एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम् । आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसंभवः ॥
घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्छितम् । बभूव रूपं रुद्रस्य क्रुद्धस्येव दुरासदम् ॥
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्न् अस्रबिन्दवः । दीप्ताभ्याम् इव दीपाभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥
दन्तान् विदशतस् तस्य श्रूयते दशनस्वनः । यन्त्रस्यावेष्ट्यमानस्य महतो दानवैर् इव ॥
कालाग्निर् इव संक्रुद्धो यां यां दिशम् अवैक्षत । तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संनिलिल्यिरे ॥
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम् । वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥
ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः । अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुर् आहवे ॥
मया वर्षसहस्राणि चरित्वा दुश्चरं तपः । तेषु तेष्व् अवकाशेषु स्वयम्भूः परितोषितः ॥
तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच् च स्वयम्भुवः । नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदा चन ॥
कवचं ब्रह्मदत्तं मे यद् आदित्यसमप्रभम् । देवासुरविमर्देषु न भिन्नं वज्रशक्तिभिः ॥
तेन माम् अद्य संयुक्तं रथस्थम् इह संयुगे । प्रतीयात् को ऽद्य माम् आजौ साक्षाद् अपि पुरंदरः ॥
यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत् । देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयम्भुवा ॥
अद्य तूर्यशतैर् भीमं धनुर् उत्थाप्यतां महत् । रामलक्ष्मणयोर् एव वधाय परमाहवे ॥
स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः । समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥
प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनान् । दीनो दीनस्वरान् सर्वांस् तान् उवाच निशाचरान् ॥
मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम् । किं चिद् एव हतं तत्र सीतेयम् इति दर्शितम् ॥
तद् इदं सत्यम् एवाहं करिष्ये प्रियम् आत्मनः । वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुम् अनुव्रताम् । इत्य् एवम् उक्त्वा सचिवान् खड्गम् आशु परामृशत् ॥
evamādivilāpārtaṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam | āviveśa mahān kopaḥ putravyasanasaṃbhavaḥ ||
ghoraṃ prakṛtyā rūpaṃ tat tasya krodhāgnimūrchitam | babhūva rūpaṃ rudrasya kruddhasyeva durāsadam ||
tasya kruddhasya netrābhyāṃ prāpatann asrabindavaḥ | dīptābhyām iva dīpābhyāṃ sārciṣaḥ snehabindavaḥ ||
dantān vidaśatas tasya śrūyate daśanasvanaḥ | yantrasyāveṣṭyamānasya mahato dānavair iva ||
kālāgnir iva saṃkruddho yāṃ yāṃ diśam avaikṣata | tasyāṃ tasyāṃ bhayatrastā rākṣasāḥ saṃnililyire ||
tam antakam iva kruddhaṃ carācaracikhādiṣum | vīkṣamāṇaṃ diśaḥ sarvā rākṣasā nopacakramuḥ ||
tataḥ paramasaṃkruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | abravīd rakṣasāṃ madhye saṃstambhayiṣur āhave ||
mayā varṣasahasrāṇi caritvā duścaraṃ tapaḥ | teṣu teṣv avakāśeṣu svayambhūḥ paritoṣitaḥ ||
tasyaiva tapaso vyuṣṭyā prasādāc ca svayambhuvaḥ | nāsurebhyo na devebhyo bhayaṃ mama kadā cana ||
kavacaṃ brahmadattaṃ me yad ādityasamaprabham | devāsuravimardeṣu na bhinnaṃ vajraśaktibhiḥ ||
tena mām adya saṃyuktaṃ rathastham iha saṃyuge | pratīyāt ko 'dya mām ājau sākṣād api puraṃdaraḥ ||
yat tadābhiprasannena saśaraṃ kārmukaṃ mahat | devāsuravimardeṣu mama dattaṃ svayambhuvā ||
adya tūryaśatair bhīmaṃ dhanur utthāpyatāṃ mahat | rāmalakṣmaṇayor eva vadhāya paramāhave ||
sa putravadhasaṃtaptaḥ śūraḥ krodhavaśaṃ gataḥ | samīkṣya rāvaṇo buddhyā sītāṃ hantuṃ vyavasyata ||
pratyavekṣya tu tāmrākṣaḥ sughoro ghoradarśanān | dīno dīnasvarān sarvāṃs tān uvāca niśācarān ||
māyayā mama vatsena vañcanārthaṃ vanaukasām | kiṃ cid eva hataṃ tatra sīteyam iti darśitam ||
tad idaṃ satyam evāhaṃ kariṣye priyam ātmanaḥ | vaidehīṃ nāśayiṣyāmi kṣatrabandhum anuvratām | ity evam uktvā sacivān khaḍgam āśu parāmṛśat ||
Пока Равана, владыка ракшасов, был измучен таким плачем, в него вошёл великий гнев, рождённый бедой сына. Его облик, страшный уже по природе, охваченный огнём гнева, стал неприступным, словно облик разгневанного Рудры. Из глаз разгневанного Раваны падали капли слёз, как из двух горящих светильников падают пылающие капли масла. Когда он скрежетал зубами, слышался звук его зубов, словно грохот огромного механизма, вращаемого данавами. Разгневанный как огонь времени, в какую сторону он ни смотрел, там ракшасы в страхе прятались. Ракшасы не приближались к нему, когда он, подобный разгневанной Смерти и словно желающий пожрать всё движущееся и недвижимое, смотрел во все стороны. Затем крайне разгневанный Равана, владыка ракшасов, сказал среди ракшасов, желая остановить врагов в битве: «Тысячи лет я совершал трудновыполнимую аскезу и в разных местах удовлетворил Самосущего. Плодом этой аскезы и милостью Самосущего у меня никогда нет страха ни от асуров, ни от богов. Панцирь, данный мне Брахмой и блеском равный солнцу, в битвах богов и асуров не был пробит молниями и шакти. Кто сегодня встретит меня в бою, когда я буду в нём и на колеснице, даже сам Пурандара? Пусть сегодня под звуки сотен труб поднимут мой страшный великий лук, данный мне Самосущим вместе со стрелой в битвах богов и асуров, чтобы в высшей битве убить Раму и Лакшману». Но, сожжённый гибелью сына и попав во власть гнева, герой Равана, обдумав это, решился убить Ситу. Медноглазый, страшный, оглядев страшновидных ночных бродяг, унылых и жалкоголосых, сказал им: «Мой сын майей, ради обмана лесных жителей, показал там лишь нечто убитое как Ситу. Теперь я сделаю это истинным, приятным для себя: уничтожу Вайдехи, преданную этому недостойному кшатрию». Сказав так советникам, он быстро схватил меч.
b7ced522863d · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Гнев Раваны раскрывает направление его сердца: вместо того чтобы встретить Раму, он хочет ударить по беззащитной Сите. Потеря сына не приводит его к раскаянию, а делает адхарму ещё более явной.