Mahabharata 3.188.38-58

Devanāgarī

सत्यं संक्षिप्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः ॥
स्थविरा बालमतयो बालाः स्थविरबुद्धयः ॥
भीरवः शूरमानीनः शूरा भीरुविषादिनः ॥
न विश्वसन्ति चान्योन्यं युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
एकाहार्यं जगत् सर्वं लोभमोहव्यवस्थितम् ॥
अधर्मो वर्धति महान् न च धर्मः प्रवर्तते ॥
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या न शिष्यन्ति जनाधिप ॥
एकवर्णस् तदा लोको भविष्यति युगक्षये ॥
न क्षंस्यति पिता पुत्रं पुत्रश् च पितरं तथा ॥
भार्या च पतिशुश्रूषां न करिष्यति का चन ॥
ये यवान्ना जनपदा गोधूमान्नास् तथैव च ॥
तान् देशान् संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
स्वैराहाराश् च पुरुषा योषितश् च विशां पते ॥
अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
म्लेच्छभूतं जगत् सर्वं भविष्यति युधिष्ठिर ॥
न श्राद्धैर् हि पितॄंश् चापि तर्पयिष्यन्ति मानवाः ॥
न कश् चित् कस्य चिच् छ्रोता न कश् चित् कस्य चिद् गुरुः ॥
तमोग्रस्तस् तदा लोको भविष्यति नराधिप ॥
परमायुश् च भविता तदा वर्षाणि षोडश ॥
ततः प्राणान् विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
पञ्चमे वाथ षष्ठे वा वर्षे कन्या प्रसूयते ॥
सप्तवर्षाष्टवर्षाश् च प्रजास्यन्ति नरास् तदा ॥
पत्यौ स्त्री तु तदा राजन् पुरुषो वा स्त्रियं प्रति ॥
युगान्ते राजशार्दूल न तोषम् उपयास्यति ॥
अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा हिंसा च प्रभविष्यति ॥
न कश् चित् कस्य चिद् दाता भविष्यति युगक्षये ॥
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश् चतुष्पथाः ॥
केशशूलाः स्त्रियश् चापि भविष्यन्ति युगक्षये ॥
म्लेच्छाः क्रूराः सर्वभक्षा दारुणाः सर्वकर्मसु ॥
भाविनः पश्चिमे काले मनुष्या नात्र संशयः ॥
क्रयविक्रयकाले च सर्वः सर्वस्य वञ्चनम् ॥
युगान्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तिलोभात् करिष्यति ॥
ज्ञानानि चाप्य् अविज्ञाय करिष्यन्ति क्रियास् तथा ॥
आत्मच्छन्देन वर्तन्ते युगान्ते पर्युपस्थिते ॥
स्वभावात् क्रूरकर्माणश् चान्योन्यम् अभिशङ्किनः ॥
भवितारो जनाः सर्वे संप्राप्ते युगसंक्षये ॥
आरामांश् चैव वृक्षांश् च नाशयिष्यन्ति निर्व्यथाः ॥
भविता संक्षयो लोके जीवितस्य च देहिनाम् ॥
तथा लोभाभिभूताश् च चरिष्यन्ति महीम् इमाम् ॥
ब्राह्मणाश् च भविष्यन्ति ब्रह्मस्वानि च भुञ्जते ॥
हाहाकृता द्विजाश् चैव भयार्ता वृषलार्दिताः ॥
त्रातारम् अलभन्तो वै भ्रमिष्यन्ति महीम् इमाम् ॥

Transliteration (IAST)

