महाभारत
Saṃbhava-parva (Satyavatī and Bhīṣma's Vow)1.94.37–40
511 / 15823
महाभारत · 1.94.37–40
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रम् आदाय शंतनुः ॥
भ्राजमानं यथादित्यम् आययौ स्वपुरं प्रति ॥
पौरवः स्वपुरं गत्वा पुरंदरपुरोपमम् ॥
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने आत्मानम् आत्मना ॥
पौरवेषु ततः पुत्रं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत् ॥
पौरवाञ् शंतनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥
राष्ट्रं च रञ्जयाम् आस वृत्तेन भरतर्षभ ॥
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥
वर्तयाम् आस वर्षाणि चत्वार्य् अमितविक्रमः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tayaivaṃ samanujñātaḥ putram ādāya śaṃtanuḥ ||
bhrājamānaṃ yathādityam āyayau svapuraṃ prati ||
pauravaḥ svapuraṃ gatvā puraṃdarapuropamam ||
sarvakāmasamṛddhārthaṃ mene ātmānam ātmanā ||
pauraveṣu tataḥ putraṃ yauvarājye 'bhyaṣecayat ||
pauravāñ śaṃtanoḥ putraḥ pitaraṃ ca mahāyaśāḥ ||
rāṣṭraṃ ca rañjayām āsa vṛttena bharatarṣabha ||
sa tathā saha putreṇa ramamāṇo mahīpatiḥ ||
vartayām āsa varṣāṇi catvāry amitavikramaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशंपायनः उवाच तया एवं समनुज्ञातः पुत्रं आदाय शंतनुः भ्राजमानं यथा आदित्यं आययौ स्वपुरं प्रतिvaiśaṃpāyanaḥ uvāca tayā evaṃ samanujñātaḥ putraṃ ādāya śaṃtanuḥ bhrājamānaṃ yathā ādityaṃ āyayau svapuraṃ pratiVaishampayana said: thus given leave by her, Shantanu took his son, who shone like the sun, and set out for his own city
पौरवः स्वपुरं गत्वा पुरंदरपुरोपमं सर्वकामसमृद्धार्थं मेने आत्मानं आत्मना पौरवेषु ततः पुत्रं यौवराज्ये अभ्यषेचयत्pauravaḥ svapuraṃ gatvā puraṃdarapuropamaṃ sarvakāmasamṛddhārthaṃ mene ātmānaṃ ātmanā pauraveṣu tataḥ putraṃ yauvarājye abhyaṣecayatthe Paurava, having come to his city, which was like the city of Purandara and where every desire was fulfilled, considered himself blessed within himself; then, among the Pauravas, he anointed his son as heir apparent
पौरवान् शंतनोः पुत्रः पितरं च महायशाः राष्ट्रं च रञ्जयाम् आस वृत्तेन भरतर्षभpauravān śaṃtanoḥ putraḥ pitaraṃ ca mahāyaśāḥ rāṣṭraṃ ca rañjayām āsa vṛttena bharatarṣabhathe son of Shantanu, greatly renowned, delighted the Pauravas, his father, and the whole kingdom by his conduct, O bull among the Bharatas
सः तथा सह पुत्रेण रममाणः महीपतिः वर्तयाम् आस वर्षाणि चत्वारि अमितविक्रमःsaḥ tathā saha putreṇa ramamāṇaḥ mahīpatiḥ vartayām āsa varṣāṇi catvāri amitavikramaḥthus, rejoicing with his son, the lord of the earth, of measureless might, passed four years
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
तयैवंtayaivaṃoriginal form "tayaivaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुत्रम्putramoriginal form "putram", added to complete the word-by-word coverage
यथादित्यम्yathādityamoriginal form "yathādityam", added to complete the word-by-word coverage
पुरंदरपुरोपमम्puraṃdarapuropamamoriginal form "puraṃdarapuropamam", added to complete the word-by-word coverage
आत्मानम्ātmānamoriginal form "ātmānam", added to complete the word-by-word coverage
ऽभ्यषेचयत्'bhyaṣecayatoriginal form "'bhyaṣecayat", added to complete the word-by-word coverage
पौरवाञ्pauravāñoriginal form "pauravāñ", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
रममाणोramamāṇooriginal form "ramamāṇo", added to complete the word-by-word coverage
चत्वार्य्catvāryoriginal form "catvāry", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Thus given leave by her, Shantanu took his son, who shone like the sun, and set out for his own city. The Paurava, having come to his city, which was like the city of Purandara and where every desire was fulfilled, considered himself blessed within himself; then, among the Pauravas, he anointed his son as heir apparent. The son of Shantanu, greatly renowned, delighted the Pauravas, his father, and the whole kingdom by his conduct, O bull among the Bharatas. Thus the lord of the earth, of measureless might, passed four years rejoicing with his son."

संस्करण

3c2367756e37 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:16:46 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से