Varāha Purāṇa
The initiation of the four classes and the origin of copper129.1-2
801 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 129.1-2

Śrī-Varāha

Devanāgarī

अथ चतुर्वर्णदीक्षा ॥ भूषितालंकृतं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ शुक्लं यज्ञोपवीतं च देयं नवगुणं तथा
शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि ॥ सन्ध्यां वै केन मन्त्रेण तव कर्मपरायणाम् ॥ वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् ॥ ततो भूमिवचः श्रुत्वा भूतानां प्रभवोऽव्ययः ॥ वराहरूपो भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते भद्रे प्रवरं गुह्यमुत्तमम् ॥ यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि शुचिसंसारमोक्षणीम् ॥ कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् ॥ जलाञ्जलिं ततो गृह्य मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः - भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रं सर्वे देवा ब्रह्मा रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिता ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमति वयं देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसं तथापि संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः ॥ आचारं कुरुते ह्येवं मम लोकं स गच्छति ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् ॥ य एवं पठते नित्यं न स पापेन लिप्यते ॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन ॥ दीक्षितायैव दातव्यमुपपन्ने तथैव च ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु ॥ न दीपमपि गृह्णाति दत्तं भागवतैः शुभैः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् ॥ जानुसंस्थां ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत ॥ मन्त्रः – ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् ॥ तत्करोति यथान्याय्यं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥ ) गन्धेन तिलकं दद्याल्ललाटे मम सुन्दरि ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्

Transliteration (IAST)

atha caturvarṇadīkṣā || bhūṣitālaṃkṛtaṃ kṛtvā mama karmaparāyaṇaḥ || śuklaṃ yajñopavītaṃ ca deyaṃ navaguṇaṃ tathā
śirasā cāñjaliṃ kṛtvā vasudhā punarabravīt || dharaṇyuvāca || etanmāṃ paramaṃ guhyaṃ tadbhaktāṃ vaktumarhasi || sandhyāṃ vai kena mantreṇa tava karmaparāyaṇām || vada bhāgavatīṃ śuddhāṃ tava karmaviniścitām || tato bhūmivacaḥ śrutvā bhūtānāṃ prabhavo'vyayaḥ || varāharūpo bhagavānpratyuvāca vasundharām || mādhavi tattvena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || kathayiṣyāmi te bhadre pravaraṃ guhyamuttamam || yathāvadviditaṃ bhūpaiḥ puṇyā bhāgavatāḥ śubhāḥ || kṛtvā tu mama karmāṇi śucisaṃsāramokṣaṇīm || kurvītaiva parāṃ sandhyāṃ yathāvaditi niścitam || jalāñjaliṃ tato gṛhya mama bhaktyā vyavasthitaḥ || muhūrtadhyānamāsthāya imaṃ mantramudāharet || mantraḥ - bhavodbhavamādivyaktarūpamātraṃ sarve devā brahmā rudrastvādṛksamamāsīddhyānayogasthitā te sandhyāsaṃsthā vāsudevaṃ namati vayaṃ devamādivyaktarūpamātmasaptadivasaṃ tathāpi saṃsārārthaṃ karma tatkaraṇameva sandhyāsaṃsthā vāsudeva namo'stu te || mantrāṇāṃ paramo mantrastapatāṃ paramaṃ tapaḥ || ācāraṃ kurute hyevaṃ mama lokaṃ sa gacchati || guhyānāṃ paramaṃ guhyaṃ rahasyaṃ paramuttamam || ya evaṃ paṭhate nityaṃ na sa pāpena lipyate || nādīkṣitāya dātavyaṃ nopavīte kathaṃcana || dīkṣitāyaiva dātavyamupapanne tathaiva ca || punaranyatpravakṣyāmi devi tattvena me śṛṇu || na dīpamapi gṛhṇāti dattaṃ bhāgavataiḥ śubhaiḥ || kṛtvā tu mama karmāṇi gṛhya dīpakamuttamam || jānusaṃsthāṃ tataḥ kṛtvā imaṃ mantramudīrayeta || mantraḥ – oṃ namo bhagavate'nugraha tejase viṣṇo sarvadevāstvāgnisaṃsthāḥ praviṣṭā evaṃ cāgnistava tejasā bhaviṣyati svatejasā māmāśu mantrasya tejasā saṃsārārthaṃ deva gṛhyaṃ dīpakaṃ mantraṃ mūrttimantraṃ śvo bhūtvā imaṃ karma niṣphalam || tatkaroti yathānyāyyaṃ dīpakaṃ dadate naraḥ || tāritāḥ pitarastena niṣkalāśca pitāmahāḥ || ) gandhena tilakaṃ dadyāllalāṭe mama sundari || anyacca te pravakṣyāmi karma lokasukhāvaham

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaтеперь
चतुर्वर्णदीक्षाcaturvarṇadīkṣāпосвящение четырёх сословий
भूषितालंकृतंbhūṣitālaṃkṛtaṃубранное и украшенное
कृत्वाkṛtvāсотворив
ममmamaмоему
कर्मपरायणःkarmaparāyaṇaḥделу преданный
शुक्लंśuklaṃбелый
यज्ञोपवीतंyajñopavītaṃжертвенный шнур
caи
देयंdeyaṃдолжен быть дан
नवगुणंnavaguṇaṃв девять нитей
तथाtathāтак же
शिरसाśirasāголовою
चाञ्जलिंcāñjaliṃи сложенные ладони
कृत्वाkṛtvāсотворив
वसुधाvasudhāЗемля
पुनरब्रवीत्punarabravītснова сказала
धरण्युवाचdharaṇyuvācaДержащая сказала
एतन्मांetanmāṃэто мне
परमंparamaṃвысшую
गुह्यंguhyaṃтайну
तद्भक्तांtadbhaktāṃтебе преданной
वक्तुमर्हसिvaktumarhasiизволь сказать
सन्ध्यांsandhyāṃсандхью
वैvaiпоистине
केनkenaкоторою
मन्त्रेणmantreṇaмантрою
तवtavaтвоему
कर्मपरायणाम्karmaparāyaṇāmделу преданную
वदvadaскажи
भागवतींbhāgavatīṃбхагаватскую
शुद्धांśuddhāṃчистую
तवtavaв твоём
कर्मविनिश्चिताम्karmaviniścitāmделе утверждённую
ततोtatoзатем
भूमिवचःbhūmivacaḥслово Земли
श्रुत्वाśrutvāуслышав
भूतानांbhūtānāṃсуществ
प्रभवोऽव्ययःprabhavo'vyayaḥисточник нетленный
वराहरूपोvarāharūpoв облике Вепря
भगवान्प्रत्युवाचbhagavānpratyuvācaБлагой ответил
वसुन्धराम्vasundharāmДержащей богатства
माधविmādhaviо Мадхави
तत्त्वेनtattvenaпо истине
यन्मांyanmāṃо чём меня
त्वंtvaṃты
परिपृच्छसिparipṛcchasiвопрошаешь
कथयिष्यामिkathayiṣyāmiповедаю
तेteтебе
भद्रेbhadreо благая
प्रवरंpravaraṃпревосходную
गुह्यमुत्तमम्guhyamuttamamтайну высшую
यथावद्विदितंyathāvadviditaṃкак должно ведомую
भूपैःbhūpaiḥвладыками земли
पुण्याpuṇyāсвятые
भागवताःbhāgavatāḥбхагаваты
शुभाःśubhāḥблагие
कृत्वाkṛtvāсовершив
तुtuже
ममmamaмои
कर्माणिkarmāṇiдела
शुचिसंसारमोक्षणीम्śucisaṃsāramokṣaṇīmчистую, от круговорота освобождающую
कुर्वीतैवkurvītaivaда творит именно
परांparāṃвысшую
सन्ध्यांsandhyāṃсандхью
यथावदितिyathāvaditi«как должно» — так
निश्चितम्niścitamутверждено
जलाञ्जलिंjalāñjaliṃпригоршню воды
ततोtatoзатем
गृह्यgṛhyaвзяв
ममmamaмне
भक्त्याbhaktyāс преданностью
व्यवस्थितःvyavasthitaḥутвердившийся
मुहूर्तध्यानमास्थायmuhūrtadhyānamāsthāyaмгновение в созерцании пробыв
इमंimaṃэту
मन्त्रमुदाहरेत्mantramudāharetмантру да произнесёт
मन्त्रःmantraḥмантра
--
भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रंbhavodbhavamādivyaktarūpamātraṃиз бытия возникшего, изначального явленного образа лишь
सर्वेsarveвсе
देवाdevāбоги
ब्रह्माbrahmāБрахма
रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिताrudrastvādṛksamamāsīddhyānayogasthitāРудра; тебе подобное было; в йоге созерцания пребывающие
तेteте
सन्ध्यासंस्थाsandhyāsaṃsthāв сандхье пребывающие
वासुदेवंvāsudevaṃВасудеве
नमतिnamatiкланяется
वयंvayaṃмы
देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसंdevamādivyaktarūpamātmasaptadivasaṃБогу, изначального явленного образа, семидневному по себе
तथापिtathāpiи всё же
संसारार्थंsaṃsārārthaṃради круговорота
कर्मkarmaдело
तत्करणमेवtatkaraṇamevaто и есть творение
सन्ध्यासंस्थाsandhyāsaṃsthāв сандхье пребывающие
वासुदेवvāsudevaо Васудева
नमोऽस्तुnamo'stuпоклон да будет
तेteтебе
मन्त्राणांmantrāṇāṃсреди мантр
परमोparamoвысшая
मन्त्रस्तपतांmantrastapatāṃмантра; среди подвигов
परमंparamaṃвысший
तपःtapaḥподвиг
आचारंācāraṃповедение
कुरुतेkuruteтворит
ह्येवंhyevaṃведь так
ममmamaв мой
लोकंlokaṃмир
saтот
गच्छतिgacchatiидёт
गुह्यानांguhyānāṃсреди тайн
परमंparamaṃвысшая
गुह्यंguhyaṃтайна
रहस्यंrahasyaṃсокровенное
परमुत्तमम्paramuttamamвысшее, превосходное
yaкто
एवंevaṃтак
पठतेpaṭhateчитает
नित्यंnityaṃпостоянно
naне
saтот
पापेनpāpenaгрехом
लिप्यतेlipyateпятнается
नादीक्षितायnādīkṣitāyaне непосвящённому
दातव्यंdātavyaṃдолжно быть дано
नोपवीतेnopavīteне при шнуре
कथंचनkathaṃcanaникак
दीक्षितायैवdīkṣitāyaivaименно посвящённому
दातव्यमुपपन्नेdātavyamupapanneдолжно быть дано, достойному
तथैवtathaivaтак же
caи
पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामिpunaranyatpravakṣyāmiи снова иное изреку
देविdeviо Богиня
तत्त्वेनtattvenaпо истине
मेmeу меня
शृणुśṛṇuслушай
naне
दीपमपिdīpamapiи светильника
गृह्णातिgṛhṇātiпринимает
दत्तंdattaṃданного
भागवतैःbhāgavataiḥбхагаватами
शुभैःśubhaiḥблагими
कृत्वाkṛtvāсовершив
तुtuже
ममmamaмои
कर्माणिkarmāṇiдела
गृह्यgṛhyaвзяв
दीपकमुत्तमम्dīpakamuttamamсветильник наилучший
जानुसंस्थांjānusaṃsthāṃстояние на коленях
ततःtataḥзатем
कृत्वाkṛtvāсотворив
इमंimaṃэту
मन्त्रमुदीरयेतmantramudīrayetaмантру да произнесёт
मन्त्रःmantraḥмантра
ओंoṃом
नमोnamoпоклон
भगवतेऽनुग्रहbhagavate'nugrahaБлагому, о милость
तेजसेtejaseсиянию
विष्णोviṣṇoо Вишну
सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाःsarvadevāstvāgnisaṃsthāḥвсе боги, в огне пребывающие
प्रविष्टाpraviṣṭāвошедшие
एवंevaṃтак
चाग्निस्तवcāgnistavaи огонь твоим
तेजसाtejasāсиянием
भविष्यतिbhaviṣyatiстанет
स्वतेजसाsvatejasāсобственным сиянием
मामाशुmāmāśuменя скоро
मन्त्रस्यmantrasyaмантры
तेजसाtejasāсиянием
संसारार्थंsaṃsārārthaṃради круговорота
देवdevaо Бог
गृह्यंgṛhyaṃприми
दीपकंdīpakaṃсветильник
मन्त्रंmantraṃмантру
मूर्त्तिमन्त्रंmūrttimantraṃвоплощённую мантру
श्वोśvoзавтра
भूत्वाbhūtvāстав
इमंimaṃэто
कर्मkarmaдело
निष्फलम्niṣphalamбесплодным
तत्करोतिtatkarotiто творит
यथान्याय्यंyathānyāyyaṃкак должно
दीपकंdīpakaṃсветильник
ददतेdadateдаёт
नरःnaraḥчеловек
तारिताःtāritāḥпереправлены
पितरस्तेनpitarastenaпредки тем
निष्कलाश्चniṣkalāścaи без изъяна
पितामहाःpitāmahāḥпрародители
गन्धेनgandhenaблаговонием
तिलकंtilakaṃтилак
दद्याल्ललाटेdadyāllalāṭeда положит на чело
ममmamaмне
सुन्दरिsundariо прекрасная
अन्यच्चanyaccaи иное
तेteтебе
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизреку
कर्मkarmaдело
लोकसुखावहम्lokasukhāvahamмиру счастье несущее
Translation

«Теперь — посвящение четырёх сословий. Сотворив убранное и украшенное, преданный моему делу, — и белый жертвенный шнур в девять нитей должен быть дан. Сотворив головою сложенные ладони, Земля снова сказала. Держащая сказала: „Это мне, тебе преданной, высшую тайну изволь сказать: сандхью — которою мантрою, преданную твоему делу? Скажи бхагаватскую, чистую, в твоём деле утверждённую“. Затем, услышав слово Земли, нетленный источник существ, в облике Вепря, Благой ответил Держащей богатства: „О Мадхави, по истине — о чём ты меня вопрошаешь, поведаю тебе, о благая, превосходную высшую тайну, как должно ведомую владыками земли. Святые бхагаваты, благие, совершив мои дела, да творят высшую сандхью — чистую, освобождающую от круговорота, — «как должно», так утверждено. Взяв затем пригоршню воды, с преданностью мне утвердившийся, пробыв мгновение в созерцании, эту мантру да произнесёт. Мантра: „Из бытия возникшего, лишь изначального явленного образа, — все боги, Брахма, Рудра: тебе подобное было; те, пребывающие в йоге созерцания, пребывающие в сандхье, — Васудеве кланяется. Мы — Богу, изначального явленного образа, семидневному по себе; и всё же ради круговорота дело — то и есть творение. Пребывающие в сандхье: о Васудева, поклон да будет тебе“. Среди мантр — высшая мантра, среди подвигов — высший подвиг; кто творит такое поведение, тот идёт в мой мир. Среди тайн — высшая тайна, сокровенное, высшее, превосходное; кто так читает постоянно, тот не пятнается грехом. Не должно быть дано непосвящённому и никак не при шнуре: именно посвящённому должно быть дано, достойному. И снова иное изреку, о Богиня, — по истине у меня слушай: не принимает он и светильника, данного благими бхагаватами. Совершив мои дела, взяв наилучший светильник, сотворив затем стояние на коленях, эту мантру да произнесёт. Мантра: „Ом! Поклон Благому; о милость, сиянию, о Вишну! Все боги, в огне пребывающие, вошедшие, — так и огонь станет твоим сиянием; собственным сиянием меня скоро, сиянием мантры, ради круговорота, о Бог, — прими светильник, мантру, воплощённую мантру“. Став завтра, это дело бесплодным то творит. Как должно даёт светильник человек — тем переправлены предки и без изъяна прародители. Благовонием да положит мне тилак на чело, о прекрасная. И иное тебе изреку — дело, миру счастье несущее».

Version

f21e7bb1f387 · published Sep 4, 2026, 7:12:57 AM UTC

Available inRU

Page between verses with