Brahmā
शिखीशं कोटितीर्थं च दशकन्यं सुवणकम् ॥ ऋणमोक्षं भारभूति पुंखां मुडिं च डिंडिमम्
आमलेशं कपालेशं शृंगैरंडीभवं ततः ॥ कोटितीर्थं लोटणेषं फलस्तुतिरतः परम्
दृमिजंगलमाहात्म्ये रोहिताश्वकथा ततः ॥ धुन्धुमारसमाख्यानं वधोपायस्ततोऽस्य वै
वधौ धुंधोस्ततः पश्चात्ततश्चित्रवहोद्भवः ॥ महिमास्य ततश्चडीशप्रभावो रतीश्वरः
केदारेशो लक्षतीर्थं ततो विष्णुपदीभवम् ॥ मुखारं च्यवनांधास्यं ब्रह्मणश्च सरस्ततः
चक्राख्यं ललिताख्यानं तीर्थं च बहुगोमयम् ॥ रुद्रावर्तं च मर्कंडं तीर्थं पापप्रणाशनम्
श्रवणेशं शुद्धपटं देवांधुप्रेततीर्थकम् ॥ जिह्वोदतीर्थंसंभूतिः शिवोद्भंदं फलस्तुतिः
एष खंडो ह्यवंत्याख्यः श्रृण्वतां पापनाशनः ॥ अतः परं नागराख्यः खंडः षष्ठोऽभिधीयते
śikhīśaṃ koṭitīrthaṃ ca daśakanyaṃ suvaṇakam || ṛṇamokṣaṃ bhārabhūti puṃkhāṃ muḍiṃ ca ḍiṃḍimam
āmaleśaṃ kapāleśaṃ śṛṃgairaṃḍībhavaṃ tataḥ || koṭitīrthaṃ loṭaṇeṣaṃ phalastutirataḥ param
dṛmijaṃgalamāhātmye rohitāśvakathā tataḥ || dhundhumārasamākhyānaṃ vadhopāyastato'sya vai
vadhau dhuṃdhostataḥ paścāttataścitravahodbhavaḥ || mahimāsya tataścaḍīśaprabhāvo ratīśvaraḥ
kedāreśo lakṣatīrthaṃ tato viṣṇupadībhavam || mukhāraṃ cyavanāṃdhāsyaṃ brahmaṇaśca sarastataḥ
cakrākhyaṃ lalitākhyānaṃ tīrthaṃ ca bahugomayam || rudrāvartaṃ ca markaṃḍaṃ tīrthaṃ pāpapraṇāśanam
śravaṇeśaṃ śuddhapaṭaṃ devāṃdhupretatīrthakam || jihvodatīrthaṃsaṃbhūtiḥ śivodbhaṃdaṃ phalastutiḥ
eṣa khaṃḍo hyavaṃtyākhyaḥ śrṛṇvatāṃ pāpanāśanaḥ || ataḥ paraṃ nāgarākhyaḥ khaṃḍaḥ ṣaṣṭho'bhidhīyate
«Шикхиша и Котитиртха, Дашаканья, Суванака, Ринамокша, Бхарабхути, Пункха, Муди и Диндима, Амалеша, Капалеша, от Шринги и Эранди, затем Котитиртха, Лотанеша, — и затем восхваление плода. Далее, в величии Дримиджангалы, — повесть о Рохиташве, затем сказание о Дхундхумаре, затем способ убиения его, убиение Дхундху, затем явление Читравахи и его величие, затем величие Чадиши, Ратишвара, Кедареша, Лакшатиртха, затем от Вишнупади, Мукхара, Чьявана, Андхасья, и затем озеро Брахмы, зовомая Чакрой, сказание о Лалите, и святыня Бахугомая, Рудраварта и грех истребляющая святыня Марканда; Шраванеша, Шуддхапата, святыня Девандху и Прета, возникновение святыни Джихвода, Шиводбханда, восхваление плода. Эта кханда, именуемая Авантьей, истребляет грех у слушающих. Отсюда далее называется шестая кханда, именуемая Нагарой».
13e7fe12bb24 · published Sep 5, 2026, 8:29:08 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Дважды в этом отрывке стоит «восхваление плода» — тем и размечен текст. Не главами и не разделами: там, где кончается очередная связка святынь, книга останавливается и перечисляет, что за них полагается, и этим отбивает такт.
В середине списка вдруг открывается настоящий рассказ — Дхундхумара и убиение Дхундху, с прямым указанием на «способ убиения». Целая повесть уместилась в полтора стиха, между Лотанешей и Читравахой; имена мест и деяния героев тут равны по весу.
Закрытие кханды сделано одной строчкою, без итога и без пересчёта: она «истребляет грех у слушающих» — и сразу объявлена следующая. Из семи частей четыре уже названы, и переход между ними всякий раз занимает половину стиха.