Mahabharata 3.188.20-37

Devanāgarī

वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूषकाः ॥
भार्यामित्राश् च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥
मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश् चाप्य् अजैडकम् ॥
गोषु नष्टासु पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥
अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश् च मानवाः ॥
अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये ॥
सरित्तीरेषु कुद्दालैर् वापयिष्यन्ति चौषधीः ॥
ताश् चाप्य् अल्पफलास् तेषां भविष्यन्ति युगक्षये ॥
श्राद्धे दैवे च पुरुषा ये च नित्यं धृतव्रताः ॥
ते ऽपि लोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम् ॥
पिता पुत्रस्य भोक्ता च पितुः पुत्रस् तथैव च ॥
अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये ॥
न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः ॥
न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविलोभिताः ॥
निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुकाः ॥
एकहायनवत्सांश् च वाहयिष्यन्ति मानवाः ॥
पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा ॥
निरुद्वेगो बृहद्वादी न निन्दाम् उपलप्स्यते ॥
म्लेच्छभूतं जगत् सर्वं निश्क्रियं यज्ञवर्जितम् ॥
भविष्यति निरानन्दम् अनुत्सवम् अथो तथा ॥
प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमताम् अपि ॥
विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः ॥
अल्पवीर्यबलाः स्तब्धा लोभमोहपरायणाः ॥
तत्कथादानसंतुष्टा दुष्टानाम् अपि मानवाः ॥
परिग्रहं करिष्यन्ति पापाचारपरिग्रहाः ॥
संघातयन्तः कौन्तेय राजानः पापबुद्धयः ॥
परस्परवधोद्युक्ता मूर्खाः पण्डितमानिनः ॥
भविष्यन्ति युगस्यान्ते क्षत्रिया लोककण्टकाः ॥
अरक्षितारो लुब्धाश् च मानाहंकारदर्पिताः ॥
केवलं दण्डरुचयो भविष्यन्ति युगक्षये ॥
आक्रम्याक्रम्य साधूनां दारांश् चैव धनानि च ॥
भोक्ष्यन्ते निरनुक्रोशा रुदताम् अपि भारत ॥
न कन्यां याचते कश् चिन् नापि कन्या प्रदीयते ॥
स्वयंग्राहा भविष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
राजानश् चाप्य् असंतुष्टाः परार्थान् मूढचेतसः ॥
सर्वोपायैर् हरिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
म्लेच्छीभूतं जगत् सर्वं भविष्यति च भारत ॥
हस्तो हस्तं परिमुषेद् युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

Transliteration (IAST)

