Mahabharata 3.81.100-132

Devanāgarī

ततस् तस्मिन् प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ॥
प्रनृत्तम् उभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् ॥
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्न् ऋषिभिश् च तपोधनैः ॥
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेर् अर्थे नराधिप ॥
नायं नृत्येद् यथा देव तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि ॥
ततः प्रनृत्तम् आसाद्य हर्षाविष्टेन चेतसा ॥
सुराणां हितकामार्थम् ऋषिं देवो ऽभ्यभाषत ॥
अहो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ॥
हर्षस्थानं किमर्थं वा तवाद्य मुनिपुंगव ॥
ऋषिर् उवाच
किं न पश्यसि मे देव कराच् छाकरसं स्रुतम् ॥
यं दृष्ट्वाहं प्रनृत्तो वै हर्षेण महतान्वितः ॥
पुलस्त्य उवाच
तं प्रहस्याब्रवीद् देवो मुनिं रागेण मोहितम् ॥
अहं वै विस्मयं विप्र न गच्छामीति पश्य माम् ॥
एवम् उक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन धीमता ॥
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्र स्वाङ्गुष्ठस् ताडितो ऽनघ ॥
ततो भस्म क्षताद् राजन् निर्गतं हिमसंनिभम् ॥
तद् दृष्ट्वा व्रीडितो राजन् स मुनिः पादयोर् गतः ॥
नान्यं देवम् अहं मन्ये रुद्रात् परतरं महत् ॥
सुरासुरस्य जगतो गतिस् त्वम् असि शूलधृक् ॥
त्वया सृष्टम् इदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
त्वाम् एव भगवन् सर्वे प्रविशन्ति युगक्षये ॥
देवैर् अपि न शक्यस् त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ॥
त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयो ऽनघ ॥
सर्वस् त्वम् असि लोकानां कर्ता कारयिता च ह ॥
त्वत्प्रसादात् सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ॥
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतो ऽभवत् ॥
ऋषिर् उवाच
त्वत्प्रसादान् महादेव तपो मे न क्षरेत वै ॥
पुलस्त्य उवाच
ततो देवः प्रहृष्टात्मा ब्रह्मर्षिम् इदम् अब्रवीत् ॥
तपस् ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात् सहस्रधा ॥
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धं महामुने ॥
सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यन्ति ये तु माम् ॥
न तेषां दुर्लभं किं चिद् इह लोके परत्र च ॥
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥
ततस् त्व् औशनसं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥
कार्त्तिकेयश् च भगवांस् त्रिसंध्यं किल भारत ॥
सांनिध्यम् अकरोत् तत्र भार्गवप्रियकाम्यया ॥
कपालमोचनं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् ॥
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
अग्नितीर्थं ततो गच्छेत् तत्र स्नात्वा नरर्षभ ॥
अग्निलोकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥
विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम ॥
तत्र स्नात्वा महाराज ब्राह्मण्यम् अभिजायते ॥
ब्रह्मयोनिं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः ॥
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥
पुनात्य् आसप्तमं चैव कुलं नास्त्य् अत्र संशयः ॥
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥
पृथूदकम् इति ख्यातं कार्त्तिकेयस्य वै नृप ॥
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥
अज्ञानाज् ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा ॥
यत् किं चिद् अशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना ॥
तत् सर्वं नश्यते तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥
अश्वमेधफलं चापि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥
पुण्यम् आहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात् सरस्वतीम् ॥
सरस्वत्याश् च तीर्थानि तीर्थेभ्यश् च पृथूदकम् ॥
उत्तमे सर्वतीर्थानां यस् त्यजेद् आत्मनस् तनुम् ॥
पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वोमरणं तपेत् ॥
गीतं सनत्कुमारेण व्यासेन च महात्मना ॥
वेदे च नियतं राजन् अभिगच्छेत् पृथूदकम् ॥
पृथूदकात् पुण्यतमं नान्यत् तीर्थं नरोत्तम ॥
एतन् मेध्यं पवित्रं च पावनं च न संशयः ॥
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति अपि पापकृतो जनाः ॥
पृथूदके नरश्रेष्ठ प्राहुर् एवं मनीषिणः ॥
मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम ॥
तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत् ॥
ततो गच्छेन् नरश्रेष्ठ तीर्थं देव्या यथाक्रमम् ॥
सरस्वत्यारुणायाश् च संगमं लोकविश्रुतम् ॥
त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति मानवः ॥

