Mādhurya-kādambinī
The supremacy of bhakti1.11Viśvanātha Cakravartī
11 / 77
Linux
Turn pages
Mādhurya-kādambinī · 1.11
॥
Devanāgarī

भक्तेस् तु विक्रीडितं व्रजवधूभिर् इत्य् आदौ—भक्तिं परां भगवति परिलभ्य कामंहृद्रोगम् आश्व् अपहिनोत्य् अचिरेण धीरः ॥इत्य् अत्र क्त्वाप्रत्ययेन हृद्रोगवत्य् एवाधिकारिणि परमाया अपि तस्याः प्रथमम् एव प्रवेशस् ततस् तयैव परमस्वतन्त्रया कामादीनाम् अपगमश् च । तेषां कदाचित् सत्त्वेऽपि—अपि चेत् सुदुराचारो भजते माम् इति बाध्यमानोऽपि मद्भक्त इत्य् आदिभ्यश् च तद्वतां न क्वापि शास्त्रेषु निन्दालेशोऽपि । अजामिलस्य भक्तत्वं विष्णुदूतैर् निरूपितम् । सङ्केतं भगवन्नाम पुत्रस्नेहानुषङ्गजम् इत्य् आदिदृष्ट्या तदाभासताम् अप्य् अजामिलादीनां भक्तत्वं सर्वैः सङ्गीतम् एव ।तद् एवं कर्मयोगादीनाम् अन्तःकरणशुद्धिद्रव्यदेशशुद्ध्यादयः साधकास् तद्वैगुण्यादयो बाधका भक्तिस् तु प्राणदायिन्य् एवेति । सर्वथा पारतन्त्र्यम् एव तेषाम् । न हि स्वतन्त्राः केनापि साध्यन्ते बाध्यन्ते वेति

Transliteration (IAST)

bhaktes tu vikrīḍitaṁ vraja-vadhūbhir ity ādau—bhaktiṁ parāṁ bhagavati parilabhya kāmaṁhṛd-rogam āśv apahinoty acireṇa dhīraḥ ||ity atra ktvā-pratyayena hṛd-rogavaty evādhikāriṇi paramāyā api tasyāḥ prathamam eva praveśas tatas tayaiva parama-svatantrayā kāmādīnām apagamaś ca | teṣāṁ kadācit sattve'pi—api cet sudurācāro bhajate mām iti bādhyamāno'pi mad-bhakta ity ādibhyaś ca tadvatāṁ na kvāpi śāstreṣu nindā-leśo'pi | ajāmilasya bhaktatvaṁ viṣṇudūtair nirūpitam | saṅketaṁ bhagavan-nāma putra-snehānuṣaṅgajam ity ādi-dṛṣṭyā tad-ābhāsatām apy ajāmilādīnāṁ bhaktatvaṁ sarvaiḥ saṅgītam eva |tad evaṁ karma-yogādīnām antaḥ-karaṇa-śuddhi-dravya-deśa-śuddhy-ādayaḥ sādhakās tad-vaiguṇyādayo bādhakā bhaktis tu prāṇa-dāyiny eveti | sarvathā pāratantryam eva teṣām | na hi svatantrāḥ kenāpi sādhyante bādhyante veti