satyaṃ saṃkṣipyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ ||
sthavirā bālamatayo bālāḥ sthavirabuddhayaḥ ||
bhīravaḥ śūramānīnaḥ śūrā bhīruviṣādinaḥ ||
na viśvasanti cānyonyaṃ yugānte paryupasthite ||
ekāhāryaṃ jagat sarvaṃ lobhamohavyavasthitam ||
adharmo vardhati mahān na ca dharmaḥ pravartate ||
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā na śiṣyanti janādhipa ||
ekavarṇas tadā loko bhaviṣyati yugakṣaye ||
na kṣaṃsyati pitā putraṃ putraś ca pitaraṃ tathā ||
bhāryā ca patiśuśrūṣāṃ na kariṣyati kā cana ||
ye yavānnā janapadā godhūmānnās tathaiva ca ||
tān deśān saṃśrayiṣyanti yugānte paryupasthite ||
svairāhārāś ca puruṣā yoṣitaś ca viśāṃ pate ||
anyonyaṃ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite ||
mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati yudhiṣṭhira ||
na śrāddhair hi pitṝṃś cāpi tarpayiṣyanti mānavāḥ ||
na kaś cit kasya cic chrotā na kaś cit kasya cid guruḥ ||
tamograstas tadā loko bhaviṣyati narādhipa ||
paramāyuś ca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa ||
tataḥ prāṇān vimokṣyanti yugānte paryupasthite ||
pañcame vātha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyā prasūyate ||
saptavarṣāṣṭavarṣāś ca prajāsyanti narās tadā ||
patyau strī tu tadā rājan puruṣo vā striyaṃ prati ||
yugānte rājaśārdūla na toṣam upayāsyati ||
alpadravyā vṛthāliṅgā hiṃsā ca prabhaviṣyati ||
na kaś cit kasya cid dātā bhaviṣyati yugakṣaye ||
aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ ||
keśaśūlāḥ striyaś cāpi bhaviṣyanti yugakṣaye ||
mlecchāḥ krūrāḥ sarvabhakṣā dāruṇāḥ sarvakarmasu ||
bhāvinaḥ paścime kāle manuṣyā nātra saṃśayaḥ ||
krayavikrayakāle ca sarvaḥ sarvasya vañcanam ||
yugānte bharataśreṣṭha vṛttilobhāt kariṣyati ||
jñānāni cāpy avijñāya kariṣyanti kriyās tathā ||
ātmacchandena vartante yugānte paryupasthite ||
svabhāvāt krūrakarmāṇaś cānyonyam abhiśaṅkinaḥ ||
bhavitāro janāḥ sarve saṃprāpte yugasaṃkṣaye ||
ārāmāṃś caiva vṛkṣāṃś ca nāśayiṣyanti nirvyathāḥ ||
bhavitā saṃkṣayo loke jīvitasya ca dehinām ||
tathā lobhābhibhūtāś ca cariṣyanti mahīm imām ||
brāhmaṇāś ca bhaviṣyanti brahmasvāni ca bhuñjate ||
hāhākṛtā dvijāś caiva bhayārtā vṛṣalārditāḥ ||
trātāram alabhanto vai bhramiṣyanti mahīm imām ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

