Mahabharata 3.262.5-14

Devanāgarī

शशंस रावणस् तस्मै तत् सर्वं रामचेष्टितम् ॥
मारीचस् त्व् अब्रवीच् छ्रुत्वा समासेनैव रावणम् ॥
अलं ते रामम् आसाद्य वीर्यज्ञो ह्य् अस्मि तस्य वै ॥
बाणवेगं हि कस् तस्य शक्तः सोढुं महात्मनः ॥
प्रव्रज्यायां हि मे हेतुः स एव पुरुषर्षभः ॥
विनाशमुखम् एतत् ते केनाख्यातं दुरात्मना ॥
तम् उवाचाथ सक्रोधो रावणः परिभर्त्सयन् ॥
अकुर्वतो ऽस्मद्वचनं स्यान् मृत्युर् अपि ते ध्रुवम् ॥
मारीचश् चिन्तयाम् आस विशिष्टान् मरणं वरम् ॥
अवश्यं मरणे प्राप्ते करिष्याम्य् अस्य यन् मतम् ॥
ततस् तं प्रत्युवाचाथ मारीचो राक्षसेश्वरम् ॥
किं ते साह्यं मया कार्यं करिष्याम्य् अवशो ऽपि तत् ॥
तम् अब्रवीद् दशग्रीवो गच्छ सीतां प्रलोभय ॥
रत्नशृङ्गो मृगो भूत्वा रत्नचित्रतनूरुहः ॥
ध्रुवं सीता समालक्ष्य त्वां रामं चोदयिष्यति ॥
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे सीता वश्या भविष्यति ॥
ताम् आदायापनेष्यामि ततः स न भविष्यति ॥
भार्यावियोगाद् दुर्बुद्धिर् एतत् साह्यं कुरुष्व मे ॥
इत्य् एवम् उक्तो मारीचः कृत्वोदकम् अथात्मनः ॥
रावणं पुरतो यान्तम् अन्वगच्छत् सुदुःखितः ॥

Transliteration (IAST)

śaśaṃsa rāvaṇas tasmai tat sarvaṃ rāmaceṣṭitam ||
mārīcas tv abravīc chrutvā samāsenaiva rāvaṇam ||
alaṃ te rāmam āsādya vīryajño hy asmi tasya vai ||
bāṇavegaṃ hi kas tasya śaktaḥ soḍhuṃ mahātmanaḥ ||
pravrajyāyāṃ hi me hetuḥ sa eva puruṣarṣabhaḥ ||
vināśamukham etat te kenākhyātaṃ durātmanā ||
tam uvācātha sakrodho rāvaṇaḥ paribhartsayan ||
akurvato 'smadvacanaṃ syān mṛtyur api te dhruvam ||
mārīcaś cintayām āsa viśiṣṭān maraṇaṃ varam ||
avaśyaṃ maraṇe prāpte kariṣyāmy asya yan matam ||
tatas taṃ pratyuvācātha mārīco rākṣaseśvaram ||
kiṃ te sāhyaṃ mayā kāryaṃ kariṣyāmy avaśo 'pi tat ||
tam abravīd daśagrīvo gaccha sītāṃ pralobhaya ||
ratnaśṛṅgo mṛgo bhūtvā ratnacitratanūruhaḥ ||
dhruvaṃ sītā samālakṣya tvāṃ rāmaṃ codayiṣyati ||
apakrānte ca kākutsthe sītā vaśyā bhaviṣyati ||
tām ādāyāpaneṣyāmi tataḥ sa na bhaviṣyati ||
bhāryāviyogād durbuddhir etat sāhyaṃ kuruṣva me ||
ity evam ukto mārīcaḥ kṛtvodakam athātmanaḥ ||
rāvaṇaṃ purato yāntam anvagacchat suduḥkhitaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

