महाभारत
Viduragamana-parva (droṇa-karṇa-saṃvāda) (Droṇa's Counsel and the Dispute with Karṇa)1.196.17–18
1489 / 15823
महाभारत · 1.196.17–18
देवनागरी

श्रूयते हि पुरा कश् चिद् अम्बुवीच इति श्रुतः ॥
आसीद् राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम् ॥
स हीनः करणैः सर्वैर् उच्छ्वासपरमो नृपः ॥
अमात्यसंस्थः कार्येषु सर्वेष्व् एवाभवत् तदा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śrūyate hi purā kaś cid ambuvīca iti śrutaḥ ||
āsīd rājagṛhe rājā māgadhānāṃ mahīkṣitām ||
sa hīnaḥ karaṇaiḥ sarvair ucchvāsaparamo nṛpaḥ ||
amātyasaṃsthaḥ kāryeṣu sarveṣv evābhavat tadā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रूयते हि पुरा कः चित् अम्बुवीचः इति श्रुतःśrūyate hi purā kaḥ cit ambuvīcaḥ iti śrutaḥFor it is heard that long ago there was one named Ambuvicha,
आसीत् राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम्āsīt rājagṛhe rājā māgadhānāṃ mahīkṣitāmwho was king of the Magadhas in Rajagriha, one of the lords of the earth;
सः हीनः करणैः सर्वैः उच्छ्वासपरमः नृपःsaḥ hīnaḥ karaṇaiḥ sarvaiḥ ucchvāsaparamaḥ nṛpaḥthat king, bereft of all bodily faculties, able only to breathe,
अमात्यसंस्थः कार्येषु सर्वेषु एव अभवत् तदाamātyasaṃsthaḥ kāryeṣu sarveṣu eva abhavat tadādepended wholly, in every affair, upon his minister at that time;
कश्kaśoriginal form "kaś", added to complete the word-by-word coverage
चिद्cidoriginal form "cid", added to complete the word-by-word coverage
अम्बुवीचambuvīcaoriginal form "ambuvīca", added to complete the word-by-word coverage
आसीद्āsīdoriginal form "āsīd", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
सर्वैर्sarvairoriginal form "sarvair", added to complete the word-by-word coverage
उच्छ्वासपरमोucchvāsaparamooriginal form "ucchvāsaparamo", added to complete the word-by-word coverage
सर्वेष्व्sarveṣvoriginal form "sarveṣv", added to complete the word-by-word coverage
एवाभवत्evābhavatoriginal form "evābhavat", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"It is heard that long ago there was one named Ambuvicha, who was king of the Magadhas in Rajagriha; that king, bereft of all bodily faculties and able only to breathe, depended then wholly, in every affair, upon his minister."

संस्करण

ac1238c51730 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:54:01 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से