4185 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 8.12.22-27
देवनागरी

तां वीक्ष्य देव इति कन्दुकलीलयेषद् व्रीडास्फुटस्मितविसृष्टकटाक्षमुष्टः
स्त्रीप्रेक्षणप्रतिसमीक्षणविह्वलात्मा नात्मानमन्तिक उमां स्वगणांश्च वेद
तस्याः कराग्रात् स तु कन्दुको यदा गतो विदूरं तमनुव्रजत्स्त्रियाः
वासः ससूत्रं लघु मारुतो ऽहरद् भवस्य देवस्य किलानुपश्यतः
एवं तां रुचिरापाङ्गीं दर्शनीयां मनोरमाम्
दृष्ट्वा तस्यां मनश्चक्रे विषज्जन्त्यां भवः किल
तयापहृतविज्ञानस्तत्कृतस्मरविह्वलः
भवान्या अपि पश्यन्त्या गतह्रीस्तत्पदं ययौ
सा तमायान्तमालोक्य विवस्त्रा व्रीडिता भृशम्
निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती नान्वतिष्ठत
तामन्वगच्छद्भगवान् भवः प्रमुषितेन्द्रियः
कामस्य च वशं नीतः करेणुमिव यूथपः

लिप्यंतरण (IAST)

tāṃ vīkṣya deva iti kandukalīlayeṣad vrīḍāsphuṭasmitavisṛṣṭakaṭākṣamuṣṭaḥ
strīprekṣaṇapratisamīkṣaṇavihvalātmā nātmānamantika umāṃ svagaṇāṃśca veda
tasyāḥ karāgrāt sa tu kanduko yadā gato vidūraṃ tamanuvrajatstriyāḥ
vāsaḥ sasūtraṃ laghu māruto 'harad bhavasya devasya kilānupaśyataḥ
evaṃ tāṃ rucirāpāṅgīṃ darśanīyāṃ manoramām
dṛṣṭvā tasyāṃ manaścakre viṣajjantyāṃ bhavaḥ kila
tayāpahṛtavijñānastatkṛtasmaravihvalaḥ
bhavānyā api paśyantyā gatahrīstatpadaṃ yayau
sā tamāyāntamālokya vivastrā vrīḍitā bhṛśam
nilīyamānā vṛkṣeṣu hasantī nānvatiṣṭhata
tāmanvagacchadbhagavān bhavaḥ pramuṣitendriyaḥ
kāmasya ca vaśaṃ nītaḥ kareṇumiva yūthapaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ताम् वीक्ष्य देवः इति कन्दुक-लीलया ईषत्-व्रीडा-अस्फुट-स्मित-विसृष्ट-कटाक्ष-मुष्टःtām vīkṣya devaḥ iti kanduka-līlayā īṣat-vrīḍā-asphuṭa-smita-visṛṣṭa-kaṭākṣa-muṣṭaḥувидев её, бог, похищенный брошенными искоса взглядами и лёгкой улыбкой, чуть проступившей от смущения при игре в мяч; её увидев бог так мяча игрою слегка-стыдливо-нечёткой-улыбкой-испущенно-косовзглядами похищенный
स्त्री-प्रेक्षण-प्रति-समीक्षण-विह्वल-आत्मा न आत्मानम् अन्तिके उमाम् स्व-गणान् च वेदstrī-prekṣaṇa-prati-samīkṣaṇa-vihvala-ātmā na ātmānam antike umām sva-gaṇān ca vedaс душою, потерянной от взгляда женщины и ответного взгляда, не сознавал ни себя, ни Умы рядом, ни своих спутников; женщины взгляда-ответного-взгляда потерянную душу имеющий, не себя, вблизи Уму, своих спутников же ведает
तस्याः कर-अग्रात् सः तु कन्दुकः यदा गतः विदूरम् तम् अनुव्रजत्-स्त्रियाःtasyāḥ kara-agrāt saḥ tu kandukaḥ yadā gataḥ vidūram tam anuvrajat-striyāḥкогда же мяч ушёл далеко из её ладони и она побежала за ним; её ладони с края тот же мяч когда ушёл далеко, его вслед бегущей женщины
वासः स-सूत्रम् लघु मारुतः अहरत् भवस्य देवस्य किल अनुपश्यतःvāsaḥ sa-sūtram laghu mārutaḥ aharat bhavasya devasya kila anupaśyataḥветер унёс лёгкое одеяние вместе с поясом — на глазах у бога Бхавы, [как говорят]; одежду с нитью лёгкую ветер унёс Бхавы бога, говорят, взирающего