शशंस रावणस् तस्मै तत् सर्वं रामचेष्टितम् ॥ मारीचस् त्व् अब्रवीच् छ्रुत्वा समासेनैव रावणम् ॥ अलं ते रामम् आसाद्य वीर्यज्ञो ह्य् अस्मि तस्य वै ॥ बाणवेगं हि कस् तस्य शक्तः सोढुं महात्मनः ॥ प्रव्रज्यायां हि मे हेतुः स एव पुरुषर्षभः ॥ विनाशमुखम् एतत् ते केनाख्यातं दुरात्मना ॥ तम् उवाचाथ सक्रोधो रावणः परिभर्त्सयन् ॥ अकुर्वतो ऽस्मद्वचनं स्यान् मृत्युर् अपि ते ध्रुवम् ॥ मारीचश् चिन्तयाम् आस विशिष्टान् मरणं वरम् ॥ अवश्यं मरणे प्राप्ते करिष्याम्य् अस्य यन् मतम् ॥ ततस् तं प्रत्युवाचाथ मारीचो राक्षसेश्वरम् ॥ किं ते साह्यं मया कार्यं करिष्याम्य् अवशो ऽपि तत् ॥ तम् अब्रवीद् दशग्रीवो गच्छ सीतां प्रलोभय ॥ रत्नशृङ्गो मृगो भूत्वा रत्नचित्रतनूरुहः ॥ ध्रुवं सीता समालक्ष्य त्वां रामं चोदयिष्यति ॥ अपक्रान्ते च काकुत्स्थे सीता वश्या भविष्यति ॥ ताम् आदायापनेष्यामि ततः स न भविष्यति ॥ भार्यावियोगाद् दुर्बुद्धिर् एतत् साह्यं कुरुष्व मे ॥ इत्य् एवम् उक्तो मारीचः कृत्वोदकम् अथात्मनः ॥ रावणं पुरतो यान्तम् अन्वगच्छत् सुदुःखितः ॥śaśaṃsa rāvaṇas tasmai tat sarvaṃ rāmaceṣṭitam || mārīcas tv abravīc chrutvā samāsenaiva rāvaṇam || alaṃ te rāmam āsādya vīryajño hy asmi tasya vai || bāṇavegaṃ hi kas tasya śaktaḥ soḍhuṃ mahātmanaḥ || pravrajyāyāṃ hi me hetuḥ sa eva puruṣarṣabhaḥ || vināśamukham etat te kenākhyātaṃ durātmanā || tam uvācātha sakrodho rāvaṇaḥ paribhartsayan || akurvato 'smadvacanaṃ syān mṛtyur api te dhruvam || mārīcaś cintayām āsa viśiṣṭān maraṇaṃ varam || avaśyaṃ maraṇe prāpte kariṣyāmy asya yan matam || tatas taṃ pratyuvācātha mārīco rākṣaseśvaram || kiṃ te sāhyaṃ mayā kāryaṃ kariṣyāmy avaśo 'pi tat || tam abravīd daśagrīvo gaccha sītāṃ pralobhaya || ratnaśṛṅgo mṛgo bhūtvā ratnacitratanūruhaḥ || dhruvaṃ sītā samālakṣya tvāṃ rāmaṃ codayiṣyati || apakrānte ca kākutsthe sītā vaśyā bhaviṣyati || tām ādāyāpaneṣyāmi tataḥ sa na bhaviṣyati || bhāryāviyogād durbuddhir etat sāhyaṃ kuruṣva me || ity evam ukto mārīcaḥ kṛtvodakam athātmanaḥ || rāvaṇaṃ purato yāntam anvagacchat suduḥkhitaḥ ||Равана рассказывает Мариче о действиях Рамы; Марича кратко предупреждает Равану, что не стоит встречаться с Рамой, потому что он знает его силу и никто не выдержит скорость стрелы великого духом; именно Рама стал причиной ухода Маричи в отшельничество, и этот замысел — уста гибели; разгневанный Равана угрожает ему смертью за непослушание; Марича думает, что при неизбежной смерти лучше особенная смерть, и соглашается помочь; Равана велит ему стать драгоценнорогим оленем, соблазнить Ситу, увести Раму, после чего Сита станет беззащитной, и Равана унесет ее; Марича совершает воду для себя и, несчастный, следует за Раваной.

Translation

Равана рассказал Мариче обо всем, что сделал Рама. Марича, услышав это, кратко сказал: «Довольно тебе идти против Рамы. Я знаю его силу. Кто способен выдержать скорость стрелы этого великого духом? Именно он стал причиной моего отшельничества. Кто из дурных людей указал тебе эти уста гибели?» Но Равана разгневался и пригрозил смертью за непослушание. Марича подумал: если смерть неизбежна, лучше особенная смерть, и согласился помочь. Тогда Равана велел ему стать драгоценнорогим оленем, соблазнить Ситу и увести Раму; когда Какутстха удалится, Сита станет беззащитной, и он унесет ее. Марича совершил воду для себя и, несчастный, последовал за Раваной».

Commentary

Здесь ясно видна разница между страхом перед силой и почтением к правде. Марича боится Рамы, но не становится его слугой; поэтому его знание оборачивается лишь выбором более чистой смерти.

Version

d2328961ec21 · published Jun 18, 2026, 7:33:40 AM UTC