Mahabharata
Anudyūta-parva (āmantraṇa, vidura-anuśāsana) (The Farewell and Vidura's Instruction)2.69.15–18
2748 / 15823
Mahabharata · 2.69.15–18
Devanāgarī

पुरूरवसम् ऐलं त्वं बुद्ध्या जयसि पाण्डव ॥
शक्त्या जयसि राज्ञो ऽन्यान् ऋषीन् धर्मोपसेवया ॥
ऐन्द्रे जये धृतमना याम्ये कोपविधारणे ॥
विसर्गे चैव कौबेरे वारुणे चैव संयमे ॥
आत्मप्रदानं सौम्यत्वम् अद्भ्यश् चैवोपजीवनम् ॥
भूमेः क्षमा च तेजश् च समग्रं सूर्यमण्डलात् ॥
वायोर् बलं विद्धि स त्वं भूतेभ्यश् चात्मसंभवम् ॥
अगदं वो ऽस्तु भद्रं वो द्रक्ष्यामि पुनरागतान् ॥

Transliteration (IAST)

purūravasam ailaṃ tvaṃ buddhyā jayasi pāṇḍava ||
śaktyā jayasi rājño 'nyān ṛṣīn dharmopasevayā ||
aindre jaye dhṛtamanā yāmye kopavidhāraṇe ||
visarge caiva kaubere vāruṇe caiva saṃyame ||
ātmapradānaṃ saumyatvam adbhyaś caivopajīvanam ||
bhūmeḥ kṣamā ca tejaś ca samagraṃ sūryamaṇḍalāt ||
vāyor balaṃ viddhi sa tvaṃ bhūtebhyaś cātmasaṃbhavam ||
agadaṃ vo 'stu bhadraṃ vo drakṣyāmi punarāgatān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुरूरवसम् ऐलं त्वं बुद्ध्या जयसि पाण्डवpurūravasam ailaṃ tvaṃ buddhyā jayasi pāṇḍava'You surpass Pururavas, son of Ila, in wisdom, O Pandava;
शक्त्या जयसि राज्ञो ऽन्यान् ऋषीन् धर्म-उपसेवयाśaktyā jayasi rājño 'nyān ṛṣīn dharma-upasevayāin strength you surpass other kings, and the sages — in devotion to dharma;
ऐन्द्रे जये धृत-मना याम्ये कोप-विधारणेaindre jaye dhṛta-manā yāmye kopa-vidhāraṇein victory be steadfast in spirit like Indra, in restraining anger — like Yama,
विसर्गे च एव कौबेरे वारुणे च एव संयमेvisarge ca eva kaubere vāruṇe ca eva saṃyamein giving — like Kubera, in self-restraint — like Varuna;
आत्म-प्रदानं सौम्यत्वम् अद्भ्यश् च एव उपजीवनम्ātma-pradānaṃ saumyatvam adbhyaś ca eva upajīvanamtake self-giving and gentleness from the waters, and from them likewise sustenance;
भूमेः क्षमा च तेजश् च समग्रं सूर्य-मण्डलात्bhūmeḥ kṣamā ca tejaś ca samagraṃ sūrya-maṇḍalātfrom the earth — forbearance, and total radiance from the solar disk;
वायोर् बलं विद्धि स त्वं भूतेभ्यश् च आत्म-संभवम्vāyor balaṃ viddhi sa tvaṃ bhūtebhyaś ca ātma-saṃbhavamknow strength from the wind, and from all beings — self-being;
अगदं वो ऽस्तु भद्रं वो द्रक्ष्यामि पुनर्-आगतान्agadaṃ vo 'stu bhadraṃ vo drakṣyāmi punar-āgatānmay you have health, may you have well-being; I shall see you returned.'
धर्मोपसेवयाdharmopasevayāoriginal form "dharmopasevayā", added to complete the word-by-word coverage
धृतमनाdhṛtamanāoriginal form "dhṛtamanā", added to complete the word-by-word coverage
कोपविधारणेkopavidhāraṇeoriginal form "kopavidhāraṇe", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
आत्मप्रदानंātmapradānaṃoriginal form "ātmapradānaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चैवोपजीवनम्caivopajīvanamoriginal form "caivopajīvanam", added to complete the word-by-word coverage
सूर्यमण्डलात्sūryamaṇḍalātoriginal form "sūryamaṇḍalāt", added to complete the word-by-word coverage
चात्मसंभवम्cātmasaṃbhavamoriginal form "cātmasaṃbhavam", added to complete the word-by-word coverage
पुनरागतान्punarāgatānoriginal form "punarāgatān", added to complete the word-by-word coverage
Translation

[Vidura:] 'You surpass Pururavas, son of Ila, in wisdom, O Pandava; in strength you surpass other kings, and the sages — in devotion to dharma. In victory be steadfast like Indra; in restraining anger — like Yama; in giving — like Kubera; in self-restraint — like Varuna. Take self-giving and gentleness from the waters, and from them likewise sustenance; from the earth — forbearance, and total radiance from the solar disk. Know strength from the wind, and from all beings — self-being. May you have health, may you have well-being; I shall see you returned.'

Version

ad9355a693a2 · published Jul 16, 2026, 4:12:36 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with