Mahābhārata
Khāṇḍavadāha-parva (The Meeting of Mandapāla and Jaritā)1.224.26–29
1896 / 15823
Mahābhārata · 1.224.26–29
Devanāgarī

मन्दपाल उवाच
न स्त्रीणां विद्यते किं चिद् अन्यत्र पुरुषान्तरात् ॥
सापत्नकम् ऋते लोके भवितव्यं हि तत् तथा ॥
सुव्रतापि हि कल्याणी सर्वलोकपरिश्रुता ॥
अरुन्धती पर्यशङ्कद् वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम् ॥
विशुद्धभावम् अत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् ॥
सप्तर्षिमध्यगं वीरम् अवमेने च तं मुनिम् ॥
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा ॥
लक्ष्यालक्ष्या नाभिरूपा निमित्तम् इव लक्ष्यते ॥

Transliteración (IAST)

mandapāla uvāca
na strīṇāṃ vidyate kiṃ cid anyatra puruṣāntarāt ||
sāpatnakam ṛte loke bhavitavyaṃ hi tat tathā ||
suvratāpi hi kalyāṇī sarvalokapariśrutā ||
arundhatī paryaśaṅkad vasiṣṭham ṛṣisattamam ||
viśuddhabhāvam atyantaṃ sadā priyahite ratam ||
saptarṣimadhyagaṃ vīram avamene ca taṃ munim ||
apadhyānena sā tena dhūmāruṇasamaprabhā ||
lakṣyālakṣyā nābhirūpā nimittam iva lakṣyate ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
न स्त्रीणां विद्यते किं चित् अन्यत्र पुरुष-अन्तरात्na strīṇāṃ vidyate kiṃ cit anyatra puruṣa-antarāt“Women value nothing above another man;
सापत्नकम् ऋते लोके भवितव्यं हि तत् तथाsāpatnakam ṛte loke bhavitavyaṃ hi tat tathārivalry among wives in this world is inevitable, so it must be;
सुव्रता अपि हि कल्याणी सर्व-लोक-परिश्रुताsuvratā api hi kalyāṇī sarva-loka-pariśrutāfor even the virtuous, auspicious, all-world-renowned
अरुन्धती पर्यशङ्कत् वसिष्ठम् ऋषि-सत्तमम्arundhatī paryaśaṅkat vasiṣṭham ṛṣi-sattamamArundhati once doubted Vasishtha, the best of seers;
विशुद्ध-भावम् अत्यन्तं सदा प्रिय-हिते रतम्viśuddha-bhāvam atyantaṃ sadā priya-hite ratamhim, utterly pure in heart, ever devoted to her welfare and happiness,
सप्तर्षि-मध्य-गं वीरम् अवमेने च तं मुनिम्saptarṣi-madhya-gaṃ vīram avamene ca taṃ munimthe hero among the seven seers, she disparaged, that sage;
अपध्यानेन सा तेन धूम-अरुण-सम-प्रभाapadhyānena sā tena dhūma-aruṇa-sama-prabhābecause of that evil thought she became the color of smoky red,
लक्ष्य-अलक्ष्या न अभिरूपा निमित्तम् इव लक्ष्यतेlakṣya-alakṣyā na abhirūpā nimittam iva lakṣyatenow seen, now not, not bright, appearing as if an omen.”
मन्दपालmandapālaoriginal form "mandapāla", added to complete the word-by-word coverage
चिद्cidoriginal form "cid", added to complete the word-by-word coverage
पुरुषान्तरात्puruṣāntarātoriginal form "puruṣāntarāt", added to complete the word-by-word coverage
सुव्रतापिsuvratāpioriginal form "suvratāpi", added to complete the word-by-word coverage
सर्वलोकपरिश्रुताsarvalokapariśrutāoriginal form "sarvalokapariśrutā", added to complete the word-by-word coverage
पर्यशङ्कद्paryaśaṅkadoriginal form "paryaśaṅkad", added to complete the word-by-word coverage
ऋषिसत्तमम्ṛṣisattamamoriginal form "ṛṣisattamam", added to complete the word-by-word coverage
विशुद्धभावम्viśuddhabhāvamoriginal form "viśuddhabhāvam", added to complete the word-by-word coverage
प्रियहितेpriyahiteoriginal form "priyahite", added to complete the word-by-word coverage
सप्तर्षिमध्यगंsaptarṣimadhyagaṃoriginal form "saptarṣimadhyagaṃ", added to complete the word-by-word coverage
धूमारुणसमप्रभाdhūmāruṇasamaprabhāoriginal form "dhūmāruṇasamaprabhā", added to complete the word-by-word coverage
लक्ष्यालक्ष्याlakṣyālakṣyāoriginal form "lakṣyālakṣyā", added to complete the word-by-word coverage
नाभिरूपाnābhirūpāoriginal form "nābhirūpā", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

Mandapala said: “Women value nothing above another man; rivalry among wives in this world is inevitable, so it must be; for even the virtuous, auspicious, all-world-renowned Arundhati once doubted Vasishtha, the best of seers; him, utterly pure in heart, ever devoted to her welfare and happiness, the hero among the seven seers, she disparaged, that sage; because of that evil thought she became the color of smoky red, now seen, now not, not bright, appearing as if an omen.”

Versión

d263c0821ad6 · publicado 12 jul 2026, 18:20:36 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con