महाभारत
Bhagavad-yāna (128) (The Embassy of Krishna to the Kurus, Chapters 71-137)5.128.21-25
4852 / 15823
महाभारत · 5.128.21-25
देवनागरी

अयम् इच्छन् हि तान् सर्वान् यतमानाञ् जनार्दनः ॥
सिंहो मृगान् इव क्रुद्धो गमयेद् यमसादनम् ॥
न त्व् अयं निन्दितं कर्म कुर्यात् कृष्णः कथं चन ॥
न च धर्माद् अपक्रामेद् अच्युतः पुरुषोत्तमः ॥
विदुरेणैवम् उक्ते तु केशवो वाक्यम् अब्रवीत् ॥
धृतराष्ट्रम् अभिप्रेक्ष्य सुहृदां शृण्वतां मिथः ॥
राजन्न् एते यदि क्रुद्धा मां निगृह्णीयुर् ओजसा ॥
एते वा माम् अहं वैनान् अनुजानीहि पार्थिव ॥
एतान् हि सर्वान् संरब्धान् नियन्तुम् अहम् उत्सहे ॥
न त्व् अहं निन्दितं कर्म कुर्यां पापं कथं चन ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ayam icchan hi tān sarvān yatamānāñ janārdanaḥ ||
siṃho mṛgān iva kruddho gamayed yamasādanam ||
na tv ayaṃ ninditaṃ karma kuryāt kṛṣṇaḥ kathaṃ cana ||
na ca dharmād apakrāmed acyutaḥ puruṣottamaḥ ||
vidureṇaivam ukte tu keśavo vākyam abravīt ||
dhṛtarāṣṭram abhiprekṣya suhṛdāṃ śṛṇvatāṃ mithaḥ ||
rājann ete yadi kruddhā māṃ nigṛhṇīyur ojasā ||
ete vā mām ahaṃ vainān anujānīhi pārthiva ||
etān hi sarvān saṃrabdhān niyantum aham utsahe ||
na tv ahaṃ ninditaṃ karma kuryāṃ pāpaṃ kathaṃ cana ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अयम्ayamthis; he
इच्छन्icchanseeking; seeking
हिhiindeed; for
तान्tāntheir; those
सर्वान्sarvānall; each
यतमानाञ्yatamānāñstriving; making effort
जनार्दनःjanārdanaḥJanardana; Krishna
सिंहोsiṃhoa lion; lion-like; a beast of prey
मृगान्mṛgānbeasts; deer
इवivaas; as if
क्रुद्धोkruddhoenraged; angry
गमयेद्gamayedwould send; would dispatch
यमसादनम्yamasādanamthe abode of Yama; the house of death
nanot; no
त्व्tvafter all; but
अयंayaṃthis; he
निन्दितंninditaṃcondemned; shameful
कर्मkarmadeed; action
कुर्यात्kuryātwould do; would commit
कृष्णःkṛṣṇaḥKrishna; Vasudeva
कथंkathaṃas; in what way
चनcanaat all; in no way
nanot; no
caand; also
धर्माद्dharmādfrom dharma; from righteousness
अपक्रामेद्apakrāmedwould turn away; would turn away
अच्युतःacyutaḥAchyuta; the unfallen one
पुरुषोत्तमःpuruṣottamaḥthe supreme person; Purushottama
विदुरेणैवम्vidureṇaivamthus by Vidura; after such words of Vidura
उक्तेuktewhen it was said; after this was said
तुtuafter all; but
केशवोkeśavoKeshava; Krishna
वाक्यम्vākyamword; speech
अब्रवीत्abravītsaid; spoke
धृतराष्ट्रम्dhṛtarāṣṭramDhritarashtra; King Dhritarashtra; Duryodhana's father
अभिप्रेक्ष्यabhiprekṣyalooking at; having regarded
सुहृदांsuhṛdāṃof friends; of well-wishers
शृण्वतांśṛṇvatāṃlistening; in the hearing of; let those who hear
मिथःmithaḥamong themselves; mutually
राजन्न्rājannO king; sovereign
एतेetethese; they
यदिyadiif; when
क्रुद्धाkruddhāenraged; overcome by anger
मांmāṃme; me myself
निगृह्णीयुर्nigṛhṇīyurwould seize; would take into custody
ओजसाojasāby might; by force
एतेetethese; they
वाor; either
माम्māmto me; me
अहंahaṃI; I myself
वैनान्vainānor these; or I these
अनुजानीहिanujānīhipermit; give leave
पार्थिवpārthivaO king; lord of the earth
एतान्etānthese; these very ones
हिhiindeed; for
सर्वान्sarvānall; each
संरब्धान्saṃrabdhānthe enraged; the agitated
नियन्तुम्niyantumto restrain; to subdue
अहम्ahamI; I myself
उत्सहेutsaheam able; am capable
nanot; no
त्व्tvafter all; but
अहंahaṃI; I myself
निन्दितंninditaṃcondemned; shameful
कर्मkarmadeed; action
कुर्यांkuryāṃfor me to do; I might do
पापंpāpaṃevil; wicked
कथंkathaṃas; in what way
चनcanaat all; in no way
अनुवाद

"If Janardana wished, enraged, he would send all these men, who strive against him, to the abode of Yama, as a lion sends beasts. But this Krishna will never commit a condemned deed, and Achyuta, the best of men, will not depart from dharma." When Vidura had said this, Keshava, looking at Dhritarashtra while friends listened to one another, said: "O king, if these enraged men wish to seize me by force — or if I myself seize them — grant me leave, O lord of the earth. I am able to subdue all these enraged men, but I myself will never commit a deed that is condemned and sinful."

संस्करण

643703969b41 · प्रकाशित 17 जुल॰ 2026, 5:51:08 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से