Brāhmaṇa
यस्तु कालांतरेणापि नाशसंज्ञामुपैति वै ॥ परिणामादिसंभूतं तद्वस्तु नृप तञ्च किम्
त्वं राजा सर्वसोकस्य पितुः पुत्रो रिपो रिपुः ॥ पत्न्याः पतिः पिता सूनोः कस्त्वं भूप वदाम्यहम्
त्वं किमेतच्चिरः किं तु शिरस्तव तथो दरम् ॥ किमु पादादिकं त्वेतन्नैव किं ते महीपते
समस्तावयवेभ्यस्त्वं पृथग्भूतो व्यवस्थितः ॥ कोऽहमित्यत्र निपुणं भूत्वा चिंतय पार्थिव
एवं व्यवस्थिते तत्त्वे मयाहमिति भावितुम् ॥ पृथकूचरणनिष्पाद्यं शक्यं तु नृपते कथम्
yastu kālāṃtareṇāpi nāśasaṃjñāmupaiti vai || pariṇāmādisaṃbhūtaṃ tadvastu nṛpa tañca kim
tvaṃ rājā sarvasokasya pituḥ putro ripo ripuḥ || patnyāḥ patiḥ pitā sūnoḥ kastvaṃ bhūpa vadāmyaham
tvaṃ kimetacciraḥ kiṃ tu śirastava tatho daram || kimu pādādikaṃ tvetannaiva kiṃ te mahīpate
samastāvayavebhyastvaṃ pṛthagbhūto vyavasthitaḥ || ko'hamityatra nipuṇaṃ bhūtvā ciṃtaya pārthiva
evaṃ vyavasthite tattve mayāhamiti bhāvitum || pṛthakūcaraṇaniṣpādyaṃ śakyaṃ tu nṛpate katham
Брахман: «А то, что и с течением времени приходит к имени гибели, возникшее из превращения и прочего, — то и есть вещь, о царь; а что она такое? Ты — царь всего народа, отцу — сын, врагу — враг, жене — муж, сыну — отец; кто же ты, о царь? Я скажу. Ты — что? Эта ли голова? Или голова твоя? И живот? Или стопы и прочее? Но ведь это не ты, — что же тогда твоё, о владыка земли? Ты пребываешь отдельным от всех членов; „кто я“ — здесь, став внимательным, поразмысли, о царь. При такой установленной истине — как возможно, о царь, мыслить „я“, что совершается отдельным действием?»
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde aṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
57ed298ac559 · published Sep 5, 2026, 4:16:37 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Один и тот же человек одновременно сын, враг, муж, отец и царь. Все пять имён верны, и ни одно не отвечает на вопрос, кто он.
Вопрос перебирает тело по частям — голова, живот, стопы — и всякий раз получает отказ. Оставшееся не названо, а лишь очищено от лишнего.
Вместо ответа дано задание: стань внимательным и поразмысли сам. Учение здесь кончается там, где начинается собственная работа.