श्रीमद्भागवतम्
A Month a Man, a Month a Woman9.1.13-18
4286 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 9.1.13-18
देवनागरी

अप्रजस्य मनोः पूर्वं वसिष्ठो भगवान् किल
मित्रावरुणयोरिष्टिं प्रजार्थमकरोद्विभुः
तत्र श्रद्धा मनोः पत्नी होतारं समयाचत
दुहित्रर्थमुपागम्य प्रणिपत्य पयोव्रता
प्रेषितो ऽध्वर्युणा होता व्यचरत् तत् समाहितः
गृहीते हविषि वाचा वषट्कारं गृणन् द्विजः
होतुस्तद्व्यभिचारेण कन्येला नाम साभवत्
तां विलोक्य मनुः प्राह नातितुष्टमना गुरुम्
भगवन् किमिदं जातं कर्म वो ब्रह्मवादिनाम्
विपर्ययमहो कष्टं मैवं स्याद्ब्रह्मविक्रिया
यूयं ब्रह्मविदो युक्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः
कुतः सङ्कल्पवैषम्यमनृतं विबुधेष्व् इव

लिप्यंतरण (IAST)

aprajasya manoḥ pūrvaṃ vasiṣṭho bhagavān kila
mitrāvaruṇayoriṣṭiṃ prajārthamakarodvibhuḥ
tatra śraddhā manoḥ patnī hotāraṃ samayācata
duhitrarthamupāgamya praṇipatya payovratā
preṣito 'dhvaryuṇā hotā vyacarat tat samāhitaḥ
gṛhīte haviṣi vācā vaṣaṭkāraṃ gṛṇan dvijaḥ
hotustadvyabhicāreṇa kanyelā nāma sābhavat
tāṃ vilokya manuḥ prāha nātituṣṭamanā gurum
bhagavan kimidaṃ jātaṃ karma vo brahmavādinām
viparyayamaho kaṣṭaṃ maivaṃ syādbrahmavikriyā
yūyaṃ brahmavido yuktāstapasā dagdhakilbiṣāḥ
kutaḥ saṅkalpavaiṣamyamanṛtaṃ vibudheṣv iva

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अ-प्रजस्य मनोः पूर्वम् वसिष्ठः भगवान् किलa-prajasya manoḥ pūrvam vasiṣṭhaḥ bhagavān kila«у бездетного прежде Ману досточтимый Васиштха, [как говорят]; бездетного Ману прежде Васиштха досточтимый ведь
मित्रा-वरुणयोः इष्टिम् प्रजा-अर्थम् अकरोत् विभुःmitrā-varuṇayoḥ iṣṭim prajā-artham akarot vibhuḥвладыка, совершил жертву Митре и Варуне ради потомства»; Митры-Варуны жертву потомства ради совершил владыка
तत्र श्रद्धा मनोः पत्नी होतारम् समयाचतtatra śraddhā manoḥ patnī hotāram samayācata«там Шраддха, жена Ману, попросила хотара; там Шраддха Ману жена хотара попросила
दुहितृ-अर्थम् उपागम्य प्रणिपत्य पयः-व्रताduhitṛ-artham upāgamya praṇipatya payaḥ-vratāради дочери, подойдя, поклонившись, соблюдая молочный обет»; дочери ради подойдя, поклонившись, молочнообетная
प्रेषितः अध्वर्युणा होता व्यचरत् तत् समाहितःpreṣitaḥ adhvaryuṇā hotā vyacarat tat samāhitaḥ«посланный адхварью, хотар совершал то, сосредоточенный; посланный адхварью хотар совершал то сосредоточенный
गृहीते हविषि वाचा वषट्कारम् गृणन् द्विजःgṛhīte haviṣi vācā vaṣaṭkāram gṛṇan dvijaḥкогда возлияние было взято, дваждырождённый, произнося вашаткару, [оговорился] речью»; при взятом возлиянии речью вашаткару произносящий дваждырождённый
होतुः तत्-व्यभिचारेण कन्या इला नाम सा अभवत्hotuḥ tat-vyabhicāreṇa kanyā ilā nāma sā abhavat«от того нарушения хотара родилась дочь по имени Ила; хотара тем нарушением дева Ила именем та была
ताम् विलोक्य मनुः प्राह न अति-तुष्ट-मनाः गुरुम्tām vilokya manuḥ prāha na ati-tuṣṭa-manāḥ gurumувидев её, Ману сказал наставнику, не слишком довольный умом:»; её увидев Ману сказал не слишком довольноумный наставнику
भगवन् किम् इदम् जातम् कर्म वः ब्रह्म-वादिनाम्bhagavan kim idam jātam karma vaḥ brahma-vādinām«„владыка, что это вышло? дело ваше, изрекающих Брахман, —; о владыка, что это родилось, дело ваше Брахман изрекающих
विपर्ययम् अहो कष्टम् मा एवम् स्यात् ब्रह्म-विक्रियाviparyayam aho kaṣṭam mā evam syāt brahma-vikriyāпревратно! о, беда! не должно бы так быть — искажение Брахмана»; превратное, о, беда, не так да будет, Брахмана искажение
यूयम् ब्रह्म-विदः युक्ताः तपसा दग्ध-किल्बिषाःyūyam brahma-vidaḥ yuktāḥ tapasā dagdha-kilbiṣāḥ«вы, знающие Брахман, сосредоточенные, чья скверна сожжена подвигом:; вы Брахман знающие, сопряжённые, подвигом сожжённоскверные
कुतः सङ्कल्प-वैषम्यम् अन्-ऋतम् विबुधेषु इवkutaḥ saṅkalpa-vaiṣamyam an-ṛtam vibudheṣu ivaоткуда [же] неровность замысла, неправда — как у богов?“»; откуда замысла неровность, неправда у богов словно
अनुवाद

«„У бездетного прежде Ману досточтимый Васиштха, владыка, [как говорят,] совершил жертву Митре и Варуне ради потомства. Там Шраддха, жена Ману, попросила хотара — ради дочери, — подойдя, поклонившись, соблюдая молочный обет. Посланный адхварью, хотар совершал то, сосредоточенный; когда возлияние было взято, дваждырождённый, произнося вашаткару, [оговорился] речью. От того нарушения хотара родилась дочь по имени Ила; увидев её, Ману сказал наставнику, не слишком довольный умом: „Владыка, что это вышло? Дело ваше, изрекающих Брахман, — превратно! О, беда! Не должно бы так быть — искажение Брахмана. Вы, знающие Брахман, сосредоточенные, чья скверна сожжена подвигом: откуда [же] неровность замысла, неправда — как у богов?““».

संस्करण

00d8628cc65a · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 2:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से