महाभारत
Sabhākriyā-parva (The Consecration of the Hall and the Gathering of Sages and Kings)2.4.18–20
1955 / 15823
महाभारत · 2.4.18–20
देवनागरी

तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजम् उपासते ॥
श्रीमान् महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर् विवर्धनः ॥
संग्रामजिद् दुर्मुखश् च उग्रसेनश् च वीर्यवान् ॥
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश् चापराजितः ॥
काम्बोजराजः कमलः कम्पनश् च महाबलः ॥
सततं कम्पयाम् आस यवनान् एक एव यः ॥
यथासुरान् कालकेयान् देवो वज्रधरस् तथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tathaiva kṣatriyaśreṣṭhā dharmarājam upāsate ||
śrīmān mahātmā dharmātmā muñjaketur vivardhanaḥ ||
saṃgrāmajid durmukhaś ca ugrasenaś ca vīryavān ||
kakṣasenaḥ kṣitipatiḥ kṣemakaś cāparājitaḥ ||
kāmbojarājaḥ kamalaḥ kampanaś ca mahābalaḥ ||
satataṃ kampayām āsa yavanān eka eva yaḥ ||
yathāsurān kālakeyān devo vajradharas tathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथा एव क्षत्रिय-श्रेष्ठाःtathā eva kṣatriya-śreṣṭhāḥlikewise the foremost of kshatriyas
धर्म-राजम् उपासतेdharma-rājam upāsateattend Dharmaraja:
श्रीमान् महात्मा धर्म-आत्माśrīmān mahātmā dharma-ātmāglorious, great-souled, righteous
मुञ्जकेतुः विवर्धनःmuñjaketuḥ vivardhanaḥMunjaketu, Vivardhana,
संग्रामजित् दुर्मुखः चsaṃgrāmajit durmukhaḥ caSangramajit, Durmukha,
उग्रसेनः च वीर्यवान्ugrasenaḥ ca vīryavānand valiant Ugrasena,
कक्षसेनः क्षिति-पतिःkakṣasenaḥ kṣiti-patiḥKakshasena, lord of the earth,
क्षेमकः च अपराजितःkṣemakaḥ ca aparājitaḥKshemaka the unconquered,
काम्बोज-राजः कमलःkāmboja-rājaḥ kamalaḥKamala, king of Kamboja,
कम्पनः च महा-बलःkampanaḥ ca mahā-balaḥand mighty Kampana,
सततम् कम्पयाम् आस यवनान्satatam kampayām āsa yavanānwho alone constantly made the Yavanas tremble
एकः एव यःekaḥ eva yaḥone alone,
यथा असुरान् कालकेयान्yathā asurān kālakeyānas the asura Kalakeyas
देवः वज्र-धरः तथाdevaḥ vajra-dharaḥ tathā[trembled before] the thunderbolt-bearing god [Indra];
तथैवtathaivaoriginal form "tathaiva", added to complete the word-by-word coverage
क्षत्रियश्रेष्ठाkṣatriyaśreṣṭhāoriginal form "kṣatriyaśreṣṭhā", added to complete the word-by-word coverage
धर्मराजम्dharmarājamoriginal form "dharmarājam", added to complete the word-by-word coverage
धर्मात्माdharmātmāoriginal form "dharmātmā", added to complete the word-by-word coverage
मुञ्जकेतुर्muñjaketuroriginal form "muñjaketur", added to complete the word-by-word coverage
संग्रामजिद्saṃgrāmajidoriginal form "saṃgrāmajid", added to complete the word-by-word coverage
दुर्मुखश्durmukhaśoriginal form "durmukhaś", added to complete the word-by-word coverage
उग्रसेनश्ugrasenaśoriginal form "ugrasenaś", added to complete the word-by-word coverage
क्षितिपतिःkṣitipatiḥoriginal form "kṣitipatiḥ", added to complete the word-by-word coverage
क्षेमकश्kṣemakaśoriginal form "kṣemakaś", added to complete the word-by-word coverage
चापराजितःcāparājitaḥoriginal form "cāparājitaḥ", added to complete the word-by-word coverage
काम्बोजराजःkāmbojarājaḥoriginal form "kāmbojarājaḥ", added to complete the word-by-word coverage
कम्पनश्kampanaśoriginal form "kampanaś", added to complete the word-by-word coverage
महाबलःmahābalaḥoriginal form "mahābalaḥ", added to complete the word-by-word coverage
सततंsatataṃoriginal form "satataṃ", added to complete the word-by-word coverage
एकekaoriginal form "eka", added to complete the word-by-word coverage
यथासुरान्yathāsurānoriginal form "yathāsurān", added to complete the word-by-word coverage
देवोdevooriginal form "devo", added to complete the word-by-word coverage
वज्रधरस्vajradharasoriginal form "vajradharas", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Likewise the foremost of kshatriyas attend Dharmaraja: glorious, great-souled, righteous Munjaketu, Vivardhana, Sangramajit, Durmukha, valiant Ugrasena, Kakshasena — lord of the earth, unconquered Kshemaka, Kamala, king of Kamboja, and mighty Kampana, who alone made the Yavanas constantly tremble, as the thunderbolt-bearing god made the asura Kalakeyas tremble."

संस्करण

0e2154ad76ea · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 2:43:40 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से