सत्यं संक्षिप्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः ॥ स्थविरा बालमतयो बालाः स्थविरबुद्धयः ॥ भीरवः शूरमानीनः शूरा भीरुविषादिनः ॥ न विश्वसन्ति चान्योन्यं युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ एकाहार्यं जगत् सर्वं लोभमोहव्यवस्थितम् ॥ अधर्मो वर्धति महान् न च धर्मः प्रवर्तते ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या न शिष्यन्ति जनाधिप ॥ एकवर्णस् तदा लोको भविष्यति युगक्षये ॥ न क्षंस्यति पिता पुत्रं पुत्रश् च पितरं तथा ॥ भार्या च पतिशुश्रूषां न करिष्यति का चन ॥ ये यवान्ना जनपदा गोधूमान्नास् तथैव च ॥ तान् देशान् संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ स्वैराहाराश् च पुरुषा योषितश् च विशां पते ॥ अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ म्लेच्छभूतं जगत् सर्वं भविष्यति युधिष्ठिर ॥ न श्राद्धैर् हि पितॄंश् चापि तर्पयिष्यन्ति मानवाः ॥ न कश् चित् कस्य चिच् छ्रोता न कश् चित् कस्य चिद् गुरुः ॥ तमोग्रस्तस् तदा लोको भविष्यति नराधिप ॥ परमायुश् च भविता तदा वर्षाणि षोडश ॥ ततः प्राणान् विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ पञ्चमे वाथ षष्ठे वा वर्षे कन्या प्रसूयते ॥ सप्तवर्षाष्टवर्षाश् च प्रजास्यन्ति नरास् तदा ॥ पत्यौ स्त्री तु तदा राजन् पुरुषो वा स्त्रियं प्रति ॥ युगान्ते राजशार्दूल न तोषम् उपयास्यति ॥ अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा हिंसा च प्रभविष्यति ॥ न कश् चित् कस्य चिद् दाता भविष्यति युगक्षये ॥ अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश् चतुष्पथाः ॥ केशशूलाः स्त्रियश् चापि भविष्यन्ति युगक्षये ॥ म्लेच्छाः क्रूराः सर्वभक्षा दारुणाः सर्वकर्मसु ॥ भाविनः पश्चिमे काले मनुष्या नात्र संशयः ॥ क्रयविक्रयकाले च सर्वः सर्वस्य वञ्चनम् ॥ युगान्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तिलोभात् करिष्यति ॥ ज्ञानानि चाप्य् अविज्ञाय करिष्यन्ति क्रियास् तथा ॥ आत्मच्छन्देन वर्तन्ते युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ स्वभावात् क्रूरकर्माणश् चान्योन्यम् अभिशङ्किनः ॥ भवितारो जनाः सर्वे संप्राप्ते युगसंक्षये ॥ आरामांश् चैव वृक्षांश् च नाशयिष्यन्ति निर्व्यथाः ॥ भविता संक्षयो लोके जीवितस्य च देहिनाम् ॥ तथा लोभाभिभूताश् च चरिष्यन्ति महीम् इमाम् ॥ ब्राह्मणाश् च भविष्यन्ति ब्रह्मस्वानि च भुञ्जते ॥ हाहाकृता द्विजाश् चैव भयार्ता वृषलार्दिताः ॥ त्रातारम् अलभन्तो वै भ्रमिष्यन्ति महीम् इमाम् ॥satyaṃ saṃkṣipyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ || sthavirā bālamatayo bālāḥ sthavirabuddhayaḥ || bhīravaḥ śūramānīnaḥ śūrā bhīruviṣādinaḥ || na viśvasanti cānyonyaṃ yugānte paryupasthite || ekāhāryaṃ jagat sarvaṃ lobhamohavyavasthitam || adharmo vardhati mahān na ca dharmaḥ pravartate || brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā na śiṣyanti janādhipa || ekavarṇas tadā loko bhaviṣyati yugakṣaye || na kṣaṃsyati pitā putraṃ putraś ca pitaraṃ tathā || bhāryā ca patiśuśrūṣāṃ na kariṣyati kā cana || ye yavānnā janapadā godhūmānnās tathaiva ca || tān deśān saṃśrayiṣyanti yugānte paryupasthite || svairāhārāś ca puruṣā yoṣitaś ca viśāṃ pate || anyonyaṃ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite || mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati yudhiṣṭhira || na śrāddhair hi pitṝṃś cāpi tarpayiṣyanti mānavāḥ || na kaś cit kasya cic chrotā na kaś cit kasya cid guruḥ || tamograstas tadā loko bhaviṣyati narādhipa || paramāyuś ca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa || tataḥ prāṇān vimokṣyanti yugānte paryupasthite || pañcame vātha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyā prasūyate || saptavarṣāṣṭavarṣāś ca prajāsyanti narās tadā || patyau strī tu tadā rājan puruṣo vā striyaṃ prati || yugānte rājaśārdūla na toṣam upayāsyati || alpadravyā vṛthāliṅgā hiṃsā ca prabhaviṣyati || na kaś cit kasya cid dātā bhaviṣyati yugakṣaye || aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ || keśaśūlāḥ striyaś cāpi bhaviṣyanti yugakṣaye || mlecchāḥ krūrāḥ sarvabhakṣā dāruṇāḥ sarvakarmasu || bhāvinaḥ paścime kāle manuṣyā nātra saṃśayaḥ || krayavikrayakāle ca sarvaḥ sarvasya vañcanam || yugānte bharataśreṣṭha vṛttilobhāt kariṣyati || jñānāni cāpy avijñāya kariṣyanti kriyās tathā || ātmacchandena vartante yugānte paryupasthite || svabhāvāt krūrakarmāṇaś cānyonyam abhiśaṅkinaḥ || bhavitāro janāḥ sarve saṃprāpte yugasaṃkṣaye || ārāmāṃś caiva vṛkṣāṃś ca nāśayiṣyanti nirvyathāḥ || bhavitā saṃkṣayo loke jīvitasya ca dehinām || tathā lobhābhibhūtāś ca cariṣyanti mahīm imām || brāhmaṇāś ca bhaviṣyanti brahmasvāni ca bhuñjate || hāhākṛtā dvijāś caiva bhayārtā vṛṣalārditāḥ || trātāram alabhanto vai bhramiṣyanti mahīm imām ||Отцы и сыновья будут есть пищу друг друга, появятся убийства родителей и детей без стыда; мир станет млекчха-подобным, без жертв, праздников и радости; цари будут грешными хищниками, отнимать жен и богатство у добрых, дочерей будут брать самовольно, люди не будут доверять друг другу, семья распадется, не будет шраддхи, наставника и слушателя, возраст сократится, дети будут рождаться слишком рано, брак и дар потеряют силу.

Translation

«Отцы и сыновья будут присваивать пищу друг друга; появятся убийства родителей и детей без стыда. Мир станет похож на владение млекчхов, без жертв, праздников и радости. Цари будут грешными хищниками, живущими наказанием и отнимающими жен и богатство у добрых. Дочерей не будут отдавать по правилу, их станут брать самовольно. Люди будут красть друг у друга, доверие исчезнет, семьи распадутся, шраддхи прекратятся, не будет ни наставника, ни достойного слушателя. Возраст сократится, дети будут рождаться слишком рано, брак и дар потеряют силу».

Commentary

Когда нарушается доверие между поколениями, общество теряет память о дхарме. Шраддха, учитель и семья - это каналы, через которые закон передается дальше.

Version

433214f1f6f3 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC