Mahabharata · 2.32.15–16
॥
Devanāgarī
ऋद्ध्या च वरुणं देवं स्पर्धमानो युधिष्ठिरः ॥
षडग्निनाथ यज्ञेन सो ऽयजद् दक्षिणावता ॥
सर्वाञ् जनान् सर्वकामैः समृद्धैः समतर्पयत् ॥
अन्नवान् बहुभक्ष्यश् च भुक्तवज्जनसंवृतः ॥
रत्नोपहारकर्मण्यो बभूव स समागमः ॥
Transliteration (IAST)
ṛddhyā ca varuṇaṃ devaṃ spardhamāno yudhiṣṭhiraḥ ||
ṣaḍagninātha yajñena so 'yajad dakṣiṇāvatā ||
sarvāñ janān sarvakāmaiḥ samṛddhaiḥ samatarpayat ||
annavān bahubhakṣyaś ca bhuktavajjanasaṃvṛtaḥ ||
ratnopahārakarmaṇyo babhūva sa samāgamaḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ऋद्ध्या च वरुणं देवंṛddhyā ca varuṇaṃ devaṃбогатством бога Варуну
स्पर्धमानो युधिष्ठिरःspardhamāno yudhiṣṭhiraḥпревосходя, Юдхиштхира,
षड्-अग्निना अथ यज्ञेनṣaḍ-agninā atha yajñenaжертвою с шестью огнями
सो अयजद् दक्षिणावताso ayajad dakṣiṇāvatāсовершил жертву, с [обильною] дакшиною;
अन्नवान् बहु-भक्ष्यश् चannavān bahu-bhakṣyaś caобильное пищею, многояствием,
भुक्तवज्-जन-संवृतःbhuktavaj-jana-saṃvṛtaḥокружённое наевшимся людом,
रत्न-उपहार-कर्मण्योratna-upahāra-karmaṇyoдеятельным в драгоценностях-подношениях
बभूव स समागमःbabhūva sa samāgamaḥстало то собрание.
Translation
Богатством соперничая с богом Варуною, Юдхиштхира совершил жертву с шестью огнями и обильною дакшиною. Обильным пищею и многояствием, окружённым насытившимся людом, деятельным в подношении драгоценностей стало то собрание.
Commentary
Version
80fd8c3f1bfc · published Jun 16, 2026, 2:35:00 PM UTC
Page between verses with
Богатство Юдхиштхиры спорит с Варуною, владыкою сокровищ, — но обращено оно не на пиры для себя, а на жертву и насыщение народа: «окружённое наевшимся людом». Знаменательно, что мерою величия служит не накопленное, а розданное и потреблённое во благо. Стих учит, что изобилие праведного оправдано тем, что от него сыты другие; богатство, при котором голодают окружающие, постыдно, а богатство, насыщающее всех, благословенно. Сокровище, обращённое в жертву и в хлеб для людей, — вот достойное соперничество с богами.