भक्तेस् तु विक्रीडितं व्रजवधूभिर् इत्य् आदौ—भक्तिं परां भगवति परिलभ्य कामंहृद्रोगम् आश्व् अपहिनोत्य् अचिरेण धीरः ॥इत्य् अत्र क्त्वाप्रत्ययेन हृद्रोगवत्य् एवाधिकारिणि परमाया अपि तस्याः प्रथमम् एव प्रवेशस् ततस् तयैव परमस्वतन्त्रया कामादीनाम् अपगमश् च । तेषां कदाचित् सत्त्वेऽपि—अपि चेत् सुदुराचारो भजते माम् इति बाध्यमानोऽपि मद्भक्त इत्य् आदिभ्यश् च तद्वतां न क्वापि शास्त्रेषु निन्दालेशोऽपि । अजामिलस्य भक्तत्वं विष्णुदूतैर् निरूपितम् । सङ्केतं भगवन्नाम पुत्रस्नेहानुषङ्गजम् इत्य् आदिदृष्ट्या तदाभासताम् अप्य् अजामिलादीनां भक्तत्वं सर्वैः सङ्गीतम् एव ।तद् एवं कर्मयोगादीनाम् अन्तःकरणशुद्धिद्रव्यदेशशुद्ध्यादयः साधकास् तद्वैगुण्यादयो बाधका भक्तिस् तु प्राणदायिन्य् एवेति । सर्वथा पारतन्त्र्यम् एव तेषाम् । न हि स्वतन्त्राः केनापि साध्यन्ते बाध्यन्ते वेति
bhaktes tu vikrīḍitaṁ vraja-vadhūbhir ity ādau—bhaktiṁ parāṁ bhagavati parilabhya kāmaṁhṛd-rogam āśv apahinoty acireṇa dhīraḥ ||ity atra ktvā-pratyayena hṛd-rogavaty evādhikāriṇi paramāyā api tasyāḥ prathamam eva praveśas tatas tayaiva parama-svatantrayā kāmādīnām apagamaś ca | teṣāṁ kadācit sattve'pi—api cet sudurācāro bhajate mām iti bādhyamāno'pi mad-bhakta ity ādibhyaś ca tadvatāṁ na kvāpi śāstreṣu nindā-leśo'pi | ajāmilasya bhaktatvaṁ viṣṇudūtair nirūpitam | saṅketaṁ bhagavan-nāma putra-snehānuṣaṅgajam ity ādi-dṛṣṭyā tad-ābhāsatām apy ajāmilādīnāṁ bhaktatvaṁ sarvaiḥ saṅgītam eva |tad evaṁ karma-yogādīnām antaḥ-karaṇa-śuddhi-dravya-deśa-śuddhy-ādayaḥ sādhakās tad-vaiguṇyādayo bādhakā bhaktis tu prāṇa-dāyiny eveti | sarvathā pāratantryam eva teṣām | na hi svatantrāḥ kenāpi sādhyante bādhyante veti
metre not identified
У преданности же — иначе. В строфе «игру с девами Враджа…» сказано: «Обретя высшую преданность к Бхагавану, стойкий вскоре быстро отбрасывает вожделение — болезнь сердца». Деепричастие «обретя» показывает: в достойного, у которого сердце ещё больно, прежде всего входит она, даже высшая, а уж затем она сама, высшая и независимая, изгоняет вожделение и прочее. И даже если они порой остаются — «Даже если очень дурно поступающий служит Мне…», «Мой преданный, даже одолеваемый…» и другие слова показывают, что в писаниях нет и тени порицания таким людям. Преданность Аджамилы установили вестники Вишну; и хотя, по словам «имя Бхагавана — намёком, из привязанности к сыну», это была лишь тень преданности, её все воспевают как преданность. Итак, для путей дел и прочих чистота ума, вещей, места и прочее — помощники, а их изъяны — помехи; преданность же лишь даёт им жизнь. Они во всём зависимы; а независимое ничем не достигается и ничем не сдерживается.
6ddc1135d8fc · published Sep 28, 2026, 3:35:09 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Знание требует чистоты до вступления на путь, преданность — нет. Вишванатха опирается на грамматику: в стихе о раса-лиле («Бхагаватам» 10.33.39) деепричастие «обретя» стоит раньше «отбрасывает» — значит, преданность приходит в ещё нечистое сердце и сама его чистит. Подтверждения — «Гита» 9.30 и «Бхагаватам» 11.14.18. Аджамила, умирая, позвал сына по имени Нараяна, — и этого «намёка» хватило (6.2.14).