Mahabharata
Киратарджуния-парва: Шива испытывает Арджуну · Verse 3.40.52-56
2953 / 3756
Mahabharata · 3.40.52-56
Devanāgarī

भगवान् उवाच
भो भो फल्गुन तुष्टो ऽस्मि कर्मणाप्रतिमेन ते ॥
शौर्येणानेन धृत्या च क्षत्रियो नास्ति ते समः ॥
समं तेजश् च वीर्यं च ममाद्य तव चानघ ॥
प्रीतस् ते ऽहं महाबाहो पश्य मां पुरुषर्षभ ॥
ददानि ते विशालाक्ष चक्षुः पूर्वऋषिर् भवान् ॥
विजेष्यसि रणे शत्रून् अपि सर्वान् दिवौकसः ॥
वैशंपायन उवाच
ततो देवं महादेवं गिरिशं शूलपाणिनम् ॥
ददर्श फल्गुनस् तत्र सह देव्या महाद्युतिम् ॥
स जानुभ्यां महीं गत्वा शिरसा प्रणिपत्य च ॥
प्रसादयाम् आस हरं पार्थः परपुरंजयः ॥

Transliteration (IAST)

bhagavān uvāca
bho bho phalguna tuṣṭo 'smi karmaṇāpratimena te ||
śauryeṇānena dhṛtyā ca kṣatriyo nāsti te samaḥ ||
samaṃ tejaś ca vīryaṃ ca mamādya tava cānagha ||
prītas te 'haṃ mahābāho paśya māṃ puruṣarṣabha ||
dadāni te viśālākṣa cakṣuḥ pūrvaṛṣir bhavān ||
vijeṣyasi raṇe śatrūn api sarvān divaukasaḥ ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tato devaṃ mahādevaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam ||
dadarśa phalgunas tatra saha devyā mahādyutim ||
sa jānubhyāṃ mahīṃ gatvā śirasā praṇipatya ca ||
prasādayām āsa haraṃ pārthaḥ parapuraṃjayaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भगवान् उवाच भो भो फल्गुन तुष्टः अस्मि कर्मणा अप्रतिमेन ते शौर्येण अनेन धृत्या च क्षत्रियः न अस्ति ते समःbhagavān uvāca bho bho phalguna tuṣṭaḥ asmi karmaṇā apratimena te śauryeṇa anena dhṛtyā ca kṣatriyaḥ na asti te samaḥБхагаван сказал: о, о Пхалгуна, я доволен твоим несравненным делом; этой доблестью и стойкостью нет кшатрия, равного тебе
समम् तेजः च वीर्यम् च मम अद्य तव च अनघ प्रीतः ते अहम् महाबाहो पश्य माम् पुरुषर्षभsamam tejaḥ ca vīryam ca mama adya tava ca anagha prītaḥ te aham mahābāho paśya mām puruṣarṣabhaсегодня твоё сияние и мужество равны моим, безгрешный; я доволен тобой, могучерукий; взгляни на меня, бык людей
ददानि ते विशालाक्ष चक्षुः पूर्वऋषिः भवान् विजेष्यसि रणे शत्रून् अपि सर्वान् दिवौकसःdadāni te viśālākṣa cakṣuḥ pūrvaṛṣiḥ bhavān vijeṣyasi raṇe śatrūn api sarvān divaukasaḥя даю тебе, широкоглазый, зрение; ты древний риши; в бою ты победишь врагов, даже всех небожителей
वैशंपायन उवाच ततः देवम् महादेवम् गिरिशम् शूलपाणिनम् ददर्श फल्गुनः तत्र सह देव्या महाद्युतिम्vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ devam mahādevam giriśam śūlapāṇinam dadarśa phalgunaḥ tatra saha devyā mahādyutimВайшампаяна сказал: тогда Пхалгуна увидел там великосияющего бога Махадеву, Гиришу, держащего копьё, вместе с богиней
स जानुभ्याम् महीम् गत्वा शिरसा प्रणिपत्य च प्रसादयाम् आस हरम् पार्थः परपुरंजयःsa jānubhyām mahīm gatvā śirasā praṇipatya ca prasādayām āsa haram pārthaḥ parapuraṃjayaḥон, опустившись коленями на землю и поклонившись головой, Партха, завоеватель вражеских городов, стал умилостивлять Хару
Translation

Бхагаван сказал: «Пхалгуна, я доволен твоим несравненным подвигом, доблестью и стойкостью; среди кшатриев нет тебе равного. Твоё сияние и мужество сегодня равны моим. Взгляни на меня: я даю тебе зрение. Ты древний риши и победишь в бою даже небожителей». Тогда Арджуна увидел Махадеву, Гиришу, держащего копьё, вместе с богиней. Он пал на колени, склонил голову и стал умилостивлять Хару.

Commentary

Шива открывает себя только после того, как стойкость Арджуны доказана и его гордость сломлена. Дар зрения означает способность видеть силу за её внешней формой.

Version

e8cb431efc1f · published Jun 18, 2026, 4:17:35 AM UTC

Page between verses with