महाभारत
Dyūta-parva (māyāsabhā, duryodhana-amarṣa) (The Magic Hall and Duryodhana's Envy)2.43.11–13
2482 / 15823
महाभारत · 2.43.11–13
देवनागरी

एवं प्रलम्भान् विविधान् प्राप्य तत्र विशां पते ॥
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस् ततो दुर्योधनो नृपः ॥
अप्रहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ ॥
प्रेक्ष्य ताम् अद्भुताम् ऋद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यानग्लानस्य गच्छतः ॥
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिर् अजायत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evaṃ pralambhān vividhān prāpya tatra viśāṃ pate ||
pāṇḍaveyābhyanujñātas tato duryodhano nṛpaḥ ||
aprahṛṣṭena manasā rājasūye mahākratau ||
prekṣya tām adbhutām ṛddhiṃ jagāma gajasāhvayam ||
pāṇḍavaśrīprataptasya dhyānaglānasya gacchataḥ ||
duryodhanasya nṛpateḥ pāpā matir ajāyata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवं प्रलम्भान् विविधान्evaṃ pralambhān vividhānhaving thus undergone various
प्राप्य तत्र विशां पतेprāpya tatra viśāṃ patedeceptions there, O lord of men,
पाण्डवेय-अभ्यनुज्ञातस्pāṇḍaveya-abhyanujñātasdismissed by the Pandavas,
ततो दुर्योधनो नृपःtato duryodhano nṛpaḥthen king Duryodhana,
अप्रहृष्टेन मनसाaprahṛṣṭena manasāwith a joyless mind,
राजसूये महा-क्रतौrājasūye mahā-kratauat the great sacrifice, the rajasuya,
प्रेक्ष्य ताम् अद्भुताम् ऋद्धिंprekṣya tām adbhutām ṛddhiṃhaving beheld that wondrous splendor,
जगाम गज-साह्वयम्jagāma gaja-sāhvayamset out for Gajasahvaya [Hastinapura];
पाण्डव-श्री-प्रतप्तस्यpāṇḍava-śrī-prataptasyaof him who was being scorched by the glory of the Pandavas,
ध्यान-ग्लानस्य गच्छतःdhyāna-glānasya gacchataḥworn out by brooding, as he went,
दुर्योधनस्य नृपतेःduryodhanasya nṛpateḥof king Duryodhana
पापा मतिर् अजायतpāpā matir ajāyataan evil thought was born.
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्pāṇḍaveyābhyanujñātasoriginal form "pāṇḍaveyābhyanujñātas", added to complete the word-by-word coverage
महाक्रतौmahākratauoriginal form "mahākratau", added to complete the word-by-word coverage
गजसाह्वयम्gajasāhvayamoriginal form "gajasāhvayam", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्यpāṇḍavaśrīprataptasyaoriginal form "pāṇḍavaśrīprataptasya", added to complete the word-by-word coverage
ध्यानग्लानस्यdhyānaglānasyaoriginal form "dhyānaglānasya", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Having thus undergone various deceptions there, O lord of men, and dismissed by the Pandavas, king Duryodhana, his mind joyless, having beheld amid the great sacrifice of the rajasuya that wondrous splendor, set out for Hastinapura. And as he went, scorched by the glory of the Pandavas and worn out by brooding, an evil thought was born in king Duryodhana.

संस्करण

b7f4a74d0464 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से