Transliteration (IAST)

tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat ||
pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam ||
brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ ||
vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa ||
nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi ||
tataḥ pranṛttam āsādya harṣāviṣṭena cetasā ||
surāṇāṃ hitakāmārtham ṛṣiṃ devo 'bhyabhāṣata ||
aho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān ||
harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṃgava ||
ṛṣir uvāca
kiṃ na paśyasi me deva karāc chākarasaṃ srutam ||
yaṃ dṛṣṭvāhaṃ pranṛtto vai harṣeṇa mahatānvitaḥ ||
pulastya uvāca
taṃ prahasyābravīd devo muniṃ rāgeṇa mohitam ||
ahaṃ vai vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām ||
evam uktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā ||
aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhas tāḍito 'nagha ||
tato bhasma kṣatād rājan nirgataṃ himasaṃnibham ||
tad dṛṣṭvā vrīḍito rājan sa muniḥ pādayor gataḥ ||
nānyaṃ devam ahaṃ manye rudrāt parataraṃ mahat ||
surāsurasya jagato gatis tvam asi śūladhṛk ||
tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
tvām eva bhagavan sarve praviśanti yugakṣaye ||
devair api na śakyas tvaṃ parijñātuṃ kuto mayā ||
tvayi sarve ca dṛśyante surā brahmādayo 'nagha ||
sarvas tvam asi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha ||
tvatprasādāt surāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ ||
evaṃ stutvā mahādevaṃ sa ṛṣiḥ praṇato 'bhavat ||
ṛṣir uvāca
tvatprasādān mahādeva tapo me na kṣareta vai ||
pulastya uvāca
tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣim idam abravīt ||
tapas te vardhatāṃ vipra matprasādāt sahasradhā ||
āśrame ceha vatsyāmi tvayā sārdhaṃ mahāmune ||
saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām ||
na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃ cid iha loke paratra ca ||
sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ ||
tatas tv auśanasaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam ||
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ ||
kārttikeyaś ca bhagavāṃs trisaṃdhyaṃ kila bhārata ||
sāṃnidhyam akarot tatra bhārgavapriyakāmyayā ||
kapālamocanaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam ||
tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate ||
agnitīrthaṃ tato gacchet tatra snātvā nararṣabha ||
agnilokam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama ||
tatra snātvā mahārāja brāhmaṇyam abhijāyate ||
brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ ||
tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate ||
punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ nāsty atra saṃśayaḥ ||
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam ||
pṛthūdakam iti khyātaṃ kārttikeyasya vai nṛpa ||
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||
ajñānāj jñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā ||
yat kiṃ cid aśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā ||
tat sarvaṃ naśyate tasya snātamātrasya bhārata ||
aśvamedhaphalaṃ cāpi svargalokaṃ ca gacchati ||
puṇyam āhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrāt sarasvatīm ||
sarasvatyāś ca tīrthāni tīrthebhyaś ca pṛthūdakam ||
uttame sarvatīrthānāṃ yas tyajed ātmanas tanum ||
pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvomaraṇaṃ tapet ||
gītaṃ sanatkumāreṇa vyāsena ca mahātmanā ||
vede ca niyataṃ rājan abhigacchet pṛthūdakam ||
pṛthūdakāt puṇyatamaṃ nānyat tīrthaṃ narottama ||
etan medhyaṃ pavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ ||
tatra snātvā divaṃ yānti api pāpakṛto janāḥ ||
pṛthūdake naraśreṣṭha prāhur evaṃ manīṣiṇaḥ ||
madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama ||
tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet ||
tato gacchen naraśreṣṭha tīrthaṃ devyā yathākramam ||
sarasvatyāruṇāyāś ca saṃgamaṃ lokaviśrutam ||
trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā ||
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ततस् तस्मिन् प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ॥ प्रनृत्तम् उभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् ॥ ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्न् ऋषिभिश् च तपोधनैः ॥ विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेर् अर्थे नराधिप ॥ नायं नृत्येद् यथा देव तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि ॥ ततः प्रनृत्तम् आसाद्य हर्षाविष्टेन चेतसा ॥ सुराणां हितकामार्थम् ऋषिं देवो ऽभ्यभाषत ॥ अहो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ॥ हर्षस्थानं किमर्थं वा तवाद्य मुनिपुंगव ॥ ऋषिर् उवाच किं न पश्यसि मे देव कराच् छाकरसं स्रुतम् ॥ यं दृष्ट्वाहं प्रनृत्तो वै हर्षेण महतान्वितः ॥ पुलस्त्य उवाच तं प्रहस्याब्रवीद् देवो मुनिं रागेण मोहितम् ॥ अहं वै विस्मयं विप्र न गच्छामीति पश्य माम् ॥ एवम् उक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन धीमता ॥ अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्र स्वाङ्गुष्ठस् ताडितो ऽनघ ॥ ततो भस्म क्षताद् राजन् निर्गतं हिमसंनिभम् ॥ तद् दृष्ट्वा व्रीडितो राजन् स मुनिः पादयोर् गतः ॥ नान्यं देवम् अहं मन्ये रुद्रात् परतरं महत् ॥ सुरासुरस्य जगतो गतिस् त्वम् असि शूलधृक् ॥ त्वया सृष्टम् इदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ त्वाम् एव भगवन् सर्वे प्रविशन्ति युगक्षये ॥ देवैर् अपि न शक्यस् त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ॥ त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयो ऽनघ ॥ सर्वस् त्वम् असि लोकानां कर्ता कारयिता च ह ॥ त्वत्प्रसादात् सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ॥ एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतो ऽभवत् ॥ ऋषिर् उवाच त्वत्प्रसादान् महादेव तपो मे न क्षरेत वै ॥ पुलस्त्य उवाच ततो देवः प्रहृष्टात्मा ब्रह्मर्षिम् इदम् अब्रवीत् ॥ तपस् ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात् सहस्रधा ॥ आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धं महामुने ॥ सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यन्ति ये तु माम् ॥ न तेषां दुर्लभं किं चिद् इह लोके परत्र च ॥ सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ततस् त्व् औशनसं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥ कार्त्तिकेयश् च भगवांस् त्रिसंध्यं किल भारत ॥ सांनिध्यम् अकरोत् तत्र भार्गवप्रियकाम्यया ॥ कपालमोचनं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ अग्नितीर्थं ततो गच्छेत् तत्र स्नात्वा नरर्षभ ॥ अग्निलोकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम ॥ तत्र स्नात्वा महाराज ब्राह्मण्यम् अभिजायते ॥ ब्रह्मयोनिं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः ॥ तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥ पुनात्य् आसप्तमं चैव कुलं नास्त्य् अत्र संशयः ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ पृथूदकम् इति ख्यातं कार्त्तिकेयस्य वै नृप ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ अज्ञानाज् ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा ॥ यत् किं चिद् अशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना ॥ तत् सर्वं नश्यते तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥ अश्वमेधफलं चापि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ पुण्यम् आहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात् सरस्वतीम् ॥ सरस्वत्याश् च तीर्थानि तीर्थेभ्यश् च पृथूदकम् ॥ उत्तमे सर्वतीर्थानां यस् त्यजेद् आत्मनस् तनुम् ॥ पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वोमरणं तपेत् ॥ गीतं सनत्कुमारेण व्यासेन च महात्मना ॥ वेदे च नियतं राजन् अभिगच्छेत् पृथूदकम् ॥ पृथूदकात् पुण्यतमं नान्यत् तीर्थं नरोत्तम ॥ एतन् मेध्यं पवित्रं च पावनं च न संशयः ॥ तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति अपि पापकृतो जनाः ॥ पृथूदके नरश्रेष्ठ प्राहुर् एवं मनीषिणः ॥ मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम ॥ तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ततो गच्छेन् नरश्रेष्ठ तीर्थं देव्या यथाक्रमम् ॥ सरस्वत्यारुणायाश् च संगमं लोकविश्रुतम् ॥ त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति मानवः ॥tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat || pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam || brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ || vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa || nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi || tataḥ pranṛttam āsādya harṣāviṣṭena cetasā || surāṇāṃ hitakāmārtham ṛṣiṃ devo 'bhyabhāṣata || aho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān || harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṃgava || ṛṣir uvāca kiṃ na paśyasi me deva karāc chākarasaṃ srutam || yaṃ dṛṣṭvāhaṃ pranṛtto vai harṣeṇa mahatānvitaḥ || pulastya uvāca taṃ prahasyābravīd devo muniṃ rāgeṇa mohitam || ahaṃ vai vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām || evam uktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā || aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhas tāḍito 'nagha || tato bhasma kṣatād rājan nirgataṃ himasaṃnibham || tad dṛṣṭvā vrīḍito rājan sa muniḥ pādayor gataḥ || nānyaṃ devam ahaṃ manye rudrāt parataraṃ mahat || surāsurasya jagato gatis tvam asi śūladhṛk || tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram || tvām eva bhagavan sarve praviśanti yugakṣaye || devair api na śakyas tvaṃ parijñātuṃ kuto mayā || tvayi sarve ca dṛśyante surā brahmādayo 'nagha || sarvas tvam asi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha || tvatprasādāt surāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ || evaṃ stutvā mahādevaṃ sa ṛṣiḥ praṇato 'bhavat || ṛṣir uvāca tvatprasādān mahādeva tapo me na kṣareta vai || pulastya uvāca tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣim idam abravīt || tapas te vardhatāṃ vipra matprasādāt sahasradhā || āśrame ceha vatsyāmi tvayā sārdhaṃ mahāmune || saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām || na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃ cid iha loke paratra ca || sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ || tatas tv auśanasaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam || yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ || kārttikeyaś ca bhagavāṃs trisaṃdhyaṃ kila bhārata || sāṃnidhyam akarot tatra bhārgavapriyakāmyayā || kapālamocanaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam || tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate || agnitīrthaṃ tato gacchet tatra snātvā nararṣabha || agnilokam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet || viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama || tatra snātvā mahārāja brāhmaṇyam abhijāyate || brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ || tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate || punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ nāsty atra saṃśayaḥ || tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam || pṛthūdakam iti khyātaṃ kārttikeyasya vai nṛpa || tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ || ajñānāj jñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā || yat kiṃ cid aśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā || tat sarvaṃ naśyate tasya snātamātrasya bhārata || aśvamedhaphalaṃ cāpi svargalokaṃ ca gacchati || puṇyam āhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrāt sarasvatīm || sarasvatyāś ca tīrthāni tīrthebhyaś ca pṛthūdakam || uttame sarvatīrthānāṃ yas tyajed ātmanas tanum || pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvomaraṇaṃ tapet || gītaṃ sanatkumāreṇa vyāsena ca mahātmanā || vede ca niyataṃ rājan abhigacchet pṛthūdakam || pṛthūdakāt puṇyatamaṃ nānyat tīrthaṃ narottama || etan medhyaṃ pavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ || tatra snātvā divaṃ yānti api pāpakṛto janāḥ || pṛthūdake naraśreṣṭha prāhur evaṃ manīṣiṇaḥ || madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama || tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet || tato gacchen naraśreṣṭha tīrthaṃ devyā yathākramam || sarasvatyāruṇāyāś ca saṃgamaṃ lokaviśrutam || trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā || agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||Манканака, увидев растительный сок из раны, начинает плясать; от его пляски движется весь мир, боги зовут Махадеву, Шива смиряет гордость мудреца, показывает пепел из своей раны, и Манканака поклоняется ему; Саптасарасвата дарует Сарасваталоку.

