महाभारत
Dyūta-parva (māyāsabhā, duryodhana-amarṣa) (The Magic Hall and Duryodhana's Envy)2.43.25–27
2487 / 15823
महाभारत · 2.43.25–27
देवनागरी

तथा हि रत्नान्य् आदाय विविधानि नृपा नृपम् ॥
उपतिष्ठन्ति कौन्तेयं वैश्या इव करप्रदाः ॥
श्रियं तथाविधां दृष्ट्वा ज्वलन्तीम् इव पाण्डवे ॥
अमर्षवशम् आपन्नो दह्ये ऽहम् अतथोचितः ॥
वह्निम् एव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् ॥
अपो वापि प्रवेक्ष्यामि न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tathā hi ratnāny ādāya vividhāni nṛpā nṛpam ||
upatiṣṭhanti kaunteyaṃ vaiśyā iva karapradāḥ ||
śriyaṃ tathāvidhāṃ dṛṣṭvā jvalantīm iva pāṇḍave ||
amarṣavaśam āpanno dahye 'ham atathocitaḥ ||
vahnim eva pravekṣyāmi bhakṣayiṣyāmi vā viṣam ||
apo vāpi pravekṣyāmi na hi śakṣyāmi jīvitum ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथा हि रत्नान्य् आदायtathā hi ratnāny ādāya"for indeed, taking various
विविधानि नृपा नृपम्vividhāni nṛpā nṛpamjewels, kings to the king,
उपतिष्ठन्ति कौन्तेयंupatiṣṭhanti kaunteyaṃthe son of Kunti, come as vaishyas,
वैश्या इव कर-प्रदाःvaiśyā iva kara-pradāḥpaying tribute;
श्रियं तथा-विधां दृष्ट्वाśriyaṃ tathā-vidhāṃ dṛṣṭvāhaving seen such splendor,
ज्वलन्तीम् इव पाण्डवेjvalantīm iva pāṇḍaveblazing as though [with fire], in the Pandava,
अमर्ष-वशम् आपन्नोamarṣa-vaśam āpannofallen into the grip of envy,
दह्ये अहम् अतथ-उचितःdahye aham atatha-ucitaḥI burn, unaccustomed [to such a thing];
वह्निम् एव प्रवेक्ष्यामिvahnim eva pravekṣyāmiinto fire I shall enter,
भक्षयिष्यामि वा विषम्bhakṣayiṣyāmi vā viṣamor poison I shall eat,
अपो वा अपि प्रवेक्ष्यामिapo vā api pravekṣyāmior into water I shall enter --
न हि शक्ष्यामि जीवितुम्na hi śakṣyāmi jīvitumfor I shall not be able to live."
करप्रदाःkarapradāḥoriginal form "karapradāḥ", added to complete the word-by-word coverage
तथाविधांtathāvidhāṃoriginal form "tathāvidhāṃ", added to complete the word-by-word coverage
अमर्षवशम्amarṣavaśamoriginal form "amarṣavaśam", added to complete the word-by-word coverage
ऽहम्'hamoriginal form "'ham", added to complete the word-by-word coverage
अतथोचितःatathocitaḥoriginal form "atathocitaḥ", added to complete the word-by-word coverage
वापिvāpioriginal form "vāpi", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"For indeed, taking various jewels, kings come before the king, the son of Kunti, like vaishyas paying tribute; having seen such splendor blazing as though with fire in the Pandava, I, fallen into the grip of envy and unaccustomed to it, am burning. I shall enter fire, or eat poison, or enter water -- for I shall not be able to live."

संस्करण

bca8c7f13070 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से