Padma Purāṇa
The appearing of Dharma and the curse of Durvāsas2.11.109-114
1263 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 2.11.109-114

दुर्वासा उवाच

Devanāgarī

सुखं येनाप्यते तेन परं दुःखं प्रपद्यते । तत्तु मर्त्यः परित्यज्य अन्येनापि प्रभुज्यते
येन कायेन क्रियते भुज्यते नैव तत्सुखम् । अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि प्रभुज्यते
भुनक्ति पुरुषो धर्मं तत्सर्वं श्रेयसा युतम् । पुण्यं चैव अनेनापि अनेन फलमश्नुते
क्रियमाणं पुनः पुण्यमन्येन परिभुज्यते । तत्सर्वं हि सुखं प्रोक्तं यत्तथा यस्य लक्षणम्
धर्मशास्त्रोदितं चैव कृतं सर्वत्र नान्यथा । येन कायेन कुर्वंति तेन दुःखं सहंति ते
परत्र तेन भुंजंति अनेनापि तथैव च । इति ज्ञात्वा स धर्मात्मा भवान्समवलोकयेत्

Transliteration (IAST)

sukhaṃ yenāpyate tena paraṃ duḥkhaṃ prapadyate | tattu martyaḥ parityajya anyenāpi prabhujyate
yena kāyena kriyate bhujyate naiva tatsukham | anyena kriyate kleśamanyenāpi prabhujyate
bhunakti puruṣo dharmaṃ tatsarvaṃ śreyasā yutam | puṇyaṃ caiva anenāpi anena phalamaśnute
kriyamāṇaṃ punaḥ puṇyamanyena paribhujyate | tatsarvaṃ hi sukhaṃ proktaṃ yattathā yasya lakṣaṇam
dharmaśāstroditaṃ caiva kṛtaṃ sarvatra nānyathā | yena kāyena kurvaṃti tena duḥkhaṃ sahaṃti te
paratra tena bhuṃjaṃti anenāpi tathaiva ca | iti jñātvā sa dharmātmā bhavānsamavalokayet

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सुखम्sukhamсчастье
येन आप्यतेyena āpyateчем обретается
तेनtenaтем
परम् दुःखम्param duḥkhamвысшее страдание
प्रपद्यतेprapadyateполучает
तत् तुtat tuего же
मर्त्यःmartyaḥсмертный
परित्यज्यparityajyaоставив
अन्येन अपिanyena apiиным
प्रभुज्यतेprabhujyateвкушается
येनyenaкаким
कायेनkāyenaтелом
क्रियतेkriyateтворится
भुज्यतेbhujyateвкушается
न एवna evaвовсе не
तत् सुखम्tat sukhamто счастье
अन्येनanyenaиным
क्रियतेkriyateтворится
क्लेशम्kleśamтягота
अन्येन अपिanyena apiиным же
प्रभुज्यतेprabhujyateвкушается
भुनक्तिbhunaktiвкушает
पुरुषःpuruṣaḥчеловек
धर्मम्dharmamдхарму
तत् सर्वम्tat sarvamвсё то
श्रेयसा युतम्śreyasā yutamсопряжённое с благом
पुण्यम् च एवpuṇyam ca evaи благое
अनेन अपिanena apiим же
अनेनanenaим
फलम् अश्नुतेphalam aśnuteплод вкушает
क्रियमाणम्kriyamāṇamтворимое
पुनःpunaḥопять
पुण्यम्puṇyamблагое
अन्येनanyenaиным
परिभुज्यतेparibhujyateвкушается
तत् सर्वम् हिtat sarvam hiвсё это
सुखम्sukhamсчастьем
प्रोक्तम्proktamназвано
यत् तथाyat tathāкак оно
यस्य लक्षणम्yasya lakṣaṇamчей признак
धर्म-शास्त्र-उदितम् च एवdharma-śāstra-uditam ca evaи в книгах о дхарме сказанное
कृतम्kṛtamсоделанное
सर्वत्रsarvatraвсюду
न अन्यथाna anyathāне иначе
येनyenaкаким
कायेनkāyenaтелом
कुर्वन्तिkurvantiтворят
तेनtenaтем
दुःखम्duḥkhamстрадание
सहन्ति तेsahanti teони сносят
परत्रparatraза пределом
तेनtenaтем
भुञ्जन्तिbhuñjantiвкушают
अनेन अपिanena apiи этим
तथा एव चtathā eva caточно так же
इति ज्ञात्वाiti jñātvāзная это
सः धर्म-आत्माsaḥ dharma-ātmāтот праведный душою
भवान्bhavānты
समवलोकयेत्samavalokayetда рассудишь
Translation

Чем обретается счастье, тем же получают и высшее страдание; и, оставив его, смертный вкушает уже иным. Каким телом творится, тем счастье вовсе не вкушается: одним творится тягота, а иным вкушается. Человек вкушает дхарму, и всё то сопряжено с благом: им творится благое, им же и плод вкушается; а творимое благое опять вкушается иным. Всё это названо счастьем — таково оно и таков его признак, и в книгах о дхарме сказанное всюду соделано именно так, не иначе. Каким телом творят, тем и страдание сносят; за пределом тем и вкушают, и этим точно так же. Зная это, ты, праведный душою, да рассудишь сам.

Version

897717dc27d8 · published Sep 3, 2026, 4:13:31 AM UTC

Available inRU

Page between verses with