Вритры
ब्रह्माbrahmāБрахма
शक्रात्śakrātот Шакры
समुत्तार्यsamuttāryaсняв
चतुर्थांशेनcaturthāṃśenaчетвёртою долей
दत्तवान्dattavānпередал
तावन्tāvanдотоле
नालोक्यतेnālokyateне глядят
वक्त्रंvaktraṃлицо
पापंpāpaṃгрех
यावद्yāvadпокуда
वपुःvapuḥтело
स्थितम्sthitamпребывает
प्रथमेprathameв первый
अहनिahaniдень
चाण्डालीcāṇḍālīчандали
द्वितीयेdvitīyeво второй
ब्रह्मघातिनीbrahmaghātinīубийца брахмана
तृतीयेtṛtīyeв третий
रजकीrajakīпрачка
ज्ञेयाjñeyāдолжна быть узнана
चतुर्थेcaturtheв четвёртый
शुध्यतिśudhyatiочищается
सप्ताहात्saptāhātчерез семь дней
पितृदेवानांpitṛdevānāṃотцов и богов
भवेद्bhavedбывает
योग्याyogyāгодна
कृतार्चनेkṛtārcaneк почитанию
सप्ताहमध्येsaptāhamadhyeв течение семи дней
योyoкоторый
गर्भस्garbhasплод
तत्सम्भूतिर्tatsambhūtirего возникновение
मलिम्लुचाmalimlucāнечистым
निषेकसमयेniṣekasamayeво время зачатия
पित्रोर्pitrorу родителей
यादृक्yādṛkкаково
चित्तविकल्पनाcittavikalpanāустроение сознания
तादृग्tādṛgтаково
गर्भसमुत्पत्तिर्garbhasamutpattirвозникновение плода
जायतेjāyateрождается
नात्रnātraздесь не
संशयःsaṃśayaḥсомнения
युग्मासुyugmāsuв чётные
पुत्राputrāсыновья
जायन्तेjāyanteрождаются
स्त्रियोstriyoдочери
अयुग्मासुayugmāsuв нечётные
रात्रिषुrātriṣuв ночи
पूर्वसप्तमम्pūrvasaptamamпервые семь
उत्सृज्यutsṛjyaоставив
तस्मात्tasmātпотому
संविशेत्saṃviśetда сходится
षोडशṣoḍaśaшестнадцать
ऋतुर्ṛturпора
निशाःniśāḥночей
स्त्रीणांstrīṇāṃу женщин
सामान्यात्sāmānyātвообще
समुदाहृतःsamudāhṛtaḥназвана
चतुर्दशमीcaturdaśamīчетырнадцатая
रात्रिर्rātrirночь
तिष्ठतिtiṣṭhatiутверждается
तत्रtatraтогда
चेत्cetесли
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तेteтебе
Translation

Таркшья сказал: как возникает существо в четырёхвидном сонме существ? Кожа, кровь, мясо, жир, мозг, кость и сама жизнь; стопы, руки, срамное, язык, волосы, ногти, голова; многие суставные ходы и многовидные черты; вожделение, гнев, страх, стыд, ум, радость, счастье и несчастье, — расписанное, продырявленное, обвитое разными сетями. Наваждением считаю я это в круговороте, в океане бессущностного. Кто здесь делатель, о Хришикеша, в этом круговороте, полном страдания? Шри Вишну сказал: поведаю высшее, хранимое втайне, — решение об этой оболочке; одним познанием его рождается всеведение. Хорошо спрошено тобою в мире — сострадательно, ради живых. Слушай, о сын Винаты, с сосредоточенным умом. В пору у женщин должны быть избегаемы четыре дня: ибо в неё в древности Брахма, сняв с Шакры убийство брахмана, возникшее от Вритры, передал сюда четвёртую его долю. Дотоле не глядят на лицо, покуда грех пребывает в теле. В первый день она чандали, во второй — убийца брахмана, в третий должна быть узнана как прачка, а в четвёртый очищается. Через семь дней она годна к почитанию отцов и богов; а плод, зачатый в течение этих семи дней, возникает нечистым. Каково во время зачатия устроение сознания у родителей, таково и возникновение плода рождается — нет здесь сомнения. В чётные ночи рождаются сыновья, в нечётные — дочери; потому, оставив первые семь, да сходятся в чётные. Шестнадцать ночей вообще названы порою у женщин; а если плод утверждается в четырнадцатую ночь…

Version

61f20dacc168 · published Sep 3, 2026, 1:41:27 AM UTC

Available inRU

Page between verses with