Translation

Увидев, что из его раны течёт растительный сок, великий тапасвин Манканака исполнился восторгом и стал плясать, широко раскрыв глаза от изумления. От его пляски, о герой, пришло в движение всё подвижное и неподвижное; боги, риши и существа смутились и обратились к Махадеве: «Господь, сделай так, чтобы этот риши не плясал». Тогда Махадева, желая блага богам и мудрецам, пришёл к Манканаке и сказал: «Отчего ты пляшешь, великий брахман?» Риши ответил: «Из моей раны течёт сок растения, и я радуюсь». Махадева засмеялся и коснулся пальцем своего большого пальца: из него пошёл пепел, светлый как снег. Устыдившись, Манканака пал к стопам Шивы и понял: нет никого выше Рудры. Он попросил, чтобы его тапас не уменьшался, и Махадева благословил его: «Твой тапас возрастёт в тысячу раз; я буду жить с тобой в этом ашраме. Кто омоется в Саптасарасвате и поклонится мне, достигнет Сарасваталоки, а в конце придёт ко мне». Так это место стало великим».

Commentary

История Манканаки показывает тонкую опасность духовного успеха: даже чудесный знак может породить гордость. Милость Шивы не унижает мудреца, а возвращает ему меру.

Version

7655a7fad1e5 · published Jun 18, 2026, 4:52:39 AM UTC