Mahabharata
Dyūta-parva (duryodhana-vidura-saṃvāda) (Duryodhana Rejects Vidura)2.57.6–8
2622 / 15823
Mahabharata · 2.57.6–8
Devanāgarī

मा नो ऽवमंस्था विद्म मनस् तवेदं; शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात् ॥
यशो रक्षस्व विदुर संप्रणीतं; मा व्यापृतः परकार्येषु भूस् त्वम् ॥
अहं कर्तेति विदुर मावमंस्था; मा नो नित्यं परुषाणीह वोचः ॥
न त्वां पृच्छामि विदुर यद् धितं मे; स्वस्ति क्षत्तर् मा तितिक्षून् क्षिणु त्वम् ॥
एकः शास्ता न द्वितीयो ऽस्ति शास्ता; गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता ॥
तेनानुशिष्टः प्रवणाद् इवाम्भो; यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा वहामि ॥

Transliteration (IAST)

mā no 'vamaṃsthā vidma manas tavedaṃ; śikṣasva buddhiṃ sthavirāṇāṃ sakāśāt ||
yaśo rakṣasva vidura saṃpraṇītaṃ; mā vyāpṛtaḥ parakāryeṣu bhūs tvam ||
ahaṃ karteti vidura māvamaṃsthā; mā no nityaṃ paruṣāṇīha vocaḥ ||
na tvāṃ pṛcchāmi vidura yad dhitaṃ me; svasti kṣattar mā titikṣūn kṣiṇu tvam ||
ekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstā; garbhe śayānaṃ puruṣaṃ śāsti śāstā ||
tenānuśiṣṭaḥ pravaṇād ivāmbho; yathā niyukto 'smi tathā vahāmi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मा नो ऽवमंस्था विद्म मनस् तव इदंmā no 'vamaṃsthā vidma manas tava idaṃ"do not despise us — we know this mind of yours;
शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात्śikṣasva buddhiṃ sthavirāṇāṃ sakāśātlearn wisdom from elders;
यशो रक्षस्व विदुर संप्रणीतंyaśo rakṣasva vidura saṃpraṇītaṃguard the fame you have won, Vidura;
मा व्यापृतः पर-कार्येषु भूस् त्वम्mā vyāpṛtaḥ para-kāryeṣu bhūs tvamdo not meddle in others' affairs;
अहं कर्तेति विदुर मा अवमंस्थाahaṃ karteti vidura mā avamaṃsthādo not think, Vidura, 'I am the doer' [and so despise] us;
मा नो नित्यं परुषाणि इह वोचःmā no nityaṃ paruṣāṇi iha vocaḥdo not always speak harsh words to us here;
न त्वां पृच्छामि विदुर यद् धितं मेna tvāṃ pṛcchāmi vidura yad dhitaṃ meI do not ask you what is good for me;
स्वस्ति क्षत्तर् मा तितिक्षून् क्षिणु त्वम्svasti kṣattar mā titikṣūn kṣiṇu tvamfare well, Kshattri, do not wear out the patient;
एकः शास्ता न द्वितीयो ऽस्ति शास्ताekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstāthere is one Ruler, there is no second ruler;
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ताgarbhe śayānaṃ puruṣaṃ śāsti śāstā[He] instructs a man even as he lies in the womb;
तेन अनुशिष्टः प्रवणाद् इव अम्भोtena anuśiṣṭaḥ pravaṇād iva ambhoinstructed by Him, like water down a slope,
यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा वहामिyathā niyukto 'smi tathā vahāmiI flow as I am appointed [to act]."
तवेदंtavedaṃoriginal form "tavedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
परकार्येषुparakāryeṣuoriginal form "parakāryeṣu", added to complete the word-by-word coverage
मावमंस्थाmāvamaṃsthāoriginal form "māvamaṃsthā", added to complete the word-by-word coverage
परुषाणीहparuṣāṇīhaoriginal form "paruṣāṇīha", added to complete the word-by-word coverage
तेनानुशिष्टःtenānuśiṣṭaḥoriginal form "tenānuśiṣṭaḥ", added to complete the word-by-word coverage
इवाम्भोivāmbhooriginal form "ivāmbho", added to complete the word-by-word coverage
Translation

[Duryodhana:] "Do not despise us — we know this mind of yours; learn wisdom from elders; guard the fame you have won, Vidura; do not meddle in others' affairs. Do not think, Vidura, 'I am the doer' and so despise us; do not always speak harsh words to us; I am not asking you what is good for me; fare well, Kshattri, do not wear out the patient. There is one Ruler, and no second; He instructs a man while he still lies in the womb; instructed by Him, like water down a slope, I flow as I am appointed."

Version

66e92801ee79 · published Jul 16, 2026, 4:03:37 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with