एवम् ताम् रुचिर-अपाङ्गीम् दर्शनीयाम् मनः-रमाम्evam tām rucira-apāṅgīm darśanīyām manaḥ-ramāmтак ту, с прелестными взорами, отрадную для взгляда, пленительную; так ту прелестновзорную, зримую, умоусладительную
दृष्ट्वा तस्याम् मनः चक्रे विषज्जन्त्याम् भवः किलdṛṣṭvā tasyām manaḥ cakre viṣajjantyām bhavaḥ kilaувидев, Бхава приложил к ней ум — [к ней,] будто увлечённой [им], [как говорят]; увидев, к ней ум приложил увлекающейся Бхава, говорят
तया अपहृत-विज्ञानः तत्-कृत-स्मर-विह्वलःtayā apahṛta-vijñānaḥ tat-kṛta-smara-vihvalaḥею лишённый разумения, потерянный от вызванной ею страсти; ею похищенноразумный, ею вызванной страстью потерянный
भवान्याः अपि पश्यन्त्याः गत-ह्रीः तत्-पदम् ययौbhavānyāḥ api paśyantyāḥ gata-hrīḥ tat-padam yayauпотеряв стыд, он пошёл к ней — на глазах у самой Бхавани; Бхавани даже смотрящей утративший стыд к её месту пошёл
सा तम् आयान्तम् आलोक्य वि-वस्त्रा व्रीडिता भृशम्sā tam āyāntam ālokya vi-vastrā vrīḍitā bhṛśamона, увидев его приближающимся, нагая, весьма смущённая; она его приближающегося увидев, безодёжная, смущённая весьма
निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती न अन्वतिष्ठतnilīyamānā vṛkṣeṣu hasantī na anvatiṣṭhataпрячась за деревьями, смеясь, не остановилась; прячущаяся в деревьях, смеющаяся, не остановилась
ताम् अन्वगच्छत् भगवान् भवः प्रमुषित-इन्द्रियःtām anvagacchat bhagavān bhavaḥ pramuṣita-indriyaḥза нею шёл досточтимый Бхава, с похищенными чувствами; за нею шёл досточтимый Бхава похищенночувственный
कामस्य च वशम् नीतः करेणुम् इव यूथ-पःkāmasya ca vaśam nītaḥ kareṇum iva yūtha-paḥприведённый под власть страсти — как вожак стада за слонихой; страсти же власть приведённый, слониху словно вожак
अनुवाद

«Увидев её, бог, похищенный брошенными искоса взглядами и лёгкой улыбкой, чуть проступившей от смущения при игре в мяч, — с душою, потерянной от её взгляда и своего ответного, — не сознавал ни себя, ни Умы рядом, ни своих спутников. Когда же мяч ушёл далеко из её ладони и она побежала за ним, ветер унёс её лёгкое одеяние вместе с поясом — на глазах у бога Бхавы, [как говорят]. Так, увидев ту, с прелестными взорами, отрадную для взгляда, пленительную, Бхава приложил к ней ум — [к ней,] будто увлечённой [им]. Ею лишённый разумения, потерянный от вызванной ею страсти, он, потеряв стыд, на глазах у самой Бхавани пошёл к ней. Она же, увидев его приближающимся, нагая, весьма смущённая, прячась за деревьями, смеясь, не остановилась. За нею шёл досточтимый Бхава, с похищенными чувствами, приведённый под власть страсти — как вожак стада за слонихой».

संस्करण

c89bf32f6a06 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से