श्रीमद्भागवतम्
A Month a Man, a Month a Woman9.1.38-42
4291 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 9.1.38-42
देवनागरी

तुष्टस्तस्मै स भगवान् ऋषये प्रियमावहन्
स्वां च वाचमृतां कुर्वन्निदमाह विशाम्पते
मासं पुमान् स भविता मासं स्त्री तव गोत्रजः
इत्थं व्यवस्थया कामं सुद्युम्नो ऽवतु मेदिनीम्
आचार्यानुग्रहात् कामं लब्ध्वा पुंस्त्वं व्यवस्थया
पालयामास जगतीं नाभ्यनन्दन् स्म तं प्रजाः
तस्योत्कलो गयो राजन् विमलश्च त्रयः सुताः
दक्षिणापथराजानो बभूवुर्धर्मवत्सलाः
ततः परिणते काले प्रतिष्ठानपतिः प्रभुः
पुरूरवस उत्सृज्य गां पुत्राय गतो वनम्

लिप्यंतरण (IAST)

tuṣṭastasmai sa bhagavān ṛṣaye priyamāvahan
svāṃ ca vācamṛtāṃ kurvannidamāha viśāmpate
māsaṃ pumān sa bhavitā māsaṃ strī tava gotrajaḥ
itthaṃ vyavasthayā kāmaṃ sudyumno 'vatu medinīm
ācāryānugrahāt kāmaṃ labdhvā puṃstvaṃ vyavasthayā
pālayāmāsa jagatīṃ nābhyanandan sma taṃ prajāḥ
tasyotkalo gayo rājan vimalaśca trayaḥ sutāḥ
dakṣiṇāpatharājāno babhūvurdharmavatsalāḥ
tataḥ pariṇate kāle pratiṣṭhānapatiḥ prabhuḥ
purūravasa utsṛjya gāṃ putrāya gato vanam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तुष्टः तस्मै सः भगवान् ऋषये प्रियम् आवहन्tuṣṭaḥ tasmai saḥ bhagavān ṛṣaye priyam āvahan«довольный, тот досточтимый, делая приятное риши; довольный ему тот досточтимый риши приятное принося
स्वाम् च वाचम् ऋताम् कुर्वन् इदम् आह विशाम्-पतेsvām ca vācam ṛtām kurvan idam āha viśām-pateи делая свою речь истинной, сказал такое, о владыка людей:»; свою же речь истинной делающий это сказал, о людей владыка
मासम् पुमान् सः भविता मासम् स्त्री तव गोत्र-जःmāsam pumān saḥ bhavitā māsam strī tava gotra-jaḥ«„месяц он будет мужчиною, месяц — женщиною, рождённый в твоём роду; месяц мужчина он будет, месяц женщина твоего рода рождённый
इत्थम् व्यवस्थया कामम् सुद्युम्नः अवतु मेदिनीम्ittham vyavasthayā kāmam sudyumnaḥ avatu medinīmпри таком установлении пусть Судьюмна вволю хранит землю“»; так установлением вволю Судьюмна пусть хранит землю
आचार्य-अनुग्रहात् कामम् लब्ध्वा पुंस्त्वम् व्यवस्थयाācārya-anugrahāt kāmam labdhvā puṃstvam vyavasthayā«милостью наставника обретя мужество по установлению; наставника милостью вволю обретя мужество установлением
पालयाम् आस जगतीम् न अभ्यनन्दन् स्म तम् प्रजाःpālayām āsa jagatīm na abhyanandan sma tam prajāḥон хранил землю; но подданные не радовались ему»; хранил землю, не радовались ему подданные
तस्य उत्कलः गयः राजन् विमलः च त्रयः सुताःtasya utkalaḥ gayaḥ rājan vimalaḥ ca trayaḥ sutāḥ«у него [были] Уткала, Гая, о царь, и Вимала — трое сыновей; его Уткала, Гая, о царь, Вимала же трое сыновей
दक्षिणा-पथ-राजानः बभूवुः धर्म-वत्सलाःdakṣiṇā-patha-rājānaḥ babhūvuḥ dharma-vatsalāḥони стали царями южных земель, любящими дхарму»; южного пути цари стали дхармолюбивые
ततः परिणते काले प्रतिष्ठान-पतिः प्रभुःtataḥ pariṇate kāle pratiṣṭhāna-patiḥ prabhuḥ«затем, когда время созрело, владыка, господин Пратиштханы; затем при созревшем времени Пратиштханы господин владыка
पुरूरवसे उत्सृज्य गाम् पुत्राय गतः वनम्purūravase utsṛjya gām putrāya gataḥ vanamоставив землю сыну Пуруравасу, ушёл в лес»; Пуруравасу оставив землю сыну, ушёл в лес
अनुवाद

«„Довольный, тот досточтимый, делая приятное риши и делая свою речь истинной, сказал такое, о владыка людей: „Месяц он будет мужчиною, месяц — женщиною, рождённый в твоём роду; при таком установлении пусть Судьюмна вволю хранит землю“. Милостью наставника обретя мужество по установлению, он хранил землю; но подданные не радовались ему. У него [были] Уткала, Гая, о царь, и Вимала — трое сыновей; они стали царями южных земель, любящими дхарму. Затем, когда время созрело, владыка, господин Пратиштханы, оставив землю сыну Пуруравасу, ушёл в лес“».

संस्करण

95c96d3a165f · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 2:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से