Mahabharata 3.262.15-22

Devanāgarī

ततस् तस्याश्रमं गत्वा रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥
चक्रतुस् तत् तथा सर्वम् उभौ यत् पूर्वमन्त्रितम् ॥
रावणस् तु यतिर् भूत्वा मुण्डः कुण्डी त्रिदण्डधृक् ॥
मृगश् च भूत्वा मारीचस् तं देशम् उपजग्मतुः ॥
दर्शयाम् आस वैदेहीं मारीचो मृगरूपधृक् ॥
चोदयाम् आस तस्यार्थे सा रामं विधिचोदिता ॥
रामस् तस्याः प्रियं कुर्वन् धनुर् आदाय सत्वरः ॥
रक्षार्थे लक्ष्मणं न्यस्य प्रययौ मृगलिप्सया ॥
स धन्वी बद्धतूणीरः खड्गगोधाङ्गुलित्रवान् ॥
अन्वधावन् मृगं रामो रुद्रस् तारामृगं यथा ॥
सो ऽन्तर्हितः पुनस् तस्य दर्शनं राक्षसो व्रजन् ॥
चकर्ष महद् अध्वानं रामस् तं बुबुधे ततः ॥
निशाचरं विदित्वा तं राघवः प्रतिभानवान् ॥
अमोघं शरम् आदाय जघान मृगरूपिणम् ॥
स रामबाणाभिहतः कृत्वा रामस्वरं तदा ॥
हा सीते लक्ष्मणेत्य् एवं चुक्रोशार्तस्वरेण ह ॥

Transliteration (IAST)

tatas tasyāśramaṃ gatvā rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ ||
cakratus tat tathā sarvam ubhau yat pūrvamantritam ||
rāvaṇas tu yatir bhūtvā muṇḍaḥ kuṇḍī tridaṇḍadhṛk ||
mṛgaś ca bhūtvā mārīcas taṃ deśam upajagmatuḥ ||
darśayām āsa vaidehīṃ mārīco mṛgarūpadhṛk ||
codayām āsa tasyārthe sā rāmaṃ vidhicoditā ||
rāmas tasyāḥ priyaṃ kurvan dhanur ādāya satvaraḥ ||
rakṣārthe lakṣmaṇaṃ nyasya prayayau mṛgalipsayā ||
sa dhanvī baddhatūṇīraḥ khaḍgagodhāṅgulitravān ||
anvadhāvan mṛgaṃ rāmo rudras tārāmṛgaṃ yathā ||
so 'ntarhitaḥ punas tasya darśanaṃ rākṣaso vrajan ||
cakarṣa mahad adhvānaṃ rāmas taṃ bubudhe tataḥ ||
niśācaraṃ viditvā taṃ rāghavaḥ pratibhānavān ||
amoghaṃ śaram ādāya jaghāna mṛgarūpiṇam ||
sa rāmabāṇābhihataḥ kṛtvā rāmasvaraṃ tadā ||
hā sīte lakṣmaṇety evaṃ cukrośārtasvareṇa ha ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ततस् तस्याश्रमं गत्वा रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ चक्रतुस् तत् तथा सर्वम् उभौ यत् पूर्वमन्त्रितम् ॥ रावणस् तु यतिर् भूत्वा मुण्डः कुण्डी त्रिदण्डधृक् ॥ मृगश् च भूत्वा मारीचस् तं देशम् उपजग्मतुः ॥ दर्शयाम् आस वैदेहीं मारीचो मृगरूपधृक् ॥ चोदयाम् आस तस्यार्थे सा रामं विधिचोदिता ॥ रामस् तस्याः प्रियं कुर्वन् धनुर् आदाय सत्वरः ॥ रक्षार्थे लक्ष्मणं न्यस्य प्रययौ मृगलिप्सया ॥ स धन्वी बद्धतूणीरः खड्गगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ अन्वधावन् मृगं रामो रुद्रस् तारामृगं यथा ॥ सो ऽन्तर्हितः पुनस् तस्य दर्शनं राक्षसो व्रजन् ॥ चकर्ष महद् अध्वानं रामस् तं बुबुधे ततः ॥ निशाचरं विदित्वा तं राघवः प्रतिभानवान् ॥ अमोघं शरम् आदाय जघान मृगरूपिणम् ॥ स रामबाणाभिहतः कृत्वा रामस्वरं तदा ॥ हा सीते लक्ष्मणेत्य् एवं चुक्रोशार्तस्वरेण ह ॥tatas tasyāśramaṃ gatvā rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ || cakratus tat tathā sarvam ubhau yat pūrvamantritam || rāvaṇas tu yatir bhūtvā muṇḍaḥ kuṇḍī tridaṇḍadhṛk || mṛgaś ca bhūtvā mārīcas taṃ deśam upajagmatuḥ || darśayām āsa vaidehīṃ mārīco mṛgarūpadhṛk || codayām āsa tasyārthe sā rāmaṃ vidhicoditā || rāmas tasyāḥ priyaṃ kurvan dhanur ādāya satvaraḥ || rakṣārthe lakṣmaṇaṃ nyasya prayayau mṛgalipsayā || sa dhanvī baddhatūṇīraḥ khaḍgagodhāṅgulitravān || anvadhāvan mṛgaṃ rāmo rudras tārāmṛgaṃ yathā || so 'ntarhitaḥ punas tasya darśanaṃ rākṣaso vrajan || cakarṣa mahad adhvānaṃ rāmas taṃ bubudhe tataḥ || niśācaraṃ viditvā taṃ rāghavaḥ pratibhānavān || amoghaṃ śaram ādāya jaghāna mṛgarūpiṇam || sa rāmabāṇābhihataḥ kṛtvā rāmasvaraṃ tadā || hā sīte lakṣmaṇety evaṃ cukrośārtasvareṇa ha ||Равана и Марича приходят к ашраму Рамы и делают все, как прежде задумали: Равана принимает облик бритоголового аскета с сосудом и тремя посохами, а Марича становится оленем; Марича показывает себя Сите, и она, как было назначено судьбой, побуждает Раму добыть его; Рама, желая сделать ей приятное, берет лук, оставляет Лакшману охранять ее и преследует оленя; Марича то исчезает, то снова показывается, уводя Раму далеко; Рама понимает, что это ночной странник, берет безошибочную стрелу и убивает оленя-ракшаса; пораженный стрелой, Марича голосом Рамы кричит: «О Сита, о Лакшмана!»

Translation

Равана и Марича пришли к ашраму Рамы и сделали все, как задумали. Равана стал бритоголовым аскетом с сосудом и тремя посохами, а Марича - оленем. Марича показался Сите, и она, как было назначено судьбой, побудила Раму добыть его. Рама, желая сделать ей приятное, взял лук, оставил Лакшману охранять ее и погнался за оленем. Марича то исчезал, то снова показывался, уводя Раму далеко. Рама понял, что это ночной странник, взял безошибочную стрелу и убил оленя-ракшаса. Пораженный стрелой, Марича голосом Рамы закричал: «О Сита, о Лакшмана!»

Commentary

Иллюзия действует через самое дорогое: голос любимого становится орудием обмана. Испытание Ситы и Лакшманы рождается не из их слабости, а из силы привязанности к Раме.

Version

3a4892a48969 · published Jun 18, 2026, 7:33:40 AM UTC