संसारे यानि दानानि सन्ति हेमादिकानि च । तानि तेन प्रदत्तानि ब्राह्मणो येन पाठितः
कुर्यात्पुस्तकदानं यो नरो भक्तिसमन्वितः । तस्य पुण्यं द्विजश्रेष्ठ संक्षेपात्ते वदाम्यहम् ॥ तत्राक्षराणि यावन्ति पत्रे पत्रे च पुस्तके । प्रत्यक्षरे लभेत्पुण्यं कपिलाकोटिदानजम्
यावद्दिनं पुस्तकं तत्प्रपठन्ति द्विजातयः । तावन्मन्वन्तरं तिष्ठेद्वैकुण्ठे पुस्तकप्रदः
एवमादीन्यनेकानि सन्ति दानानि भूसुर । सम्यग्वक्तुं जगत्यस्मिन्कः शक्तो द्विशतैरपि
ब्रह्महत्यादिपापानि क्रियन्ते यानि मानवैः । हन्यन्ते तानि पापानि तस्माद्दानं समाचरेत्
आत्मपुण्येन यद्दानं दीयते च त्रिभिर्जनैः । यावद्द्रव्यं फलं तस्मात्तस्य दानस्य लभ्यते
प्रीतये कमलाभर्तुर्यद्दानं दीयते जनैः । तस्य कोटिगुणं पुण्यं लभते नात्र संशयः
saṃsāre yāni dānāni santi hemādikāni ca | tāni tena pradattāni brāhmaṇo yena pāṭhitaḥ
kuryātpustakadānaṃ yo naro bhaktisamanvitaḥ | tasya puṇyaṃ dvijaśreṣṭha saṃkṣepātte vadāmyaham || tatrākṣarāṇi yāvanti patre patre ca pustake | pratyakṣare labhetpuṇyaṃ kapilākoṭidānajam
yāvaddinaṃ pustakaṃ tatprapaṭhanti dvijātayaḥ | tāvanmanvantaraṃ tiṣṭhedvaikuṇṭhe pustakapradaḥ
evamādīnyanekāni santi dānāni bhūsura | samyagvaktuṃ jagatyasminkaḥ śakto dviśatairapi
brahmahatyādipāpāni kriyante yāni mānavaiḥ | hanyante tāni pāpāni tasmāddānaṃ samācaret
ātmapuṇyena yaddānaṃ dīyate ca tribhirjanaiḥ | yāvaddravyaṃ phalaṃ tasmāttasya dānasya labhyate
prītaye kamalābharturyaddānaṃ dīyate janaiḥ | tasya koṭiguṇaṃ puṇyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
«На земле брахман — зримое божество и прибежище божеств, наставник всех сословий; но лишённый учёности, он вовсе не сияет. Какие ни есть в этом круговороте дары, начиная с золота, — все они поднесены тем, кем обучен брахман. Кто с преданностью совершит дар книги, — я скажу тебе вкратце его благочестие, о лучший из дваждырождённых: сколько букв на каждом листе в той книге, за каждую букву получает он благочестие от дара миллиона бурых коров. И сколько дней дваждырождённые читают ту книгу, столько манвантар пребывает даритель на Вайкунтхе. Таковы и многие иные дары, о земной бог; кто в этом мире способен высказать их полностью — хотя бы и в две сотни речей?»
bd301d6a6f1d · published Sep 3, 2026, 4:14:09 AM UTC
Available inRUPage between verses with
О брахмане сказано с двух сторон сразу: он зримое божество — и он же ничто без учёности. Достоинство сословия не наследуется, а приобретается трудом.
Дар книги измеряется по буквам, а его длительность — по числу дней, которые её читают. Заслуга дарителя продолжает расти, пока книга открыта; она остаётся живою, пока живо чтение.
Оттого этот дар назван последним и высшим в перечне: он единственный, который со временем не убывает, а прирастает.