vastrāṇāṃ pravarā śāṇī dhānyānāṃ koradūṣakāḥ ||
bhāryāmitrāś ca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye ||
matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaś cāpy ajaiḍakam ||
goṣu naṣṭāsu puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye ||
anyonyaṃ parimuṣṇanto hiṃsayantaś ca mānavāḥ ||
ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye ||
sarittīreṣu kuddālair vāpayiṣyanti cauṣadhīḥ ||
tāś cāpy alpaphalās teṣāṃ bhaviṣyanti yugakṣaye ||
śrāddhe daive ca puruṣā ye ca nityaṃ dhṛtavratāḥ ||
te 'pi lobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam ||
pitā putrasya bhoktā ca pituḥ putras tathaiva ca ||
atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye ||
na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ ||
na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavilobhitāḥ ||
nimne kṛṣiṃ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukāḥ ||
ekahāyanavatsāṃś ca vāhayiṣyanti mānavāḥ ||
putraḥ pitṛvadhaṃ kṛtvā pitā putravadhaṃ tathā ||
nirudvego bṛhadvādī na nindām upalapsyate ||
mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ niśkriyaṃ yajñavarjitam ||
bhaviṣyati nirānandam anutsavam atho tathā ||
prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ hi tathā bandhumatām api ||
vidhavānāṃ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ ||
alpavīryabalāḥ stabdhā lobhamohaparāyaṇāḥ ||
tatkathādānasaṃtuṣṭā duṣṭānām api mānavāḥ ||
parigrahaṃ kariṣyanti pāpācāraparigrahāḥ ||
saṃghātayantaḥ kaunteya rājānaḥ pāpabuddhayaḥ ||
parasparavadhodyuktā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ ||
bhaviṣyanti yugasyānte kṣatriyā lokakaṇṭakāḥ ||
arakṣitāro lubdhāś ca mānāhaṃkāradarpitāḥ ||
kevalaṃ daṇḍarucayo bhaviṣyanti yugakṣaye ||
ākramyākramya sādhūnāṃ dārāṃś caiva dhanāni ca ||
bhokṣyante niranukrośā rudatām api bhārata ||
na kanyāṃ yācate kaś cin nāpi kanyā pradīyate ||
svayaṃgrāhā bhaviṣyanti yugānte paryupasthite ||
rājānaś cāpy asaṃtuṣṭāḥ parārthān mūḍhacetasaḥ ||
sarvopāyair hariṣyanti yugānte paryupasthite ||
mlecchībhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati ca bhārata ||
hasto hastaṃ parimuṣed yugānte paryupasthite ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूषकाः ॥ भार्यामित्राश् च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥ मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश् चाप्य् अजैडकम् ॥ गोषु नष्टासु पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥ अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश् च मानवाः ॥ अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये ॥ सरित्तीरेषु कुद्दालैर् वापयिष्यन्ति चौषधीः ॥ ताश् चाप्य् अल्पफलास् तेषां भविष्यन्ति युगक्षये ॥ श्राद्धे दैवे च पुरुषा ये च नित्यं धृतव्रताः ॥ ते ऽपि लोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम् ॥ पिता पुत्रस्य भोक्ता च पितुः पुत्रस् तथैव च ॥ अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये ॥ न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः ॥ न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविलोभिताः ॥ निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुकाः ॥ एकहायनवत्सांश् च वाहयिष्यन्ति मानवाः ॥ पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा ॥ निरुद्वेगो बृहद्वादी न निन्दाम् उपलप्स्यते ॥ म्लेच्छभूतं जगत् सर्वं निश्क्रियं यज्ञवर्जितम् ॥ भविष्यति निरानन्दम् अनुत्सवम् अथो तथा ॥ प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमताम् अपि ॥ विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः ॥ अल्पवीर्यबलाः स्तब्धा लोभमोहपरायणाः ॥ तत्कथादानसंतुष्टा दुष्टानाम् अपि मानवाः ॥ परिग्रहं करिष्यन्ति पापाचारपरिग्रहाः ॥ संघातयन्तः कौन्तेय राजानः पापबुद्धयः ॥ परस्परवधोद्युक्ता मूर्खाः पण्डितमानिनः ॥ भविष्यन्ति युगस्यान्ते क्षत्रिया लोककण्टकाः ॥ अरक्षितारो लुब्धाश् च मानाहंकारदर्पिताः ॥ केवलं दण्डरुचयो भविष्यन्ति युगक्षये ॥ आक्रम्याक्रम्य साधूनां दारांश् चैव धनानि च ॥ भोक्ष्यन्ते निरनुक्रोशा रुदताम् अपि भारत ॥ न कन्यां याचते कश् चिन् नापि कन्या प्रदीयते ॥ स्वयंग्राहा भविष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ राजानश् चाप्य् असंतुष्टाः परार्थान् मूढचेतसः ॥ सर्वोपायैर् हरिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ म्लेच्छीभूतं जगत् सर्वं भविष्यति च भारत ॥ हस्तो हस्तं परिमुषेद् युगान्ते पर्युपस्थिते ॥vastrāṇāṃ pravarā śāṇī dhānyānāṃ koradūṣakāḥ || bhāryāmitrāś ca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye || matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaś cāpy ajaiḍakam || goṣu naṣṭāsu puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye || anyonyaṃ parimuṣṇanto hiṃsayantaś ca mānavāḥ || ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye || sarittīreṣu kuddālair vāpayiṣyanti cauṣadhīḥ || tāś cāpy alpaphalās teṣāṃ bhaviṣyanti yugakṣaye || śrāddhe daive ca puruṣā ye ca nityaṃ dhṛtavratāḥ || te 'pi lobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam || pitā putrasya bhoktā ca pituḥ putras tathaiva ca || atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye || na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ || na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavilobhitāḥ || nimne kṛṣiṃ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukāḥ || ekahāyanavatsāṃś ca vāhayiṣyanti mānavāḥ || putraḥ pitṛvadhaṃ kṛtvā pitā putravadhaṃ tathā || nirudvego bṛhadvādī na nindām upalapsyate || mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ niśkriyaṃ yajñavarjitam || bhaviṣyati nirānandam anutsavam atho tathā || prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ hi tathā bandhumatām api || vidhavānāṃ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ || alpavīryabalāḥ stabdhā lobhamohaparāyaṇāḥ || tatkathādānasaṃtuṣṭā duṣṭānām api mānavāḥ || parigrahaṃ kariṣyanti pāpācāraparigrahāḥ || saṃghātayantaḥ kaunteya rājānaḥ pāpabuddhayaḥ || parasparavadhodyuktā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ || bhaviṣyanti yugasyānte kṣatriyā lokakaṇṭakāḥ || arakṣitāro lubdhāś ca mānāhaṃkāradarpitāḥ || kevalaṃ daṇḍarucayo bhaviṣyanti yugakṣaye || ākramyākramya sādhūnāṃ dārāṃś caiva dhanāni ca || bhokṣyante niranukrośā rudatām api bhārata || na kanyāṃ yācate kaś cin nāpi kanyā pradīyate || svayaṃgrāhā bhaviṣyanti yugānte paryupasthite || rājānaś cāpy asaṃtuṣṭāḥ parārthān mūḍhacetasaḥ || sarvopāyair hariṣyanti yugānte paryupasthite || mlecchībhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati ca bhārata || hasto hastaṃ parimuṣed yugānte paryupasthite ||Люди будут охвачены похотью, гневом, жадностью, насилием и взаимной враждой; варны смешаются, все станут подобны шудрам, тапас и истина исчезнут; одежда будет грубой, пища скудной, коровы исчезнут, люди будут жить мясом и рыбой, красть, вредить друг другу, отвергать джапу и становиться безбожными ворами; урожаи будут бедны, брахманы оставят обеты и Веду, не будет жертв и хомы, коров станут использовать как тягловых животных.

Translation

«Люди будут охвачены похотью, гневом, жадностью, насилием и взаимной враждой. Варны смешаются, все станут подобны шудрам; тапас и истина исчезнут. Одежда станет грубой, пища - скудной, люди будут жить рыбой и мясом, доить коз и овец, когда коровы исчезнут. Они станут воровать и вредить друг другу, отвергать джапу, становиться безбожными ворами. Урожаи будут бедны; ради еды люди будут жадно приходить на шраддхи и жертвы. Брахманы оставят обеты и Веду, не будет жертв и хомы, коров станут запрягать как тягловых животных».

Commentary

Кали проявляется в грубости пищи, речи и отношений. Уход коровы из центра жизни означает потерю мягкости, благодарности и жертвенного сознания.

Version

81550ed5e3d3 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC