प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रं ऋषिं नाम्ना तु देवलम् द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ ।
बृहस्पतेस् तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी योगसिद्धा जगत् कृत्स्नम् असक्ता विचरत्य् उत प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनाम् अष्टमस्य ह ।
विश्वकर्मा महाभागस् तस्यां जज्ञे प्रजापतिः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वार्द्धकिः ।
भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः यः सर्वेषां विमानानि देवतानां चकार ह मनुष्याश् चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः ।
अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यस् त्वष्टा रुद्रश् च बुद्धिमान् त्वष्टुश् चाप्य् आत्मजः पुत्रो विश्वरूपो महातपाः ।
हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश् चापराजितः वृषाकपिश् च शंभुश् च कपर्दी रैवतस् तथा ।
मृगव्याधश् च शर्वश् च कपाली च महामुने एकादशैते कथिता रुद्रास् त्रिभुवनेश्वराः ।
pratyūṣasya viduḥ putraṃ ṛṣiṃ nāmnā tu devalam dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau /
bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmacāriṇī yogasiddhā jagat kṛtsnam asaktā vicaraty uta prabhāsasya tu bhāryā sā vasūnām aṣṭamasya ha /
viśvakarmā mahābhāgas tasyāṃ jajñe prajāpatiḥ kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāṃ ca vārddhakiḥ /
bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ kartā śilpavatāṃ varaḥ yaḥ sarveṣāṃ vimānāni devatānāṃ cakāra ha manuṣyāś copajīvanti yasya śilpaṃ mahātmanaḥ /
ajaikapād ahirbudhnyas tvaṣṭā rudraś ca buddhimān tvaṣṭuś cāpy ātmajaḥ putro viśvarūpo mahātapāḥ /
haraś ca bahurūpaś ca tryambakaś cāparājitaḥ vṛṣākapiś ca śaṃbhuś ca kapardī raivatas tathā /
mṛgavyādhaś ca śarvaś ca kapālī ca mahāmune ekādaśaite kathitā rudrās tribhuvaneśvarāḥ /
Сыном Пратьюши знают мудреца по имени Девала, а у Девалы двое сыновей, терпеливых и разумных. Сестра же Брихаспати — превосходная жена, соблюдающая целомудрие, достигшая совершенства в йоге, что обходит весь мир непривязанная, — стала женою Прабхасы, восьмого из Васу. У неё родился многосчастливый владыка потомства Вишвакарман, создатель тысяч ремёсел, плотник богов, создатель всех украшений, лучший среди умельцев; он сделал всем божествам воздушные колесницы, и люди кормятся ремеслом того великого духом.
Аджайкапад, Ахирбудхнья, Тваштар и разумный Рудра; родной сын Тваштара — великий подвижник Вишварупа. Хара, Бахурупа, Трьямбака, Апараджита, Вришакапи, Шамбху, Капарди, Райвата, Мригавьядха, Шарва и Капали, о великий мудрец, — эти одиннадцать названы Рудрами, владыками трёх миров.
b08872d9d025 · published Aug 21, 2026, 11:47:36 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Мать Вишвакармана описана удивительно: сестра Брихаспати, целомудренная, достигшая совершенства в йоге, обходящая весь мир непривязанной.
И она же выходит замуж за Васу. Пурана не видит в этом противоречия: подвижница становится женой и матерью, и от неё рождается мастер.
Сын её — зодчий богов: он делает колесницы, украшения, тысячи ремёсел. И сказано о нём то, что в этой книге не говорится ни о ком другом: люди кормятся его ремеслом.
Вдумаемся, что это значит. Всё рукоделие мира — плотницкое, ювелирное, строительное, — по этому счёту происходит от одного лица, у которого мать была отрешённой йогиней.
Отрешённость родила мастерство. Не мешает одно другому; наоборот — тот, кто ни к чему не привязан, и делает лучше всех, потому что не портит работу собой.