रेवंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु । चित्ररथं विंशतिभिः पंचविंशतिभिर्गुहम्
हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम् । तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च
गुहाकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः । षड्भि सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक् पृथक्
वसून्सर्वांश्च सशरैः सिद्धगंधर्वपन्नगान् । दशाष्टदशभिः षड्भिर्युद्धे देवान् भिनत्त्यसौ
ओजौघादतिवीर्यात्तु शीघ्रलाघवदर्शनात् । आपत्प्राप्ताः सुरा भीत्या प्रतिकर्तुं न चेश्वराः
महेशशूलसंकाशैः शरैर्मर्मविभेदिभिः । ताडिता निर्जरा युद्धे मूर्च्छिता धरणीं ययुः
तस्यैव संमुखे स्थातुं न शेकुः प्रवरास्सुराः । ततो देवा विनिर्धूता दिवेशेन समं युताः
revaṃtaṃ paṃcabhirbāṇaiḥ śakraṃ paṃcadaśena tu | citrarathaṃ viṃśatibhiḥ paṃcaviṃśatibhirguham
heraṃbaṃ triśareṇaiva catvāriṃśaccharairyamam | tathaiva kālaṃ mṛtyuṃ ca pāṇinā dviguṇena ca
guhākeśaṃ jagatprāṇaṃ daśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ | ṣaḍbhi saptabhiścaiva rudrānsarvānpṛthak pṛthak
vasūnsarvāṃśca saśaraiḥ siddhagaṃdharvapannagān | daśāṣṭadaśabhiḥ ṣaḍbhiryuddhe devān bhinattyasau
ojaughādativīryāttu śīghralāghavadarśanāt | āpatprāptāḥ surā bhītyā pratikartuṃ na ceśvarāḥ
maheśaśūlasaṃkāśaiḥ śarairmarmavibhedibhiḥ | tāḍitā nirjarā yuddhe mūrcchitā dharaṇīṃ yayuḥ
tasyaiva saṃmukhe sthātuṃ na śekuḥ pravarāssurāḥ | tato devā vinirdhūtā diveśena samaṃ yutāḥ
Реванту он поразил пятью стрелами, Шакру — пятнадцатью, Читраратху — двадцатью, Гуху — двадцатью пятью, Херамбу — тремя, Яму — сорока; так же Калу и Смерть — вдвое, и рукою. Гухьякешу и Дыхание мира — по десяти стрелами, Рудр — всех порознь, шестью и семью; всех Васу, сиддхов, гандхарвов и змей — десятью, восемью, десятью и шестью: так пронзает он в бою богов. От избытка мощи его, от великой силы, от быстроты и проворства боги попали в беду и от страха не могли ответить. Избитые в бою стрелами, подобными копью Махеши и пробивающими уязвимые места, бессмертные пали на землю в беспамятстве. Первейшие боги не смогли устоять перед ним лицом к лицу; и тогда разметённые боги собрались вместе с владыкою небес.
8076dfb8f5b2 · published Sep 3, 2026, 4:13:30 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Роспись по числу стрел — обычный приём эпоса, но здесь у неё есть содержание: Хираньякша один держит на счету весь пантеон, от Индры до змей. Сказано и то, чего в этих главах ещё не было: боги «от страха не могли ответить». Не отступают, не гибнут — именно не могут ответить; и потому дальше им остаётся только идти за помощью.