metre not identified

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भक्तेस्bhaktesу преданности
तुtuже
विक्रीडितंvikrīḍitaṁигру
व्रज-वधूभिर्vraja-vadhūbhirс девами Враджа
इत्य् आदौity ādauв словах, начинающихся так
भक्तिंbhaktiṁпреданность
परांparāṁвысшую
भगवतिbhagavatiк Бхагавану
परिलभ्यparilabhyaобретя
कामंkāmaṁвожделение
हृद्-रोगम्hṛd-rogamболезнь сердца
आश्व्āśvбыстро
अपहिनोत्य्apahinotyотбрасывает
अचिरेणacireṇaвскоре
धीरःdhīraḥстойкий
इत्य् अत्रity atraздесь
क्त्वा-प्रत्ययेनktvā-pratyayenaсуффиксом деепричастия
हृद्-रोगवत्य्hṛd-rogavatyв больном сердцем
एवाधिकारिणिevādhikāriṇiже — в достойном
परमायाparamāyāвысшей
अपिapiдаже
तस्याःtasyāḥеё
प्रथमम्prathamamпрежде всего
एवevaименно
प्रवेशस्praveśasвхождение
ततस्tatasзатем
तयैवtayaivaею же
परम-स्वतन्त्रयाparama-svatantrayāвысшей и независимой
कामादीनाम्kāmādīnāmвожделения и прочего
अपगमश्apagamaśуход
चcaи
तेषांteṣāṁих
कदाचित्kadācitпорой
सत्त्वेऽपिsattve'piдаже при наличии
अपिapiдаже
चेत्cetесли
सुदुराचारोsudurācāroочень дурно поступающий
भजतेbhajateслужит
माम्māmМне
इतिitiтак
बाध्यमानोऽपिbādhyamāno'piдаже одолеваемый
मद्-भक्तmad-bhaktaМой преданный
इत्य् आदिभ्यश्ity ādibhyaśиз этих и других слов
चcaи
तद्वतांtadvatāṁу таких
नnaнет
क्वापिkvāpiнигде
शास्त्रेषुśāstreṣuв писаниях
निन्दा-लेशोऽपिnindā-leśo'piи тени порицания
अजामिलस्यajāmilasyaАджамилы
भक्तत्वंbhaktatvaṁпреданность
विष्णुदूतैर्viṣṇudūtairвестниками Вишну
निरूपितम्nirūpitamустановлена
सङ्केतंsaṅketaṁнамёком
भगवन्-नामbhagavan-nāmaимя Бхагавана
पुत्र-स्नेहानुषङ्गजम्putra-snehānuṣaṅgajamрождённое привязанностью к сыну
इत्य् आदि-दृष्ट्याity ādi-dṛṣṭyāсудя по этим и другим словам
तद्-आभासताम्tad-ābhāsatāmлишь тень её
अप्य्apyхоть и
अजामिलादीनांajāmilādīnāṁАджамилы и других
भक्तत्वंbhaktatvaṁпреданность
सर्वैःsarvaiḥвсеми
सङ्गीतम्saṅgītamвоспета
एवevaже
तद्tadитак
एवंevaṁтак
कर्म-योगादीनाम्karma-yogādīnāmдля путей дел и прочих
अन्तः-करण-शुद्धि-द्रव्य-देश-शुद्ध्य्-आदयःantaḥ-karaṇa-śuddhi-dravya-deśa-śuddhy-ādayaḥчистота ума, вещей, места и прочее
साधकास्sādhakāsпомощники
तद्-वैगुण्यादयोtad-vaiguṇyādayoих изъяны и прочее
बाधकाbādhakāпомехи
भक्तिस्bhaktisпреданность
तुtuже
प्राण-दायिन्य्prāṇa-dāyinyдающая жизнь
एवेतिevetiлишь — так
सर्वथाsarvathāво всём
पारतन्त्र्यम्pāratantryamзависимость
एवevaлишь
तेषाम्teṣāmу них
नnaне
हिhiведь
स्वतन्त्राःsvatantrāḥнезависимые
केनापिkenāpiничем
साध्यन्तेsādhyanteне достигаются
बाध्यन्तेbādhyanteне сдерживаются
वेतिvetiи — так
Translation

У преданности же — иначе. В строфе «игру с девами Враджа…» сказано: «Обретя высшую преданность к Бхагавану, стойкий вскоре быстро отбрасывает вожделение — болезнь сердца». Деепричастие «обретя» показывает: в достойного, у которого сердце ещё больно, прежде всего входит она, даже высшая, а уж затем она сама, высшая и независимая, изгоняет вожделение и прочее. И даже если они порой остаются — «Даже если очень дурно поступающий служит Мне…», «Мой преданный, даже одолеваемый…» и другие слова показывают, что в писаниях нет и тени порицания таким людям. Преданность Аджамилы установили вестники Вишну; и хотя, по словам «имя Бхагавана — намёком, из привязанности к сыну», это была лишь тень преданности, её все воспевают как преданность. Итак, для путей дел и прочих чистота ума, вещей, места и прочее — помощники, а их изъяны — помехи; преданность же лишь даёт им жизнь. Они во всём зависимы; а независимое ничем не достигается и ничем не сдерживается.

Version

6ddc1135d8fc · published Sep 28, 2026, 3:35:09 PM UTC

Available inRU

Page between verses with