महाभारत
Caitraratha-parva (purohita-māhātmya) (The Greatness of the Purohita)1.159.9–11
1057 / 15823
महाभारत · 1.159.9–11
देवनागरी

उत्तमां तु मनोबुद्धिं भवतां भावितात्मनाम् ॥
जानन्न् अपि च वः पार्थ कृतवान् इह धर्षणाम् ॥
स्त्रीसकाशे च कौरव्य न पुमान् क्षन्तुम् अर्हति ॥
धर्षणाम् आत्मनः पश्यन् बाहुद्रविणम् आश्रितः ॥
नक्तं च बलम् अस्माकं भूय एवाभिवर्धते ॥
यतस् ततो मां कौन्तेय सदारं मन्युर् आविशत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

uttamāṃ tu manobuddhiṃ bhavatāṃ bhāvitātmanām ||
jānann api ca vaḥ pārtha kṛtavān iha dharṣaṇām ||
strīsakāśe ca kauravya na pumān kṣantum arhati ||
dharṣaṇām ātmanaḥ paśyan bāhudraviṇam āśritaḥ ||
naktaṃ ca balam asmākaṃ bhūya evābhivardhate ||
yatas tato māṃ kaunteya sadāraṃ manyur āviśat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उत्तमां तु मनोबुद्धिं भवतां भावितात्मनाम्uttamāṃ tu manobuddhiṃ bhavatāṃ bhāvitātmanāmthough knowing your excellent mind and intellect, perfected in soul,
जानन् अपि च वः पार्थ कृतवान् इह धर्षणाम्jānan api ca vaḥ pārtha kṛtavān iha dharṣaṇāmand knowing you, O Partha, I still committed an attack here [against you];
स्त्रीसकाशे च कौरव्य न पुमान् क्षन्तुम् अर्हतिstrīsakāśe ca kauravya na pumān kṣantum arhatibefore his wife, O Kaurava, a man must not endure
धर्षणाम् आत्मनः पश्यन् बाहुद्रविणम् आश्रितःdharṣaṇām ātmanaḥ paśyan bāhudraviṇam āśritaḥan attack upon himself, [if he] relies upon the might of his arms [= is strong];
नक्तं च बलम् अस्माकं भूयः एव अभिवर्धतेnaktaṃ ca balam asmākaṃ bhūyaḥ eva abhivardhateand our strength grows still greater at night,
यतः ततः मां कौन्तेय सदारं मन्युः आविशत्yataḥ tataḥ māṃ kaunteya sadāraṃ manyuḥ āviśattherefore, O Kaunteya, anger seized me, [being] with my wife;
जानन्न्jānannoriginal form "jānann", added to complete the word-by-word coverage
भूयbhūyaoriginal form "bhūya", added to complete the word-by-word coverage
एवाभिवर्धतेevābhivardhateoriginal form "evābhivardhate", added to complete the word-by-word coverage
यतस्yatasoriginal form "yatas", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
मन्युर्manyuroriginal form "manyur", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Though knowing your excellent mind and intellect, perfected in soul, and knowing you, O Partha, I still committed this attack against you. Before his wife, O Kaurava, a man who relies on the might of his arms must not endure an attack upon himself; and our strength grows still greater at night -- therefore, O Kaunteya, anger seized me, being there with my wife."

संस्करण

ee1f1b042d09 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से