इश्वर उवाच
त्वं देवः सर्वदेवानां त्वं नाथो मम सर्वदा । त्रिपुरारिश्च विश्वात्मा धाता त्वं च पुनः पुनः
कथयस्व प्रसादेन विष्णोर्नामसहस्रकम् । सौभाग्यजननं पुंसां परं भक्तिकरं सदा
ब्राह्मणानां ब्रह्मदं च क्षत्रियाणां जयप्रदम् । वैश्यानां धनदं नित्यं शूद्राणां सुखदायकम्
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशान्महेश्वर । त्वं समर्थोऽसि भक्तानां सर्वदा केशवं प्रति
कथयस्व प्रसादेन यदि गोप्यं न सुव्रत । इदं पवित्रं परमं सर्वतीर्थमयं सदा
अतो वै श्रोतुमिच्छामि वद विश्वेश्वर प्रभो । श्रुत्वा नारदवाक्यानि विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ रोमाञ्चितस्ततो जातो विष्णोर्नामानि संस्मरन्
एतद्गोप्यं परं ब्रह्मन्विष्णोर्नामसहस्रकम् । एतच्छ्रुत्वा नरो वत्स न लभेद्दुर्गतिं क्वचित् ॥ कदाचिच्च गते काले पार्वती मामुवाच ह
कैलासाधिपते मह्यं कथयस्व यथातथम् । त्वं किं जपसि देवेश परैश्वर्यसमन्वितः
तदा त्वं भस्मलिप्ताङ्गः कृत्तिवासाः सदा कथम् । जटाधरः कथं जातो वद विश्वेश्वर प्रभो
त्वं देवः सर्वदेवानां त्वं गुरुः सर्वकर्मणाम् । त्वं पतिर्मम विश्वेश विश्वनाथ जगत्प्रभो
इति पृष्टं मम ब्रह्मन्पार्वत्या च पुनः पुनः । तदा सर्वं मयाख्यातं तस्याश्चाग्रे विशेषतः
शृणु नारद वक्ष्यामि यदुक्तं पार्वतीं प्रति । येन प्रसन्नो भगवाम्मुक्तिदाता न संशयः
tvaṃ devaḥ sarvadevānāṃ tvaṃ nātho mama sarvadā | tripurāriśca viśvātmā dhātā tvaṃ ca punaḥ punaḥ
kathayasva prasādena viṣṇornāmasahasrakam | saubhāgyajananaṃ puṃsāṃ paraṃ bhaktikaraṃ sadā
brāhmaṇānāṃ brahmadaṃ ca kṣatriyāṇāṃ jayapradam | vaiśyānāṃ dhanadaṃ nityaṃ śūdrāṇāṃ sukhadāyakam
tadahaṃ śrotumicchāmi tvatsakāśānmaheśvara | tvaṃ samartho'si bhaktānāṃ sarvadā keśavaṃ prati
kathayasva prasādena yadi gopyaṃ na suvrata | idaṃ pavitraṃ paramaṃ sarvatīrthamayaṃ sadā
ato vai śrotumicchāmi vada viśveśvara prabho | śrutvā nāradavākyāni vismayotphullalocanaḥ || romāñcitastato jāto viṣṇornāmāni saṃsmaran
etadgopyaṃ paraṃ brahmanviṣṇornāmasahasrakam | etacchrutvā naro vatsa na labheddurgatiṃ kvacit || kadācicca gate kāle pārvatī māmuvāca ha
kailāsādhipate mahyaṃ kathayasva yathātatham | tvaṃ kiṃ japasi deveśa paraiśvaryasamanvitaḥ
tadā tvaṃ bhasmaliptāṅgaḥ kṛttivāsāḥ sadā katham | jaṭādharaḥ kathaṃ jāto vada viśveśvara prabho
tvaṃ devaḥ sarvadevānāṃ tvaṃ guruḥ sarvakarmaṇām | tvaṃ patirmama viśveśa viśvanātha jagatprabho
iti pṛṣṭaṃ mama brahmanpārvatyā ca punaḥ punaḥ | tadā sarvaṃ mayākhyātaṃ tasyāścāgre viśeṣataḥ
śṛṇu nārada vakṣyāmi yaduktaṃ pārvatīṃ prati | yena prasanno bhagavāmmuktidātā na saṃśayaḥ
«Ты бог всех богов, ты всегда мой владыка; враг Трипуры, душа вселенной, устроитель — вновь и вновь. Поведай по милости тысячу имён Вишну, рождающую у людей счастливую долю и всегда творящую высшую преданность: брахманам дающую Брахман, кшатриям победу, вайшьям постоянно богатство, шудрам счастье. То желаю я услышать от тебя, о великий владыка; ты способен ради преданных сделать всё пред Кешавой. Поведай по милости, если это не тайна, о твёрдый в обетах: оно чистое, высшее, состоящее из всех святых мест. Потому желаю я услышать — скажи, о владыка вселенной». Услышав слова Нарады, с очами, расцветшими от изумления, стал он с поднявшимися волосками, памятуя имена. «Это тайное, о брахман, — тысяча имён Вишну; услышав её, человек, о дитя, нигде не обретает дурной участи. Однажды, по прошествии времени, Парвати спросила меня: „О владыка Кайласы, скажи мне, как оно есть: что́ ты повторяешь, о владыка богов, наделённый высшим владычеством? Отчего ты всегда с телом, умащённым пеплом, одетый в шкуру, отчего стал ты носящим косицы? Скажи, о владыка вселенной. Ты бог всех богов, ты наставник всех дел, ты супруг мой, о владыка вселенной, о владыка мира“. Так спрошено было у меня Парвати вновь и вновь, и тогда всё было мною рассказано ей в особенности. Слушай, о Нарада, поведаю, что сказано было Парвати, — чем довольный Владыка становится дающим освобождение».
3182b2b63fb5 · published Sep 3, 2026, 4:13:56 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Просьба сформулирована так, что каждому обещано своё: брахману Брахман, кшатрию победа, вайшье достаток, шудре счастье. Ни одно сословие не отослано, и ни одному не сказано, что оно просит не о том. А отвечает Шива не сразу: сперва у него встают волоски и он вспоминает имена. Учитель здесь взволнован сильнее ученика.