महाभारत
Dyūta-parva (māyāsabhā, duryodhana-amarṣa) (The Magic Hall and Duryodhana's Envy)2.43.31–33
2489 / 15823
महाभारत · 2.43.31–33
देवनागरी

अशक्तश् चैक एवाहं ताम् आहर्तुं नृपश्रियम् ॥
सहायांश् च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥
दैवम् एव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुभ्रां श्रियं ताम् आहृतां तथा ॥
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल ॥
तच् च सर्वम् अतिक्रम्य स वृद्धो ऽप्स्व् इव पङ्कजम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

aśaktaś caika evāhaṃ tām āhartuṃ nṛpaśriyam ||
sahāyāṃś ca na paśyāmi tena mṛtyuṃ vicintaye ||
daivam eva paraṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam ||
dṛṣṭvā kuntīsute śubhrāṃ śriyaṃ tām āhṛtāṃ tathā ||
kṛto yatno mayā pūrvaṃ vināśe tasya saubala ||
tac ca sarvam atikramya sa vṛddho 'psv iva paṅkajam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अशक्तश् च एक एव अहंaśaktaś ca eka eva ahaṃ"and unable am I alone
ताम् आहर्तुं नृप-श्रियम्tām āhartuṃ nṛpa-śriyamto seize that royal fortune,
सहायांश् च न पश्यामिsahāyāṃś ca na paśyāmiand I see no allies —
तेन मृत्युं विचिन्तयेtena mṛtyuṃ vicintayetherefore I contemplate death;
दैवम् एव परं मन्येdaivam eva paraṃ manyefate alone I consider supreme,
पौरुषं तु निरर्थकम्pauruṣaṃ tu nirarthakamand manly effort useless,
दृष्ट्वा कुन्ती-सुते शुभ्रांdṛṣṭvā kuntī-sute śubhrāṃhaving seen in Kunti's son the radiant
श्रियं ताम् आहृतां तथाśriyaṃ tām āhṛtāṃ tathāsplendor, thus attained;
कृतो यत्नो मया पूर्वंkṛto yatno mayā pūrvaṃeffort was made by me before
विनाशे तस्य सौबलvināśe tasya saubalafor his destruction, O Saubala,
तच् च सर्वम् अतिक्रम्यtac ca sarvam atikramyaand, having overcome all that,
स वृद्धो अप्स्व् इव पङ्कजम्sa vṛddho apsv iva paṅkajamhe grew, like a lotus in the waters."
चैकcaikaoriginal form "caika", added to complete the word-by-word coverage
एवाहंevāhaṃoriginal form "evāhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
नृपश्रियम्nṛpaśriyamoriginal form "nṛpaśriyam", added to complete the word-by-word coverage
कुन्तीसुतेkuntīsuteoriginal form "kuntīsute", added to complete the word-by-word coverage
ऽप्स्व्'psvoriginal form "'psv", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"I alone am unable to seize that royal fortune, and I see no allies — therefore I contemplate death. Fate alone I hold to be supreme, and manly effort useless, having seen in Kunti's son that radiant splendor thus attained; for I made effort before to destroy him, O Saubala, and he, having overcome all that, grew like a lotus in the waters."

संस्करण

052dfbc340c5 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से