भविष्यपुराण
The Rite of the Ten-Million Oblation4.142.65-72
2756 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 4.142.65-72

Sanatkumāra

देवनागरी

एवं च द्विमुखं कार्यः कोटिहोमो विचक्षणैः
यदा तु स्वेच्छया यज्ञं यजमानः समापयेत् ॥ कालेन बहुधा राजंस्तदा चैकमुखो भवेत्
एककुंडस्थितो वह्निरेकचित्तैः समाहितैः ॥ यथालाभ स्थितैर्विप्रैर्ज्ञानशीलैर्विचक्षणैः
न संख्यानियमश्चात्र ब्राह्मणानां नरोत्तम ॥ न कालनियमश्चैव स्वेच्छायज्ञः स उच्यते
आवृत्त्या सर्वकामस्य चातुर्मास्यानुकर्मवत् ॥ तदप्रसक्तौ कर्तव्यो यज्ञोऽयं सार्वकालिकः
अयमेकमुखो राजन्कालेन बहुना भवेत् ॥ बहुविघ्नश्च कालेन तस्मात्संक्षेपमाचरेत्
यतो हि चित्तवित्ताद्यमायुश्चैवास्थिरं सदा ॥ अतः संक्षेपतः कार्यं धर्मकार्यं प्रशस्यते
ततः समाप्ते यज्ञे तु कारयेत्सुमहोत्सवम् ॥ शंखतूर्यनिनादेन ब्रह्मघोषस्वनेन च

लिप्यंतरण (IAST)

evaṃ ca dvimukhaṃ kāryaḥ koṭihomo vicakṣaṇaiḥ
yadā tu svecchayā yajñaṃ yajamānaḥ samāpayet || kālena bahudhā rājaṃstadā caikamukho bhavet
ekakuṃḍasthito vahnirekacittaiḥ samāhitaiḥ || yathālābha sthitairviprairjñānaśīlairvicakṣaṇaiḥ
na saṃkhyāniyamaścātra brāhmaṇānāṃ narottama || na kālaniyamaścaiva svecchāyajñaḥ sa ucyate
āvṛttyā sarvakāmasya cāturmāsyānukarmavat || tadaprasaktau kartavyo yajño'yaṃ sārvakālikaḥ
ayamekamukho rājankālena bahunā bhavet || bahuvighnaśca kālena tasmātsaṃkṣepamācaret
yato hi cittavittādyamāyuścaivāsthiraṃ sadā || ataḥ saṃkṣepataḥ kāryaṃ dharmakāryaṃ praśasyate
tataḥ samāpte yajñe tu kārayetsumahotsavam || śaṃkhatūryaninādena brahmaghoṣasvanena ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यदा तु स्वेच्छया यज्ञं यजमानः समापयेत्yadā tu svecchayā yajñaṃ yajamānaḥ samāpayet**когда же жертвователь по своей воле завершает жертву**; когдажежертвовательпосвоейволе завершаетжертву
न संख्यानियमश्चात्र ब्राह्मणानां नरोत्तमna saṃkhyāniyamaścātra brāhmaṇānāṃ narottama**и нет здесь предписания о числе брахманов, о лучший из людей**; инетздесьпредписанияочислебрахманов олучшийизлюдей
न कालनियमश्चैव स्वेच्छायज्ञः स उच्यतेna kālaniyamaścaiva svecchāyajñaḥ sa ucyate**и нет предписания о времени; жертвою своей воли она зовётся**; инетпредписанияовремени жертвоюсвоейволионазовётся
बहुविघ्नश्च कालेन तस्मात्संक्षेपमाचरेत्bahuvighnaśca kālena tasmātsaṃkṣepamācaret**и со временем много помех; потому да держится он сокращения**; исовременеммногопомех потомудадержитсяонсокращения
यतो हि चित्तवित्ताद्यमायुश्चैवास्थिरं सदाyato hi cittavittādyamāyuścaivāsthiraṃ sadā**ибо и ум, и богатство, и самый век всегда непрочны**; ибоиумибогатство исамыйвеквсегданепрочны
अतः संक्षेपतः कार्यं धर्मकार्यं प्रशस्यतेataḥ saṃkṣepataḥ kāryaṃ dharmakāryaṃ praśasyate**потому и восхваляется дело дхармы, творимое сокращённо**; потомуивосхваляетсяделодхармы творимоесокращённо
अनुवाद

«„И так двуустую да творят коти-хому сведущие. Когда же жертвователь по своей воле завершает жертву, во времени многочастном, о царь, — тогда бывает она одноустою. Огонь, пребывающий в одном очаге, — с единомысленными, сосредоточенными, с брахманами, пребывающими сколько сыщется, нравом знающими, сведущими. И нет здесь предписания о числе брахманов, о лучший из людей, и нет предписания о времени; жертвою своей воли она зовётся. Повторением всякого желания, наподобие последующего обряда чатурмасьи; а когда то неприложимо, надлежит творить сию жертву во всякое время. Сия одноустая, о царь, бывает при долгом времени; и со временем много помех; потому да держится он сокращения. Ибо и ум, и богатство, и самый век всегда непрочны, — потому и восхваляется дело дхармы, творимое сокращённо. Затем, по завершении жертвы, да велит он устроить великое празднество — гулом раковин и труб и звуком возглашения брахмана“».

संस्करण

50b9607c159f · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से