Mahabharata 3.188.1-8

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तास् तु ते पार्था यमौ च पुरुषर्षभौ ॥
द्रौपद्या कृष्णया सार्धं नमश्चक्रुर् जनार्दनम् ॥
स चैतान् पुरुषव्याघ्र साम्ना परमवल्गुना ॥
सान्त्वयाम् आस मानार्हान् मन्यमानो यथाविधि ॥
युधिष्ठिरस् तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम् ॥
पुनः पप्रच्छ साम्राज्ये भविष्यां जगतो गतिम् ॥
आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतां वर ॥
मुने भार्गव यद् वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ ॥
अस्मिन् कलियुगे ऽप्य् अस्ति पुनः कौतूहलं मम ॥
समाकुलेषु धर्मेषु किं नु शेषं भविष्यति ॥
किंवीर्या मानवास् तत्र किमाहारविहारिणः ॥
किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये ॥
कां च काष्ठां समासाद्य पुनः संपत्स्यते कृतम् ॥
विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे ॥
इत्य् उक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनर् एवाभ्यभाषत ॥
रमयन् वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांश् च महामुनिः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktās tu te pārthā yamau ca puruṣarṣabhau ||
draupadyā kṛṣṇayā sārdhaṃ namaścakrur janārdanam ||
sa caitān puruṣavyāghra sāmnā paramavalgunā ||
sāntvayām āsa mānārhān manyamāno yathāvidhi ||
yudhiṣṭhiras tu kaunteyo mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim ||
punaḥ papraccha sāmrājye bhaviṣyāṃ jagato gatim ||
āścaryabhūtaṃ bhavataḥ śrutaṃ no vadatāṃ vara ||
mune bhārgava yad vṛttaṃ yugādau prabhavāpyayau ||
asmin kaliyuge 'py asti punaḥ kautūhalaṃ mama ||
samākuleṣu dharmeṣu kiṃ nu śeṣaṃ bhaviṣyati ||
kiṃvīryā mānavās tatra kimāhāravihāriṇaḥ ||
kimāyuṣaḥ kiṃvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye ||
kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya punaḥ saṃpatsyate kṛtam ||
vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase ||
ity uktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punar evābhyabhāṣata ||
ramayan vṛṣṇiśārdūlaṃ pāṇḍavāṃś ca mahāmuniḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच एवम् उक्तास् तु ते पार्था यमौ च पुरुषर्षभौ ॥ द्रौपद्या कृष्णया सार्धं नमश्चक्रुर् जनार्दनम् ॥ स चैतान् पुरुषव्याघ्र साम्ना परमवल्गुना ॥ सान्त्वयाम् आस मानार्हान् मन्यमानो यथाविधि ॥ युधिष्ठिरस् तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम् ॥ पुनः पप्रच्छ साम्राज्ये भविष्यां जगतो गतिम् ॥ आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतां वर ॥ मुने भार्गव यद् वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ ॥ अस्मिन् कलियुगे ऽप्य् अस्ति पुनः कौतूहलं मम ॥ समाकुलेषु धर्मेषु किं नु शेषं भविष्यति ॥ किंवीर्या मानवास् तत्र किमाहारविहारिणः ॥ किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये ॥ कां च काष्ठां समासाद्य पुनः संपत्स्यते कृतम् ॥ विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे ॥ इत्य् उक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनर् एवाभ्यभाषत ॥ रमयन् वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांश् च महामुनिः ॥vaiśaṃpāyana uvāca evam uktās tu te pārthā yamau ca puruṣarṣabhau || draupadyā kṛṣṇayā sārdhaṃ namaścakrur janārdanam || sa caitān puruṣavyāghra sāmnā paramavalgunā || sāntvayām āsa mānārhān manyamāno yathāvidhi || yudhiṣṭhiras tu kaunteyo mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim || punaḥ papraccha sāmrājye bhaviṣyāṃ jagato gatim || āścaryabhūtaṃ bhavataḥ śrutaṃ no vadatāṃ vara || mune bhārgava yad vṛttaṃ yugādau prabhavāpyayau || asmin kaliyuge 'py asti punaḥ kautūhalaṃ mama || samākuleṣu dharmeṣu kiṃ nu śeṣaṃ bhaviṣyati || kiṃvīryā mānavās tatra kimāhāravihāriṇaḥ || kimāyuṣaḥ kiṃvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye || kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya punaḥ saṃpatsyate kṛtam || vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase || ity uktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punar evābhyabhāṣata || ramayan vṛṣṇiśārdūlaṃ pāṇḍavāṃś ca mahāmuniḥ ||Пандавы и Драупади кланяются Джанардане, Кришна утешает их, а Юдхиштхира просит Маркандею рассказать, что будет в будущем Кали: что останется от дхармы, какой станет сила, пища, жизнь, одежда людей и когда вернется Крита.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Пандавы и Драупади поклонились Джанардане, а Кришна утешил их. Затем Юдхиштхира спросил Маркандею: “Когда дхармы смешаются в Кали, что останется? Каковы будут сила, пища, жизнь и одежда людей? И когда снова вернется Крита?”»

Commentary

После видения Нараяны вопрос о Кали звучит иначе: даже самый темный век находится в пределах времени, которым управляет Кришна.

Version

25d3ad16863f · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC