Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: распределение обязанностей на жертве · Verse 2.32.3–6
2368 / 3756
Mahabharata · 2.32.3–6
Devanāgarī

एवम् उक्त्वा स तान् सर्वान् दीक्षितः पाण्डवाग्रजः ॥
युयोज ह यथायोगम् अधिकारेष्व् अनन्तरम् ॥
भक्ष्यभोज्याधिकारेषु दुःशासनम् अयोजयत् ॥
परिग्रहे ब्राह्मणानाम् अश्वत्थामानम् उक्तवान् ॥
राज्ञां तु प्रतिपूजार्थं संजयं संन्ययोजयत् ॥
कृताकृतपरिज्ञाने भीष्मद्रोणौ महामती ॥
हिरण्यस्य सुवर्णस्य रत्नानां चान्ववेक्षणे ॥
दक्षिणानां च वै दाने कृपं राजा न्ययोजयत् ॥
तथान्यान् पुरुषव्याघ्रांस् तस्मिंस् तस्मिन् न्ययोजयत् ॥

Transliteration (IAST)

evam uktvā sa tān sarvān dīkṣitaḥ pāṇḍavāgrajaḥ ||
yuyoja ha yathāyogam adhikāreṣv anantaram ||
bhakṣyabhojyādhikāreṣu duḥśāsanam ayojayat ||
parigrahe brāhmaṇānām aśvatthāmānam uktavān ||
rājñāṃ tu pratipūjārthaṃ saṃjayaṃ saṃnyayojayat ||
kṛtākṛtaparijñāne bhīṣmadroṇau mahāmatī ||
hiraṇyasya suvarṇasya ratnānāṃ cānvavekṣaṇe ||
dakṣiṇānāṃ ca vai dāne kṛpaṃ rājā nyayojayat ||
tathānyān puruṣavyāghrāṃs tasmiṃs tasmin nyayojayat ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् उक्त्वा स तान् सर्वान्evam uktvā sa tān sarvānтак сказав им всем,
दीक्षितः पाण्डव-अग्रजःdīkṣitaḥ pāṇḍava-agrajaḥпосвящённый старший Пандава,
युयोज ह यथा-योगम्yuyoja ha yathā-yogamназначил подобающе
अधिकारेष्व् अनन्तरम्adhikāreṣv anantaramна должности тотчас;
भक्ष्य-भोज्य-अधिकारेषुbhakṣya-bhojya-adhikāreṣuна должности [над] яствами и питанием
दुःशासनम् अयोजयत्duḥśāsanam ayojayatДухшасану назначил,
परिग्रहे ब्राह्मणानाम्parigrahe brāhmaṇānāmна приём брахманов
अश्वत्थामानम् उक्तवान्aśvatthāmānam uktavānАшваттхамана назвал;
राज्ञां तु प्रतिपूजा-अर्थंrājñāṃ tu pratipūjā-arthaṃдля почитания царей
संजयं संन्ययोजयत्saṃjayaṃ saṃnyayojayatСанджаю приставил,
कृत-अकृत-परिज्ञानेkṛta-akṛta-parijñāneдля надзора за сделанным и несделанным —
भीष्म-द्रोणौ महामतीbhīṣma-droṇau mahāmatīБхишму и Дрону, премудрых;
हिरण्यस्य सुवर्णस्यhiraṇyasya suvarṇasyaза золотом, [чеканным] золотом,
रत्नानां च अन्ववेक्षणेratnānāṃ ca anvavekṣaṇeи за драгоценностями надзор,
दक्षिणानां च वै दानेdakṣiṇānāṃ ca vai dāneи для раздачи даров [дакшин]
कृपं राजा न्ययोजयत्kṛpaṃ rājā nyayojayatКрипу царь приставил.
Translation

Сказав так им всем, посвящённый старший Пандава тотчас назначил каждого подобающе на должности. Над яствами и питанием поставил Духшасану, на приём брахманов назвал Ашваттхамана. Для почитания царей приставил Санджаю; для надзора за сделанным и несделанным — премудрых Бхишму и Дрону. Для надзора за золотом, чеканным золотом и драгоценностями и для раздачи даров царь приставил Крипу.

Commentary

Великое дело устрояется распределением: каждому — своя должность, по способности. Знаменательно, что почётные обязанности вверены и старшим из чужого стана — Дроне, Крипе, наставникам Кауравов: праведник не делит на своих и чужих там, где речь о служении общему благу. Стих учит, что мудрость предводителя — в умении доверить дело достойному, не страшась, что слава разделится. Согласованный труд многих, где всякий на своём месте, есть образ самого мирового порядка; и царь, умеющий распределить, уже наполовину свершил задуманное.

Version

354465e671b5 · published Jun 16, 2026, 2:35:00 PM UTC

Page between verses with