Mahabharata
Jayadratha-vadha-parva (The Battle of Stones)7.97.42–44
7475 / 15823
Mahabharata · 7.97.42–44
Devanāgarī

अश्मचूर्णैः समाकीर्णा मनुष्याश् च वयांसि च ॥
नाशक्नुवन्न् अवस्थातुं भ्रमरैर् इव दंशिताः ॥
हतशिष्टा विरुधिरा भिन्नमस्तकपिण्डिकाः ॥
कुञ्जराः संन्यवर्तन्त युयुधानरथं प्रथि ॥
ततः शब्दः समभवत् तव सैन्यस्य मारिष ॥
माधवेनार्द्यमानस्य सागरस्येव दारुणः ॥

Transliteration (IAST)

aśmacūrṇaiḥ samākīrṇā manuṣyāś ca vayāṃsi ca ||
nāśaknuvann avasthātuṃ bhramarair iva daṃśitāḥ ||
hataśiṣṭā virudhirā bhinnamastakapiṇḍikāḥ ||
kuñjarāḥ saṃnyavartanta yuyudhānarathaṃ prathi ||
tataḥ śabdaḥ samabhavat tava sainyasya māriṣa ||
mādhavenārdyamānasya sāgarasyeva dāruṇaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अश्मचूर्णैः समाकीर्णाःaśmacūrṇaiḥ samākīrṇāḥstrewn with stone-dust; covered with stone-dust
मनुष्याः च वयांसि चmanuṣyāḥ ca vayāṃsi caand men, and birds; and men, and birds
न अशक्नुवन् अवस्थातुम्na aśaknuvan avasthātumcould not stand firm; could not hold their ground
भ्रमरैः इव दंशिताःbhramaraiḥ iva daṃśitāḥas if stung by bees; as though bitten by bees
हतशिष्टाः विरुधिराःhataśiṣṭāḥ virudhirāḥthose left alive [after the slaughter], bloodied; the remnant [of the carnage], covered in blood
भिन्नमस्तकपिण्डिकाःbhinnamastakapiṇḍikāḥ[with] shattered temple-lumps; with shattered temple-bosses
कुञ्जराः संन्यवर्तन्तkuñjarāḥ saṃnyavartantathe elephants turned back; the elephants wheeled about
युयुधानरथम् प्रतिyuyudhānaratham prati[away] from Yuyudhana's chariot; away from Yuyudhana's chariot
ततः शब्दः समभवत्tataḥ śabdaḥ samabhavatthen a din arose; then a clamor rose up
तव सैन्यस्य मारिषtava sainyasya māriṣaof your army, O venerable one; of your host, O honored one
माधवेन अर्द्यमानस्यmādhavena ardyamānasyabeing harassed by the Madhava; harassed by the Madhava
सागरस्य इव दारुणःsāgarasya iva dāruṇaḥlike [that] of the ocean, terrible; as though of the ocean, dreadful
Translation

"Strewn with stone-dust, both men and birds could not stand firm, as if stung by bees. Those left alive [after the slaughter], bloodied, [with] shattered temple-bosses, the elephants turned back [away] from Yuyudhana's chariot. Then a din arose from your army, O venerable one, harassed by the Madhava, terrible as [that] of the ocean."

Version

bbe6cebb064a · published Jul 19, 2026, 4:08:02 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with