Sanat-kumāra
खबीजं कामबीजं च लक्ष्मीबीजद्वयं ततः मायातारान्तिमो मन्त्रः सहस्राक्षरसम्मितः
कपिलोऽस्य मुनिश्छन्दो जगती देवता पुनः श्रीलक्ष्मीर्नृहरिर्बीजं क्षौं शक्तिर्वह्निवल्लभा
श्वेतो वर्ण उदात्तश्च स्वरः प्रोक्तो मनीषिभिः क्षेत्रं च परमात्मा तु विनियोगोऽखिलाप्तये
क्षः सहस्रबाहवेन्ते सहस्रायुधधराय च नृसिहान्तं वह्निजायास्त्रायफट् मन्त्र ईरितः
अनेन करशुद्धिं च कृत्वाङ्गानि समाचरेत् तारः क्षां च सहस्रान्ते क्षरशब्दाद्विजृम्भितम्
नृसिंहायाग्निजायान्तो हृदये मनुरीरितः मारः क्षीं च महातेनुं प्रभान्ते विकरेति च
नृसिंहायाग्निजायान्ते शिरोमन्त्रः प्रकीर्तितः तारः क्षूं तप्तयंहायश्चादृक् केशान्त ईरयेत्
ज्वलत्यावकलो कूर्मो दीर्घा वज्राधिकेति च नखस्पर्शाद्दिव्यासिंह नमोऽस्तु भगवन् हरिः
महाध्वस्त जगद्रू प नृसिंहाय द्वयंद्वयम् अनेन च शिखा प्रोक्ता कवचं तदनन्तरम्
तारः क्षैं च सुवर्णं ते मदमत्तपदं ततः विह्वलितनृसिंहाय स्वाहान्तं कवचं स्मृतम्
तारः क्षौं च सहस्राय विश्वरूपपदं वदेत् धारणेग्निप्रियान्तोऽय नेत्रमन्त्रः प्रकीर्तितः
तारो क्षश्च सहस्रान्ते वारावेपदमीरयेत् सहस्रान्ते युधायाथ नृसिंहायाग्निसुन्दरी
khabījaṃ kāmabījaṃ ca lakṣmībījadvayaṃ tataḥ māyātārāntimo mantraḥ sahasrākṣarasammitaḥ
kapilo'sya muniśchando jagatī devatā punaḥ śrīlakṣmīrnṛharirbījaṃ kṣauṃ śaktirvahnivallabhā
śveto varṇa udāttaśca svaraḥ prokto manīṣibhiḥ kṣetraṃ ca paramātmā tu viniyogo'khilāptaye
kṣaḥ sahasrabāhavente sahasrāyudhadharāya ca nṛsihāntaṃ vahnijāyāstrāyaphaṭ mantra īritaḥ
anena karaśuddhiṃ ca kṛtvāṅgāni samācaret tāraḥ kṣāṃ ca sahasrānte kṣaraśabdādvijṛmbhitam
nṛsiṃhāyāgnijāyānto hṛdaye manurīritaḥ māraḥ kṣīṃ ca mahātenuṃ prabhānte vikareti ca
nṛsiṃhāyāgnijāyānte śiromantraḥ prakīrtitaḥ tāraḥ kṣūṃ taptayaṃhāyaścādṛk keśānta īrayet
jvalatyāvakalo kūrmo dīrghā vajrādhiketi ca nakhasparśāddivyāsiṃha namo'stu bhagavan hariḥ
mahādhvasta jagadrū pa nṛsiṃhāya dvayaṃdvayam anena ca śikhā proktā kavacaṃ tadanantaram
tāraḥ kṣaiṃ ca suvarṇaṃ te madamattapadaṃ tataḥ vihvalitanṛsiṃhāya svāhāntaṃ kavacaṃ smṛtam
tāraḥ kṣauṃ ca sahasrāya viśvarūpapadaṃ vadet dhāraṇegnipriyānto'ya netramantraḥ prakīrtitaḥ
tāro kṣaśca sahasrānte vārāvepadamīrayet sahasrānte yudhāyātha nṛsiṃhāyāgnisundarī
«...слог-семя пространства, слог-семя желания и двойной слог-семя Лакшми, затем «майя», с пранавой в конце — мантра, исчисляемая тысячею слогов. Риши у неё Капила, размер — джагати, божество — благословенный Лакшми-Нрихари; слог-семя — «кшраум», сила — «сваха»; цвет назван разумными белый, ударение — удатта, поле — Высшая душа, применение — ради обретения всего. «Кша», в конце «тысячерукому», «держащему тысячу оружий», в конце «Нрисимха» — «сваха, астрая пхат»: так названа мантра. Ею совершив очищение рук и сделав члены, да совершит он далее. Пранава, «кшам», в конце «тысяча», от слова «кшара» — «раскрывшийся», «Нрисимхе», с «сваха» в конце: так названа мантра «хридая». «Клим», «кшим», «великому телу», в конце «сияние» — «викара», «Нрисимхе», с «сваха» в конце: так объявлена мантра «широ». Пранава, «кшум», «раскалённому» и подобное, в конце «волосы» да произнесёт: «пылающий, авакала, Курма», долгие, «твёрже ваджры», от «прикосновение ногтей» — «о божественный лев, да будет поклон, о Господь Хари, о великий сокрушитель, облик мира, Нрисимхе» — двойное и двойное: ею названа «шикха», а вслед за тем «кавача». Пранава, «кшаим», «золото тебе», слово «опьянённый хмелем», затем «Нрисимхе, приведшему в трепет», с «сваха» в конце: так считается «кавача». Пранава, «кшраум», «тысячному» да произнесёт слово «вселенскообразный», в конце «держание», с «сваха» — так объявлена мантра «нетра». Пранава, «кша», в конце «тысяча» да произнесёт слово «вара, ава», в конце «тысяча» — «оружию», «Нрисимхе», «сваха».
505c7299bd6f · published Sep 5, 2026, 10:45:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
У тысячесложной мантры названы риши, размер, божество, слог-семя, сила — и, сверх обычного, цвет и ударение. Белый цвет и восходящий тон: у мантры оказывается не только смысл и звучание, но и вид. Такая полнота описания встречается в главе только здесь.
Божество названо не Нрисимхой, а Лакшми-Нрихари — вместе с супругой. Самая длинная и самая грозная мантра главы посвящена паре, а не одинокому яростному. Это смягчает весь предыдущий строй.
Шесть членов её сложены из «кшам, кшим, кшум, кшаим, кшраум, кша» — того же слога, изменённого по гласным. Из одного звука, переогласованного шестью способами, строится вся броня. Наглядное подтверждение того, о чём говорилось в начале главы: мера не в длине.