Mahabharata
Āśvamedhika-parva (vāṅmanasasaṃvāda) (The Dispute of Speech and Mind)14.21.20
13311 / 15823
Mahabharata · 14.21.20
Devanāgarī

प्राणेन या संभवते शरीरे; प्राणाद् अपानं प्रतिपद्यते च ॥
उदानभूता च विसृज्य देहं; व्यानेन सर्वं दिवम् आवृणोति ॥

Transliteration (IAST)

prāṇena yā saṃbhavate śarīre; prāṇād apānaṃ pratipadyate ca ||
udānabhūtā ca visṛjya dehaṃ; vyānena sarvaṃ divam āvṛṇoti ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्राणेन या संभवते शरीरेprāṇena yā saṃbhavate śarīre[та,] что праною рождается в теле; [та,] что праною возникает в теле
प्राणात् अपानं प्रतिपद्यते चprāṇāt apānaṃ pratipadyate caи от праны [в] апану переходит; и от праны переходит [в] апану
उदानभूता च विसृज्य देहंudānabhūtā ca visṛjya dehaṃстав уданой и оставив тело; став уданой и покинув тело
व्यानेन सर्वं दिवम् आवृणोतिvyānena sarvaṃ divam āvṛṇotiвьяною всё небо объемлет; вьяною объемлет всё небо
Translation

[Брахман сказал:] «[Та речь,] что праною рождается в теле и от праны переходит [в] апану, став уданой и оставив тело, вьяною объемлет всё небо, —

Version

832c74c1b4af · published Jun 21, 2026, 4:40:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with