Mahabharata 3.163.1-7

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
यथागतं गते शक्रे भ्रातृभिः सह संगतः ॥
कृष्णया चैव बीभत्सुर् धर्मपुत्रम् अपूजयत् ॥
अभिवादयमानं तु मूर्ध्न्य् उपाघ्राय पाण्डवम् ॥
हर्षगद्गदया वाचा प्रहृष्टो ऽर्जुनम् अब्रवीत् ॥
कथम् अर्जुन कालो ऽयं स्वर्गे व्यतिगतस् तव ॥
कथं चास्त्राण्य् अवाप्तानि देवराजश् च तोषितः ॥
सम्यग् वा ते गृहीतानि कच्चिद् अस्त्राणि भारत ॥
कच्चित् सुराधिपः प्रीतो रुद्रश् चास्त्राण्य् अदात् तव ॥
यथा दृष्टश् च ते शक्रो भगवान् वा पिनाकधृक् ॥
यथा चास्त्राण्य् अवाप्तानि यथा चाराधितश् च ते ॥
यथोक्तवांस् त्वां भगवाञ् शतक्रतुर् अरिंदम ॥
कृतप्रियस् त्वयास्मीति तच् च ते किं प्रियं कृतम् ॥
एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं विस्तरेण महाद्युते ॥
यथा तुष्टो महादेवो देवराजश् च ते ऽनघ ॥
यच् चापि वज्रपाणेस् ते प्रियं कृतम् अरिंदम ॥
एतद् आख्याहि मे सर्वम् अखिलेन धनंजय ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
yathāgataṃ gate śakre bhrātṛbhiḥ saha saṃgataḥ ||
kṛṣṇayā caiva bībhatsur dharmaputram apūjayat ||
abhivādayamānaṃ tu mūrdhny upāghrāya pāṇḍavam ||
harṣagadgadayā vācā prahṛṣṭo 'rjunam abravīt ||
katham arjuna kālo 'yaṃ svarge vyatigatas tava ||
kathaṃ cāstrāṇy avāptāni devarājaś ca toṣitaḥ ||
samyag vā te gṛhītāni kaccid astrāṇi bhārata ||
kaccit surādhipaḥ prīto rudraś cāstrāṇy adāt tava ||
yathā dṛṣṭaś ca te śakro bhagavān vā pinākadhṛk ||
yathā cāstrāṇy avāptāni yathā cārādhitaś ca te ||
yathoktavāṃs tvāṃ bhagavāñ śatakratur ariṃdama ||
kṛtapriyas tvayāsmīti tac ca te kiṃ priyaṃ kṛtam ||
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahādyute ||
yathā tuṣṭo mahādevo devarājaś ca te 'nagha ||
yac cāpi vajrapāṇes te priyaṃ kṛtam ariṃdama ||
etad ākhyāhi me sarvam akhilena dhanaṃjaya ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच यथागतं गते शक्रे भ्रातृभिः सह संगतः ॥ कृष्णया चैव बीभत्सुर् धर्मपुत्रम् अपूजयत् ॥ अभिवादयमानं तु मूर्ध्न्य् उपाघ्राय पाण्डवम् ॥ हर्षगद्गदया वाचा प्रहृष्टो ऽर्जुनम् अब्रवीत् ॥ कथम् अर्जुन कालो ऽयं स्वर्गे व्यतिगतस् तव ॥ कथं चास्त्राण्य् अवाप्तानि देवराजश् च तोषितः ॥ सम्यग् वा ते गृहीतानि कच्चिद् अस्त्राणि भारत ॥ कच्चित् सुराधिपः प्रीतो रुद्रश् चास्त्राण्य् अदात् तव ॥ यथा दृष्टश् च ते शक्रो भगवान् वा पिनाकधृक् ॥ यथा चास्त्राण्य् अवाप्तानि यथा चाराधितश् च ते ॥ यथोक्तवांस् त्वां भगवाञ् शतक्रतुर् अरिंदम ॥ कृतप्रियस् त्वयास्मीति तच् च ते किं प्रियं कृतम् ॥ एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं विस्तरेण महाद्युते ॥ यथा तुष्टो महादेवो देवराजश् च ते ऽनघ ॥ यच् चापि वज्रपाणेस् ते प्रियं कृतम् अरिंदम ॥ एतद् आख्याहि मे सर्वम् अखिलेन धनंजय ॥vaiśaṃpāyana uvāca yathāgataṃ gate śakre bhrātṛbhiḥ saha saṃgataḥ || kṛṣṇayā caiva bībhatsur dharmaputram apūjayat || abhivādayamānaṃ tu mūrdhny upāghrāya pāṇḍavam || harṣagadgadayā vācā prahṛṣṭo 'rjunam abravīt || katham arjuna kālo 'yaṃ svarge vyatigatas tava || kathaṃ cāstrāṇy avāptāni devarājaś ca toṣitaḥ || samyag vā te gṛhītāni kaccid astrāṇi bhārata || kaccit surādhipaḥ prīto rudraś cāstrāṇy adāt tava || yathā dṛṣṭaś ca te śakro bhagavān vā pinākadhṛk || yathā cāstrāṇy avāptāni yathā cārādhitaś ca te || yathoktavāṃs tvāṃ bhagavāñ śatakratur ariṃdama || kṛtapriyas tvayāsmīti tac ca te kiṃ priyaṃ kṛtam || etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahādyute || yathā tuṣṭo mahādevo devarājaś ca te 'nagha || yac cāpi vajrapāṇes te priyaṃ kṛtam ariṃdama || etad ākhyāhi me sarvam akhilena dhanaṃjaya ||Когда Шакра ушёл обратно, Бибхатсу, соединившись с братьями и Кришной, почтил Дхармараджу; Юдхиштхира обнял кланяющегося Пандаву, поцеловал его в голову и радостным голосом спросил, как прошло его время на небе, как он получил оружие, как удовлетворил царя богов, правильно ли усвоил оружие, доволен ли владыка богов и дал ли Рудра оружие; он хочет подробно услышать, как Арджуна увидел Шакру и Пинакадхару, как получил оружие и какое приятное дело сделал для Ваджрапани.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Когда Шакра вернулся туда, откуда пришёл, Бибхатсу, соединившись с братьями и Кришной, почтил сына Дхармы. Юдхиштхира обнял кланяющегося Пандаву, поцеловал его в голову и, задыхаясь от радости, сказал: “Арджуна, как прошло твоё время на небе? Как ты получил оружие? Как был удовлетворён царь богов? Всё ли оружие ты усвоил правильно, Бхарата? Доволен ли владыка суров? Дал ли тебе Рудра оружие? Как ты увидел Шакру и благословенного Пинакадхару? Как получил оружие? Как почтил их? Что сказал тебе Шатакрату: ‘Ты сделал мне приятное’? Какое приятное дело ты сделал для него? Всё это я хочу услышать подробно, великосияющий Дхананджая: как был доволен Махадева, как доволен царь богов и что ты сделал для Ваджрапани”».

Commentary

Юдхиштхира спрашивает не только о силе оружия, а о правильности его получения и о довольстве богов. Для него благословение важнее техники.

Version

4f74758adcf4 · published Jun 18, 2026, 5:58:21 AM UTC